ادەبيەت • 15 جەلتوقسان, 2022

بالالار ادەبيەتىنىڭ «ايتۇمارى»

516 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

الماتىدا «ايتۇمار» بالالار ادەبيەتى ۇزدىك تۋىندى­لارىنىڭ بايقاۋى مارەگە جەتتى. قازىلار القاسىنىڭ ۇيعارىمىمەن جاس وقىرماننىڭ جۇرەگىنە جول تابۋعا لايىق دەپ تانىلعان شىعارما اۆتورلارىن ماراپاتتاۋ سالتاناتى «الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترىندا ءوتتى.

بالالار ادەبيەتىنىڭ «ايتۇمارى»

سۋرەتتى تۇسىرگەن يۋري بەككەر

بالا كوڭىلدىڭ ۇدەسىنەن شىعاتىن شىعارما جازۋ كەز كەلگەن قالامگەردىڭ وڭتايىنا كەلە بەرمەيدى. دەسە دە باي­گەدە باق سىناۋعا ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىنان 200-گە تارتا ۇمىتكەر ءوتىنىم بىلدىرگەن. قا­زاقستان جازۋشىلار وداعى ۇيىمداستىرعان جوباعا «سامۇرىق-قازىنا» اق كوم­پا­­نيالار توبى دەمەۋشىلىك تانىت­تى. جالپى, جۇلدە قورى 12 300 000 تەڭگەنى قۇراعان باي­قاۋعا پوەزيا, پروزا جانە دراماتۋرگيا باعىتتارى بو­يىنشا 6 قاتىسۋشىدان جەڭىم­پاز دەپ تانىلىپ, ءار اتالىم بويىنشا ءى ورىن (بىرەۋ) – 1 000 000 تەڭگە, ءىى ورىن (ەكەۋ) – 800 000 تەڭگە, ءىىى ورىن (ۇشەۋ) – 500 000 تەڭگە تابىس­تالدى. 14 پەن 35 جاس ارا­لى­عىنداعى قالامگەرلەر قا­تىس­قان بايقاۋ ەرەجەسىنە ساي, ءار قاتىسۋشىدان تەك ءبىر عانا اتا­لىم بويىنشا شىعارمالار قابىلدانىپ, جالپى العاندا 18 جەڭىمپاز ماراپاتتالدى.

اتاپ ايتقاندا, پروزا جانرى بويىنشا ءى ورىن ار­مان ادىلبەككە, ءىى ورىن مەيىر­جان جىلقىباي مەن نۇر­اسىل زيا­ديبەككە جانە ءىىى ورىن اي­ساۋلە مەرەكە, دانا ءاب­دى­ما­ناپ, قارلىعاش سار­باە­ۆاعا تا­بىس­تالدى.

پوەزيا جانرى بويىنشا ءى ورىندى مەرەي قارت, ءىى ورىندى ايدانا بەيسەن, اسىلان تىلەگەن جانە ءىىى ورىندى مۇ­قاعالي كەن­جەتاي, ايدانا سەگىز­باي, ءنۇر­بيبى ايازباي يە­لەندى.

دراماتۋرگيا جانرىندا نازەركە قۇمارعاليەۆا كوش باسىنان كورىنسە, ءىى ورىن الى­بەك بايبول مەن جان­سە­رىك قۇت­تىباەۆتىڭ, ال ءىىى ورىن جا­­نىبەك قويتاي, الى­شەر را­حات, ىقىلاس شال­عىم­باي­دىڭ ەن­شىسىنە بۇيىردى.

– اتالعان بايقاۋ بالا­لار جىلىنىڭ ەڭ وزىق ءىس-شا­رالارىنىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. سوڭعى جىلدارى قازاق ادە­بيەتىندە بالالار ادەبيەتى جانرىنىڭ كەنجە قالىپ بارا جاتقانى, ال ەرەكشە بالالار ءۇشىن ادەبيەتتىڭ ءتىپتى دە قولجەتىمسىزدىگى ءجيى ايتى­لىپ ءجۇر. مۇنىمەن قوسا «مە­نىڭ اتىم قوجا» سىندى تۇتاس بۋىندى تاربيەلەيتىن شى­عار­مالاردىڭ جوقتىعىنا زيالى قاۋىم وكىلدەرى قىن­جىلىس ءبىلدىرىپ جاتادى. بۇل رەتتە قازاق رۋحانياتىنىڭ قارا شاڭىراعى قازاقستان جازۋ­شىلار وداعى ءتول ادە­بيە­تىمىز­دى دامىتۋ باعى­تىن­دا اۋقىم­دى جوبا­لار ۇيىم­داس­تى­رىپ كەلە­دى. «اي­تۇمار» با­­لالار ادەبيە­تى تۋىن­دى­لا­رىنىڭ رەسپۋب­ليكالىق باي­قاۋى وسىعان دالەل, – دەي­دى قا­زاقستان جازۋشىلار ودا­عىنىڭ باسقارما توراعاسى ۇلىقبەك ەسداۋلەت.

