Wage كونسورتسيۋمى اقش ساۋدا دەپارتامەنتىنىڭ كوممەرتسيالىق قۇقىقتى دامىتۋ باعدارلاماسىمەن (CLDP) سەرىكتەستىكتە وتكىزگەن كونفەرەنتسيادا ورتالىق ازيا ەلدەرىنەن 100-دەن استام دەلەگات ەكونوميكانىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى ازايتۋ جولدارىن تالقىلادى.
Wage كواليتسياسىنىڭ قازاقستانداعى توراعاسى مەرۋەرت قازبەكوۆا: ء«بىز وڭىرلەردەگى ايەلدەرگە قولداۋ كورسەتە وتىرىپ, بيزنەستى دامىتۋعا, كوشباسشىلىق داعدىلاردى, ايەلدەردىڭ ساياساتقا ارالاسۋىنا, كاسىپكەرلىك جانە گەندەرلىك تەڭدىك كواليتسياسى اياسىندا ۇكىمەتتىك ەمەس سەكتورلارمەن, وڭىرلەردىڭ بيزنەس قاۋىمداستىقتارىمەن جۇمىس ىستەۋىنە باستى نازار اۋدارىپ كەلەمىز», دەپ اتاپ ءوتتى. مەرۋەرت قازبەكوۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ورتالىق ازياداعى ايەلدەر شاعىن جانە ورتا بيزنەس سەكتورىندا بەلسەندى. الايدا ايماق ەلدەرىنىڭ زاڭناماسىندا «ايەلدەر كاسىپكەرلىگى» دەگەن ۇعىم جوق ءارى ەر ادامدار عانا يگەرىپ كەلگەن سالالاردا جۇمىس ىستەۋ, بيزنەستى وتباسىنداعى ءداستۇرلى رولىمەن ۇشتاستىرۋ قيىنعا سوعادى. ال ماسەلەنى زاڭنامالىق تۇرعىدان قاراستىرىپ, «ايەلدەر كاسىپكەرلىگى» ۇعىمىن ەنگىزۋ مەملەكەتتىك قولداۋ باعدارلامالارىنا, نەسيە الۋعا قولجەتىمدىلىكتى جەڭىلدەتەدى.
قىرعىز رەسپۋبليكاسى ەكونوميكا جانە كوممەرتسيا ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى اينۇر ۇسەنبەكوۆانىڭ ايتۋىنشا, ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ازىرلەنگەن, سونىمەن قاتار «ايەلدەر كاسىپكەرلىگى» ۇعىمى ستراتەگيالىق قۇجاتتاردا انىقتالعان, الايدا زاڭنامالىق تۇرعىدا قاراستىرىلماعان. «قازىرگى كەزدە كاسىپكەرلىكتى قولداۋ تۋرالى زاڭنىڭ وزگەرتىلۋىنە بايلانىستى ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, كەپىلسىز نەسيەلەر, بيزنەس يدەيا, ايەلدەردىڭ داعدىلارى مەن الەۋەتى ءبىرىنشى كەزەكتە قاراستىرىلاتىن بولادى», دەيدى اينۇر ۇسەنبەكوۆا.
Green Tal الەۋمەتتىك شەبەرحاناسىنىڭ جەتەكشىسى ەمين اسكەروۆ اتاپ وتكەندەي, ەلىمىزدە بيزنەس جاساۋعا قولايلى جاعداي بار. حالىقارالىق ۇيىمدار, قورلار تاراپىنان بيزنەستى قولداۋ جوبالارىنا دا قاتىسۋعا بولادى. دەمەك ىنتا بولسا, كاسىپ بار, ال بولاشاق كاسىپكەرلەر ءۇشىن بيزنەس جوسپارعا, ال ناقتى ماقسات انىقتالعاننان كەيىن, باسەكەلەس ورتانى زەرتتەۋ, قارجى مودەلىن ۇيىمداستىرۋ جاعىنا ءمان بەرۋ قاجەت. بۇگىندە ماركەتپلەيس الاڭدارىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن, تسيفرلى مۇمكىندىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى ءۇشىن ونىمدەرىن سىرتقى نارىققا شىعارۋ مۇمكىندىگى بار. سونىمەن بىرگە تابيعي ونىمدەر, اسىرەسە اۋىل شارۋاشىلىعى, ياعني ەت, ءسۇت ونىمدەرى, كوكونىسكە قالا تۇرعىندارى تاراپىنان سۇرانىستىڭ جوعارى ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, بۇل سالادا دا تابىستى ەڭبەك ەتۋگە بولادى.
