كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
مەنينگيت – مي مەن ج ۇلىن مەمبرانالارىنىڭ قابىنۋى. اسىرەسە جۇمساق قابىقتاردىڭ قابىنۋى ءجيى كەزدەسەدى. ونىڭ قوزدىرعىشتارى بەلگىلى ءبىر پاتوگەندىك ميكرواعزالار بولۋى مۇمكىن. مىسالى, باكتەريالار, ۆيرۋستار, ساڭىراۋقۇلاقتار اسەر ەتەدى. ناۋقاستانعان ادامدا قاتتى باس اۋرۋى, گيپەرەستەزيا, قۇسۋ, مويىننىڭ قاتايۋى, توسەكتەن تۇرا الماۋى, تەرىدەگى گەمورراگيالىق بورتپەلەر ارقىلى بايقالادى. مەنينگيت دياگنوزىن راستاۋ جانە ونىڭ ەتيولوگياسىن انىقتاۋ ءۇشىن بەلدىك پۋنكتسيا جانە ليكەردى زەرتتەۋ جۇرگىزىلەدى.
جالپى, مەنينگيت ينفەكتسيانىڭ ورشۋىنە بىرنەشە فاكتور اسەر ەتەدى. بايلانىس جولى مەنينگيتكە بۇرىننان بار ءىرىڭدى ينفەكتسيا اكەلەدى. سينۋسوگەندى مەنينگيتتىڭ تارالۋىنا پارانازالدى سينۋستىڭ ءىرىڭدى ينفەكتسياسى (سينۋسيت) اسەر ەتەدى. وعان قوسا, ماستويدتى پروتسەسس نەمەسە ورتاڭعى قۇلاق (وتيت), ءتىس پاتولوگياسى دا جول اشادى. ينفەكتسيالىق اعزالاردىڭ مي قابىعىنا ەنۋى ليمفوگەندىك, گەماتوگەندىك, پلاتسەنتارلى, پەرينەۆرالدى جولدارمەن جۇزەگە اسادى. سونداي-اق باس سۇيەك-مي جاراقاتى نەمەسە ج ۇلىن جاراقاتى, باس سۇيەك نەگىزىنىڭ جارىلۋى نەمەسە سىنۋى كەزىندە دە جۇقتىرۋى ىقتيمال.
ينفەكتسيانىڭ قوزدىرعىشتارى اعزاعا وڭەش, اسقازان-ىشەك جولدارى, مۇرىن-جۇتقىنشاق ارقىلى ەنىپ, مي قابىقتارى مەن ىرگەلەس مي تىندەرىنىڭ قابىنۋىن تۋدىرادى. ولاردىڭ ءىسىنۋى مي تامىرلارى مەن قابىقتارىندا ميكروتسيركۋلياتسيانىڭ بۇزىلۋىنا, تسەرەبروسپينالدى سۇيىقتىقتىڭ رەزوربتسياسىنىڭ باياۋلاۋىنا جانە ونىڭ گيپەرسەكرەتسياسىنا اكەلەدى. بۇل جاعدايدا ينتراكرانيالدى قىسىم جوعارىلايدى, ميدىڭ تامشىسى داميدى. قابىنۋ پروتسەسىنىڭ مي زاتىنا, باس سۇيەك جانە ج ۇلىن جۇيكەسىنىڭ تامىرلارىنا ودان ءارى تارالۋى مۇمكىن.
مەنينگيت اسا قاۋىپتى دەرت سانالعانىمەن, ونى ەمدەۋدىڭ بىرنەشە ءتاسىلى بار. ەڭ ءبىرىنشى ناۋقاستى ەرتە انىقتاعان ابزال. كۇدىك تۋىنداعان جاعدايدا ناۋقاستى اۋرۋحاناعا جاتقىزۋ مىندەتتى. اۋرۋحاناعا دەيىنگى كەزەڭنىڭ اۋىر كەزەڭىندە (سانانىڭ تەجەلۋى, قىزبا) ناۋقاسقا پرەدنيزون مەن بەنزيلپەنيتسيللين سالىنادى.
