ازاماتتىق كودەكس – ۋاقىت تالابى

ەلىمىزدىڭ كونستيتۋتسياسىندا جازىلعانداي, سوت بيلىگى سوتتا ءىس جۇرگىزۋدىڭ ازاماتتىق, قىلمىستىق جانە زاڭمەن بەلگىلەنگەن وزگە نىساندارى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. ال سوت قىزمەتىنىڭ تۇپكىلىكتى ءناتي­جەسى سوتقا جۇگىنگەن قۇقىقتىق قا­تىناستار سۋبەكتىلەرىنىڭ قۇقىق­تارىن, بوستاندىقتارىن جانە زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ بو­لىپ تابىلادى. بۇل اتالعان يگى­لىكتى ءىستى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن زاڭدا­رى­مىزدىڭ دا ەل يگىلىگىنە قىزمەت ەتە­تىندەي بولۋى وتە قاجەت. مىنە, وسى ورايدا كەشە قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ جوعارعى سوتى گەرما­نيا حالىقارالىق قۇقىقتىق ىنتى­ماقتاستىق قورىمەن (IRZ) بىرلەسىپ, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا ازاماتتىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسى – ۋاقىت تالابى» تاقىرىبىندا ازا­ماتتىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنىڭ جاڭا رەداكتسياداعى جوباسىن تال­قى­لاۋ شەڭبەرىندە حالىق­ارا­لىق كونفەرەنتسيا وتكىزدى. ونىڭ جۇمىسىنا پارلامەنت دەپۋتاتتارى, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇكى­مەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىل­دەرى, عالىمدار, قازاقستاندىق جانە حا­لىقارالىق ساراپشىلار قاتىستى. كونفەرەنتسيانى اشقان جو­عارعى سوت توراعاسى قايرات ءمامي: «بۇگىنگى ءبىزدىڭ كونفەرەنتسيا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا ازاماتتىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسى جوباسىن تالقىلاۋعا جانە ونىمەن تانىستىرۋعا ارنالىپ وتىر. بارشاعا بەلگىلى سوت ارقىلى قورعاۋ تەتىكتەرىنىڭ دۇرىس جۇمىس ىستەۋى قوعامنىڭ ءاربىر مۇشەسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن ىسكە اسىرۋ كەزىندە تىكەلەي كورىنىس تابادى. بۇل ورايدا سوت ادىلدىگى مەم­لەكەتتەگى ينۆەستيتسيالىق احۋالعا, الەۋمەتتىك ساياساتقا, حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق پەن تاتۋلىققا دا تىكەلەي اسەر ەتەدى», دەدى. بۇدان كەيىن پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باس­شىسىنىڭ ورىنباسارى تالعات دوناقوۆ, گەرمانيا حالىقارالىق قۇقىقتىق ىنتىماقتاستىق قو­رىنىڭ (IRZ) باسشىسى ديرك ميرو دا ويلارىن ورتاعا سالدى. راسىندا جاڭا رەداكتسياداعى اتالعان كودەكستە سوت ءىسىن جۇرگىزۋگە قاتىسۋشىلاردىڭ ءىس جۇرگىزۋ قۇ­قىقتارى مەن مىندەتتەرىنىڭ شىنايى تەڭگەرىمى كوزدەلگەن. جوبا 533 باپتى, 60 تاراۋ مەن 4 ءبولىمدى قامتيدى. جوبادا سوتتاردىڭ قىز­مەتىندەگى تەحنيكالىق قۇرال­داردى كەڭىنەن پايدالانۋ ارقىلى ازاماتتىق ىستەردى قاراۋ ءتارتىبىن جەڭىلدەتۋگە باعىتتالعان نەگىزگى ەرەجەلەر قاراستىرىلعان. ۇسى­نى­لاتىن بارلىق شارالار حالىق­تىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان وسال توپتارىنىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىگى ەسكەرىلىپ قابىلداناتىن بولادى. بۇل ورايدا ءوز ءسوزىن ودان ءارى جالعاعان جوعارعى سوت ءتورا­عاسى ق.ءمامي: «مەملەكەت باسشى­سى ن. نازارباەۆ قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسى سۋديالارىنىڭ ءVى سە­زىندە ازاماتتىق ىستەردى قاراۋ ءتارتىبى پروتسەسكە قاتىسۋشى تاراپتار ءۇشىن ىڭعايلى ءارى جىلدام, سونداي-اق, ولاردى تاتۋلاستىرۋعا جانە زاماناۋي تەحنولوگيالاردى كەڭىنەن قولدانۋعا باعىتتالۋى ءتيىس. قازاقستاننىڭ ازاماتتىق سوت ءون­دىرىسىنىڭ جاڭا مودەلىن قۇرۋ تاراپتاردىڭ, مەملەكەت پەن ازاماتتار مۇددەلەرىنىڭ تەڭگە­رى­مىن قامتاماسىز ەتەتىن پراگما­تي­كالىق تاسىلگە نەگىزدەلگەن. ءبىز قا­زاقستاندىق قوعامعا ءتان قال­پى­نا كەلتىرىلەتىن سوت تورەلىگى تۇجىرىمداماسىن قولدايمىز», – دەپ اتاپ ءوتتى. جاڭا جوبانىڭ نەگىزىنە توق­تالعان جوعارعى سوتتىڭ ازاماتتىق جانە اكىمشىلىك ىستەر جونىندەگى قاداعالاۋشى سوت القاسىنىڭ ءتورا­عاسى ە.ابدىقادىروۆ ازاماتتىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسى جوباسىنىڭ ماقساتتارى مەن مىندەتتەرى, ازا­ماتتىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋدى جەڭىل­دەتۋ مەن جەدەلدەتۋ تۋراسىندا ايتتى. كونفەرەنتسيا جۇمىسى بارىسىندا ەۋروپا كەڭەسىنىڭ ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ەۋروپالىق سوتتىڭ زاڭگەرى ۆ.ا.لۋكاشەۆيچ جاڭا اىجك جوباسىندا ءادىل سوت تالقىلاۋىنىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرى, بەرلين قالاسى جەر سوتىنىڭ توراعالىق ەتۋشى سۋدياسى, گەر­ما­نيا حالىقارالىق قۇقىقتىق ىن­تىماقتاستىق قورىنىڭ (IRZ) ساراپ­شىسى لوتار يۋنەمانن گەرما­نيانىڭ ءىستى سوت تالقىلاۋىنا دايىنداۋ جانە سوتتاعى تاتۋلاستىرۋ راسىمدەرى جونىندەگى تاجىريبەسى, رەسەي فەدەراتسياسى جوعارعى سو­تىنىڭ سۋدياسى ا.ا.كليكۋشينا سوت اكتىلەرىن قايتا قاراۋ مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ تاجىريبەسى تۋرالى جانە باسقا دا بايانداماشىلار جوبا بويىنشا ءسوز سويلەدى. الەكساندر تاسبولاتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».