اتالعان ءىس-شارا اياسىندا «الەمنىڭ ەتنوتىلدىك بەينەسى جانە تۇركى مۇراسى» اتتى I حالىقارالىق عىلىمي كونگرەس ءوتىپ, قاتىسۋشىلار قازاقستانداعى جانە الەمدەگى تۇركىتانۋ مەن التايتانۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلادى. كونگرەستىڭ ماقساتى – ءتۇرلى عىلىم سالاسى وكىلدەرىن تۇركىتانۋ جانە التايتانۋ سالاسىنداعى زەرتتەۋلەردى جيناقتاۋعا جانە تۇركىلىك مۇرالاردى زەرتتەۋ جۇمىستارىن ودان ءارى جالعاستىرۋعا جۇمىلدىرۋ.
القالى جيىنعا قازاقستاندىق عالىمدارمەن قاتار, تۇركيا, ازەربايجان, قىتاي, قىرعىزستان, وزبەكستان, رەسەي, ماجارستان مەملەكەتتەرىنىڭ زەرتتەۋشى عالىمدارى, تاريحشىلار, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى, باق وكىلدەرى, قازۇۋ وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامى مەن ءبىلىم الۋشى جاستارى قاتىستى. ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى جانسەيىت تۇيمەباەۆ ءبىلىم ورداسىنداعى تۇركىتانۋ جانە التايتانۋ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ جۇمىسىنا توقتالدى.
«الەمدىك ساراپشىلار كەزىندە ء«ححى عاسىر تۇركى مادەنيەتىنىڭ عاسىرى بولادى» دەپ بولجاعان. بۇگىندە بۇل قۇبىلىس ءوز جەمىسىن بەرۋدە. تۇركى الەمىندەگى ءىلىم-ءبىلىم تاريحىنىڭ باسىندا تۇرعان ءال-فارابي, ماحمۇد قاشقاري, ءال-حورەزمي, ءال-بيرۋني, مۇحامەد بابىر, ءجۇسىپ بالاساعۇني, قوجا احمەت ياساۋي, مۇحامەد حايدار دۋلاتي, قادىرعالي جالايىري سىندى تاريحي تۇلعالارىمىزدىڭ ەڭبەكتەرى بۇگىنگى ۇرپاققا جەتتى. كەيىنگى ون جىل ىشىندە تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماقتاستىعى ەرەكشە دامي ءتۇستى. تۇركولوگيانىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى – تۇركى تىلدەرىن زەرتتەۋ, ورحون, ەنيسەي, تالاس, التاي جازبا ەسكەرتكىشتەرى ءماتىنىن تۇپنۇسقادان قايتا وقۋ, تۇركى تىلدەرىنىڭ ساباقتاستىعىن كورسەتۋ. تاۋەلسىز قازاقستان كەزەڭىندەگى تۇركولوگيانىڭ ماماندىق رەتىندە وقىتىلۋى ۇلكەن جەتىستىك بولدى. بۇگىنگى كونگرەسس اياسىندا تۇركىتانۋ جانە التايتانۋ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىن اشىپ وتىرمىز. بۇل وسى سالاداعى ماماندار مەن جاس عالىمداردىڭ جاڭا زەرتتەۋلەرىنە جول اشادى», دەدى ج.تۇيمەباەۆ.
پلەنارلىق وتىرىستا حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ازەربايجان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى شاحين مۇستافاەۆ, سۋمگاي̆ت مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عىلىم جانە يننوۆاتسيا جونىندەگى پرورەكتورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور رامازان مامەدوۆ, تۇركى مادەنيەتىن زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, دوكتور, پروفەسسور بيجان احمەت ونلاين فورماتتا قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەپ, جيىننىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار تۇركسوي باس حاتشىسىنىڭ كەڭەسشىسى قايرات مۇقانوۆ, ۇعا حالىقارالىق «Qazaq tili» اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى, حالىقارالىق تۇركولوگيا ورتالىعىنىڭ توراعاسى ەردەن قاجىبەك بايانداما جاسادى. سونداي-اق باسقوسۋدا قازاقستانداعى تۇركىتىلدەس ەلدەر ەلشىلىكتەرىنىڭ وكىلدەرى دە ءسوز سويلەپ, پىكىر الماستى.
جاڭادان اشىلعان ينستيتۋتتا سيرەك كەزدەسەتىن قولجازبالار مەن كونە كىتاپتاردى كەڭىنەن زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. ماسەلەن, ءال-فارابي كىتاپحاناسىنىڭ قورىندا 600-دەن اسا قولجازبا تولىق زەرتتەلمەگەن. قازىرگى تاڭدا ينستيتۋت ماماندارى اتالعان قولجازبالاردى, قۇندى دەرەكتەر مەن ماتەريالداردى ساراپتاپ, زەرتتەۋ جۇمىستارىن قولعا الدى.
