«قانداي دا ءبىر سالادا جەتىستىككە جەتۋ ءۇشىن وعان قىزىعۋشىلىقتىڭ بولۋى زاڭدىلىق. ال تالاپكەردىڭ بولاشاق بەيىنى جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسەر الدىندا انىقتالاتىنى بەلگىلى. كوپتەگەن ماماندىق اراسىنان تاڭداۋ جاساپ, باعىت-باعدار الۋ دۇرىس ماماندىق تاڭداۋعا ىقپال ەتەدى», دەدى بەلگىلى كاسىبي باعدارلاۋشى, كوۋچ الميرا تۇرسىن الماتى قالاسىنىڭ وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا.
وسى ورايدا «بالالارعا ماماندىق تاڭداۋدا قانداي كەڭەستەر قاجەت؟» دەگەن ساراپشى بەيىمدەۋ جانە تاڭداۋ جاساۋدىڭ بالانىڭ جاس ەرەكشەلىگىنە بايلانىستى قولعا الىنعانى ابزال ەكەنىن ايتادى.
«كاسىپتىك باعدار بەرۋ اتا-انا ارەكەتىمەن تىعىز بايلانىستى. ويتكەنى بالانىڭ ومىرگە كەلگەن كەزىنەن باستاپ دامۋىنا, مىنەز-قۇلقىنا, قابىلەتىنە نازار اۋدارىپ, باقىلاۋ جاساپ وتىرۋ بالانىڭ تۇلعالىق قالىپتاسۋىنا اسەر ەتەدى. سونىمەن قاتار وتباسى تاربيەسىندە قانداي ماسەلەگە باستى نازار اۋدارۋ قاجەت ەكەنى دە ماڭىزدى. كاسىپتىك باعدارلاۋدا اسىرەسە 4-10-سىنىپتا وقيتىن بالالارعا ءمان بەرگەن ابزال», دەيدى ساراپشى.
ەگەر ول جۇيەلى ءارى بەلگىلى ءبىر كەزەڭمەن بايلانىستى بولسا, بالانىڭ دامۋ ديناميكاسىنا وڭ اسەر ەتەدى. ال 8-11-سىنىپ ارالىعىندا پسيحولوگتان نەمەسە كاسىبي باعدار بەرۋشىدەن كەڭەس العان ارتىق بولمايدى.
ساراپشى بەلگىلى ءبىر ماماندىقتى جالعاستىرۋشى اۋلەت جاعدايىندا ماماندىق تاڭداۋعا قاتىستى ماسەلە تۋىندامايتىنىن ايتادى. مىسالى, دارىگەرلەر, مۋزىكانتتار مەن پوليتسەيلەر, تاعى دا باسقا وتباسىندا بالالار اتا-اناسىنىڭ ماماندىعىن تاڭداپ جاتاتىنى ءجيى كەزدەسەدى ءارى بۇل قالىپتى جاعداي سانالادى.
«كەيدە كەيبىر ماماندىققا ادامنىڭ بەيىمى شىنىمەن گەنەتيكالىق جولمەن بەرىلەدى. بۇل عىلىمي تۇرعىدان دالەلدەنبەگەنىمەن, ءجيى كەزدەسەتىنىن جوققا شىعارمايمىز. وعان قوسا, اعا بۋىننىڭ جيناعان تاجىريبەسى مەن ءبىلىمى بالانىڭ كاسىبي دامۋىن جەدەلدەتىپ, جەتىلدىرە تۇسەدى. دەگەنمەن, بالانىڭ قالاۋى ءبىرىنشى ورىندا تۇرۋى قاجەت», دەيدى ساراپشى.
وسى ورايدا ا.تۇرسىن بالانىڭ ەسەيە كەلىپ, ماماندىق تاڭداۋداعى ويى وزگەرىپ جاتسا, وعان تاڭدانۋدىڭ قاجەتى جوق ەكەنىن ايتادى. دۇرىسى, كاسىبي باعدار بەرۋ مەكتەپتە, اسىرەسە وقۋعا تۇسكەنگە دەيىن جۇرگىزىلۋى كەرەك. مۇنىڭ ەرەسەك ومىرگە دە ىقپالىن جوققا شىعارا المايمىز. ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا 1-2 كۋرس ستۋدەنتتەرى ءۇشىن دە بەيىندىك باعدار بەرۋ ارى قاراي كاسىبي سالاسىن دۇرىس تاڭداۋعا ىقپال ەتەدى.
«قازىر بالالاردىڭ قىزىعۋشىلىعى مەن ءحوببيى ومىرگە دەگەن قۇلشىنىستارىنا كەرى اسەر ەتىپ كەلەتىن جاعدايلار ءجيى كەزدەسەدى. گادجەتتەر, كومپيۋتەرلىك ويىنداردى شامادان تىس وينايتىن, كۇن ءتارتىبى ساقتالمايتىن بالالاردا سەلقوستىق باسىم. مۇنداي جاعدايدا اتا-انالار بالالاردىڭ قىزىعۋشىلىقتارىن, كومپيۋتەردە قانشا ۋاقىت وتىراتىنىن, بوس ۋاقىتىن قالاي وتكىزەتىنىن باقىلاۋى مىندەتتى. بالانى ءوز دەگەنىمەن جىبەرمەي, ەڭبەككە باۋلىپ, قىزىعۋشىلىقتارىنا اسا ءمان بەرگەن ابزال. وسى ورايدا ۇيىرمەلەردىڭ كومەگى زور. جاتتىقتىرۋشىلار كۇش-جىگەر بەرۋ ارقىلى بالاعا قاجەتتى رەسۋرستى تاڭداۋعا كومەكتەسەدى. ەگەر بالا قانداي دا ءبىر ۇيىرمەگە 2-3 اي بارىپ, كەيىننەن قىزىعۋشىلىعى بولماي قالسا, وسى مەزگىلدى بالا ءوزىن-ءوزى دامىتۋعا ارناپ, وزىنە قاجەتىن العانىن ەسكەرۋ قاجەت. مەكتەپ تۇلەكتەرى ساپالى ءبىلىم الۋ جولىندا الەمدى تانۋعا, ءوزى وسكەن ورتاعا قىزىعۋشىلىق تانىتا وتىرىپ, ءبىلىم اۋقىمىن كەڭەيتە وتىرىپ دامىسا, الداعى قادامدارىندا دۇرىس ءارى جىلدام شەشىم قابىلداي الاتىنى انىق.
الماتى