تاجىكستانداعى «جەكە بيزنەستى دامىتۋ وداعىنىڭ» پرەزيدەنتى نايما نۋگماتوۆا, ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن قولداۋعا باعىتتالعان جەڭىلدىكتەرگە, ءۇي كاسىبىندەگى ايەلدەر كاسىبىن, قولونەرشىلەردى قولداۋ ماسەلەسىنە توقتالىپ وتسە, «ورتالىق ازيا ايەلدەر ليگاسى» قب اتقارۋشى ديرەكتورى جۋماگۋل يگەمبەرديەۆا قىرعىزستاندا جەڭىل ونەركاسىپتىڭ ايەلدەر بيزنەسىنىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە اينالىپ وتىرعاندىعىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى كەزدە Made in Kyrgyzstan برەندىن دامىتۋ ماقساتىندا كورشى ەلدەرمەن ماماندار دايىنداۋ, تەحنولوگيالار بويىنشا ارىپتەستىك دامىپ كەلەدى. «بۇگىندە قىرعىزستاندا تىگىنشىلەر تاپشى. ەندىگى كەزەكتە ونىمدەردى وزبەكستاندا تىگىپ, رەسەي تاراپىنان تەحنولوگيا, مامانداردى وقىتۋ, سونداي-اق قازاقستانمەن دە ارىپتەستىكتى دامىتا وتىرىپ, الداعى ۋاقىتتا الەمنىڭ بەلگىلى برەندتەرىمەن باسەكەلەسە الاتىن جاعدايعا جەتۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز», دەيدى ول.
كوپبالالى, مۇقتاج وتباسىلاردى قولداۋ باعىتىندا قۇرىلعان «زامانداس 21» قق پرەزيدەنتى ءلاززات الشىنوۆانىڭ ايتۋىنشا, اسىرەسە ۇيدە وتىرعان ايەلدەردىڭ الەۋمەتتەنۋى باستى ماسەلە. ولاردىڭ قوعاممەن ىقپالداستىعى, بەلگىلى ءبىر كاسىپتى يگەرۋى, بيزنەسپەن قاتار وتباسى قۇندىلىقتارىن دامىتۋى ماڭىزدى. «بۇگىندە استانا قالاسىنداعى 6 وتباسى كلۋبىندا بالالار سپورت, تىلدەردى مەڭگەرۋ, قولونەر ۇيىرمەلەرى تەگىن وقىتىلادى. كلۋبتا بالالار ۇيىرمەلەرگە قاتىسىپ قانا قويماي, ەڭبەككە باۋلۋ, دەمەۋشىلەردىڭ قولداۋىمەن ۇيدە وتىرعان ايەلدەردى تىگىن تىگۋگە تەگىن ۇيرەتىپ, شەبەرحانا اياسىندا الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتى ىسكە اسىرىپ كەلەمىز. سونىمەن قاتار بالا تاربيەسىندەگى ايەلدەردى باقىتتى وتباسى قاعيدالارىن, ۇلتتىق سالت-ءداستۇردى دامىتۋ, ماماندارمەن كەڭەس باعىتىنداعى دا جۇمىستار ىسكە اسۋدا. وسىنداي قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە كوپتەگەن ايەلدەر قارجى تابۋ باعىتىندا ناقتى جوسپارلارىن ىسكە اسىرا باستادى», دەيدى ل.الشىنوۆا.
Wage جوباسىنىڭ وڭىرلىك ۇيلەستىرۋشىسى اسەل كۋبانىچبەكوۆا ايەلدەر بيزنەسىن دامىتۋداعى نەگىزگى كەدەرگىلەر قاتارىندا قارجىعا قولجەتىمدىلىكتىڭ ازدىعى, قوعامداعى الەۋمەتتىك نورمالار, كاسىپكەرلىكتى دۇرىس قابىلداماۋ, جاقىندارىنىڭ قولداماۋى, مەملەكەتتىك باعدارلامالارىنا قاتىستى ونلاين بيزنەس-پلاتفورمانىڭ جوقتىعى سياقتى بىرقاتار ماسەلەنى اتاپ ءوتتى.
قازاقستاندا ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن جانە گەندەرلىك تەڭدىكتى دامىتۋ ءۇشىن قۇرىلعان كواليتسيا اياسىندا وڭىرلەردە فوكۋس-توپتار قۇرىلدى. ونىڭ اياسىندا ايەلدەردىڭ الەۋمەتتەنۋى, گەندەرلىك زورلىق-زومبىلىقپەن كۇرەسۋگە ءمان بەرىلىپ كەلەدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, اسىرەسە اۋىل ايماقتاردا مەملەكەتتىك جەڭىلدىكتەر تۋرالى اقپاراتتىڭ ازدىعى, ارنايى الەۋمەتتىك توپقا كىرمەيتىن ايەلدەرگە قولداۋ كورسەتۋ جاعى جەتكىلىكسىز. الداعى ۋاقىتتا قازاقستان عانا ەمەس, ايماق ەلدەرىنە ورتاق ماسەلەلەرمەن كۇرەس, بيزنەس باستاۋ جانە ايەلدەردى جوعارى تەحنولوگيالىق سالالارعا تارتۋ, وسال ساناتتارىنا جەڭىلدىكتەر قاراستىرۋ جاعىنا كوڭىل بولىنەتىن بولادى.
الماتى