ءىرىڭدى مەنينگيتتى ەمدەۋ كەزىندە سۋلفانيلاميدتەردى (ەتازول, نورسۋلفازول) نەمەسە انتيبيوتيكتەردى (پەنيتسيللين) تاعايىنداۋ قاراستىرىلادى. وتە اۋىر جاعدايدا بەنزيلپەنيتسيلليندى ينترالۋمبالدى ەنگىزۋ قاجەت. ەگەر العاشقى ءۇش كۇندە ەمدەۋ ءتيىمسىز بولسا, مونوميتسينمەن, گەنتاميتسينمەن, نيتروفۋراندارمەن بىرگە جارتىلاي سينتەتيكالىق انتيبيوتيكتەرمەن (امپيتسيللين مەن وكساتسيللين, كاربەنيتسيللين) تەراپيانى جالعاستىرۋ كەرەك. پاتوگەندىك ورگانيزم وقشاۋلانعانعا دەيىن جانە ونىڭ انتيبيوتيكتەرگە سەزىمتالدىعىن انىقتاعانعا دەيىن انتيبيوتيكتەردىڭ بۇل كومبيناتسياسىنىڭ تيىمدىلىگى دالەلدەنگەن. مۇنداي كومبيناتسيالىق تەراپيانى ەكى اپتا عانا قولدانۋ كەرەك. سودان كەيىن مونوتەراپياعا كوشكەن ءجون. دەنە تەمپەراتۋراسىنىڭ تومەندەۋى, تسيتوزدىڭ قالىپقا كەلۋى, تسەرەبرالدى جانە مەنينگەالدى بەلگىلەردىڭ رەگرەسسياسى دا ناۋقاستىڭ بەتى بەرى قاراعانىن كورسەتەدى.
تۋبەركۋلەزدى مەنينگيتتى كەشەندى ەمدەۋدە نەگىزى ەكى-ءۇش انتيبيوتيكتىڭ (مىسالى, يزونيازيد جانە سترەپتوميتسين) باكتەريوستاتيكالىق دوزالارىن ۇزدىكسىز سالۋ كەرەك. جاناما اسەرلەر پايدا بولعان كەزدە ونى توقتاتۋ قاجەت ەمەس. تەك انتيبيوتيكتەردىڭ دوزاسىن ازايتىپ, دەسەنسيبيليزاتسيالايتىن پرەپاراتتاردى, سونداي-اق تۋبەركۋلەزگە قارسى باسقا پرەپاراتتار قولدانىلادى. ناۋقاستىڭ قۇلان-تازا ايىققانىن تۋبەركۋلەزدى مەنينگيت بەلگىلەرىنىڭ بولماۋى, تسەرەبروسپينالدى سۇيىقتىقتى سانيتارلىق تازارتۋى جانە ناۋقاستىڭ جالپى جاعدايىنىڭ جاقسارۋىنان بايقاي الامىز.
ۆيرۋستىق مەنينگيتتى ەمدەۋ كەزىندە شەكتەۋلى تۇردە سيمپتوماتيكالىق جانە جالپى كۇشەيتەتىن قۇرالداردى (گليۋكوزا, ناتري مەتاميزولى, ۆيتاميندەر, مەتيلۋراتسيل) قولدانىلادى. اۋىر جاعدايلاردا كورتيكوستەرويدتار مەن ديۋرەتيكتەر تاعايىندالادى. باكتەريالىق ينفەكتسيا قوسىلسا, انتيبيوتيكتەر بەرىلەدى.
قازاقستاندا مەنينگيت جۇقتىرۋ الەمدىك دەڭگەيدەن تومەن. دەگەنمەن بۇل ساقتانباۋ كەرەك دەگەندى بىلدىرمەيدى. قاۋىپتى دەرت كەز كەلگەن ساتتە ءورشىپ, تارالىپ كەتۋى ىقتيمال. سوندىقتان مەنينگيتتەن ساقتانعان ءجون.
ينديرا بەگىمبەۆا,
قازالى اۋداندىق ەمحاناسىنىڭ فيلتر مەيىربيكەسى
قىزىلوردا وبلىسى