ماراپاتتاۋ راسىمىندە «Samruk-Kazyna Trust» قورى باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى سەرعوجا قالياسقاروۆ, «ايتۇمار» بالالار ادەبيەتى سايىسى جاس قالامگەرلەرگە شابىت, بالدىرعان وقىرمانعا رۋحاني ازىق سىيلاعانىن, يگىلىكتى ءىستى قولداۋ مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋعا, ۇلت رۋحانياتىنا قوسقان كومپانيانىڭ از-كەم ۇلەسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ءوز كەزەگىندە بايگەگە قازىلىق ەتكەن ادەبي قاۋىم كەلىپ تۇسكەن شىعارمالاردىڭ مازمۇنى مەن ساپاسى جوعارى بولعانىن اتادى.

«مەن بايگەگە «تاريحتا قالعان تۇلپارلار» دەپ اتال­عان تسيكلدى شىعارمامدى ۇسىن­دىم. بۇلار نەگىزىنەن كە­زىندەگى ەرتارعىننىڭ تارلانى, قابانبايدىڭ قۋباس اتى, كەنەسارىنىڭ – اقتابانى سياقتى ەل اراسىندا اڭىزداي ايتىلاتىن ارعىماقتارعا ارناپ جازىلعان ولەڭدەر. قازىر قازاقي قالىپتاعى ۇلتتىق كون­­تەنتتەردىڭ ازدىعىنا بايلانىستى, بالالار وتكەن تاريحىمىزدى ءبىلىپ ءجۇرسىن ءارى باتىرلارىمىزعا رۋح بەرىپ, سەنىمدى سەرىك بولعان ساي­گۇ­لىكتەردى بىلسە, ولاردىڭ تاري­حي تانىم كوكجيەگى كەڭەيە تۇسەر دەگەندى ماڭىزعا الدىم. ولارعا ارنالعان ۇلكەن پوەمالار, اڭىز-ءاپسانالار بولعانىمەن جەكە پوەتيكالىق شاعىن شىعارمالار جوقتىڭ قاسى. ماسەلەن, قۋباس اتتى قا­بانبايعا بورانباي ءبيدىڭ تاڭداپ بەرگەنى, ولاردىڭ وسكەن جايلاۋى, باتىرعا ساي بولۋ ءۇشىن ونى قالاي باپتاعانى تۋراسىندا مول مالىمەتتەردى قامتۋعا تىرىستىم», دەيدى «پوەزيا» اتالىمىنىڭ جەڭىم­پازى مەرەي قارت.

جوبا بارىسىندا ۇيىمداس­تىرۋشىلار بايقاۋعا كەلىپ تۇسكەن شىعارمالاردى بالا­لارعا, ونىڭ ىشىندە ولار­دىڭ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى قاتار­لاستارىنا كوبىرەك ناسي­حات­­تاۋعا باسىمدىق بەرىپ, شى­عار­مالار وڭاي وقىلۋ ءۇشىن اۋديو, ەلەكتروندى نۇس­قا­لا­رى ازىرلەنەتىنىن جەتكىزدى. سو­نىمەن قاتار جە­ڭىمپاز اتان­عان شىعارمالار جيناق­تالىپ, كىتاپ بولىپ جارىق كورەدى. كىتاپ ەلىمىزدەگى 200-گە تارتا كىتاپ­حاناعا, ينكليۋزيۆتى ورتا­لىقتار مەن بالالار ۇيىنە تا­راتىلماق. جەتكىنشەكتەردى كى­تاپ وقۋعا باۋلۋ, ولارعا ار­ناپ ومىرشەڭ شىعارمالار جا­زۋ جاۋاپتى ءىس. بالالار ادە­بيە­تىن قولداۋ جىلى اياسىندا عانا ەمەس, بالدىرعاندار الە­مىن باۋرايتىن تۋىندىلار قور­جىنى جىل سايىن تارتىمدى دۇنيەلەرمەن تولىعا بەرسە يگى.

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار