پارلامەنتتىك پارتيالار مەن ءىرى قوعامدىق ۇيىمداردى جۇمىلدىرعان حالىق كواليتسياسى مەنى پرەزيدەنت ۇمىتكەرلىگىنە ۇسىندى. وسىعان بايلانىستى ەلىمىزدىڭ الداعى جەتى جىلدىق كەزەڭدەگى دامۋ بارىسى تۋرالى پايىمىمدى ورتاعا سالعىم كەلەدى.
ەڭ الدىمەن ەكونوميكا, الەۋمەتتىك سالا مەن وڭىرلىك ساياساتتاعى تۇبەگەيلى وزگەرىستەر تۋرالى باستاما كوتەرمەكپىن. الداعى رەفورمالار حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا ءتيىمدى جاۋاپ بولماق, سونىمەن بىرگە سىرتقى سىن-قاتەرلەرگە قارسى تۇراقتىلىعىمىزدى كۇشەيتپەك.
ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – قازاقستاندا ادىلەتتىلىك ورناتۋ. ول ءۇشىن وتكەننەن ساباق الىپ, وتكەننىڭ قاتەلىگىن تۇزەتىپ, قوردالانعان ماسەلەلەردى شەشۋ كەرەك.
مەملەكەت مونوپوليالاردى جويادى, تابىستىڭ ءادىل ءبولىنۋىن قامتاماسىز ەتەدى. قولىنان ءىس كەلەتىن ەڭبەكتەنەم دەگەن ءار ازامات وزىنە لايىقتى جۇمىس تابادى. كومەككە مۇقتاج كەز كەلگەن ازامات مەملەكەت پەن قوعامنان قولداۋ كورەدى.
ءبىز اۋىزسۋ تاپشىلىعى ماسەلەسىن ءبىرجولا شەشەمىز, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتەمىز. مەملەكەت اۋىل تۇرعىندارىن كاسىبي مەديتسينامەن قامتاماسىز ەتەدى.
مەملەكەت وسكەلەڭ ۇرپاققا ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن وسى سالاعا ينۆەستيتسيا قۇيا بەرەدى. ءبىلىم سالاسىنىڭ بارلىق دەڭگەيىندە قوردالانعان ماسەلە شەشىلەدى. بالا تاربيەسى مەن ولاردىڭ الاڭسىز ءومىرى ءبىزدىڭ ءجىتى نازارىمىزدا بولادى.
اۋىلدا ءومىر ءسۇرۋ, جۇمىس ىستەۋ قالادان ەش كەم بولمايتىنداي ەتىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىن قايتا جانداندىرامىز. فەرمەرلەر ەكونوميكانى ىلگەرىلەتۋشى جاڭا كۇشكە اينالادى.
ەل تۇرعىندارى مەن قوناقتارى ءوزىن قالا مەن اۋىلدا بىردەي جايلى سەزىنۋى ءۇشىن كوشە قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەمىز.
ءبىز ۇلتتىق مۇددەنى قورعاۋدى, بارلىق مۇددەلى مەملەكەتپەن ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدى كوزدەيتىن, حالىقارالىق بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتەتىن سىرتقى ساياسي باعىتتى جالعاستىرا بەرەمىز.
ءبىز ءوزارا بايلانىستى ءۇش قاعيدات نەگىزىندەگى جاڭا مەملەكەتتىك ساياساتقا كوشەمىز: ادىلەتتى مەملەكەت– ادىلەتتى ەكونوميكا – ادىلەتتى قوعام.
بارلىق شەشىمدى ەكشەپ, اشىق ءارى ءادىل, ەڭ باستىسى - قوعام مۇددەسى مەن تالابىن ەسكەرە وتىرىپ قابىلدايمىز. سوندىقتان ءبىرىنشى قاعيدات ساياسي جاڭعىرۋ ۇدەرىسىن جالعاستىرۋدى, مەملەكەتتىك جانە كورپوراتيۆتىك كاسىبي باسقارۋدى ەنگىزۋدى كوزدەيدى. ۇكىمەت, اكىمدىك, سوت, پروكۋراتۋرا مەن پوليتسيا قىزمەتى ازاماتتىڭ ءال-اۋقاتى مەن قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ سياقتى نەگىزگى مىندەتتەردى شەشۋگە باعىتتالادى.
ەكىنشى قاعيدات ازاماتتار, بيزنەس جانە مەملەكەت مۇددەسى مەن يگىلىگى تەڭگەرىمىنە, سونداي-اق ەل رەسۋرسىن ءتيىمدى پايدالانۋعا نەگىزدەلگەن ەكونوميكا قۇرۋدى بىلدىرەدى. سول ءۇشىن قوعامنىڭ جۇمىسپەن جوعارى دەڭگەيدەگى قامتىلۋىن, ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك اۋىزبىرلىگىن, سونىمەن بىرگە تەڭگەرىمدى اۋماقتىق دامۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ءونىمدى ەڭبەك نارىعى قۇرىلادى.
ءۇشىنشى قاعيدات دامىعان الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم جاساۋدى جانە ادام الەۋەتىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جان-جاقتى مۇمكىندىك بەرۋدى كوزدەيدى. ءبىز سالاماتتى, ءبىلىمدى, ەڭبەكسۇيگىش, الەۋمەتتىك تۇرعىدان قورعالعان جانە وتانشىل قوعام قالىپتاستىرامىز.
اتالعان وزگەرىستىڭ ءبارىن جاقىن ارادا جۇزەگە اسىرۋعا نيەتتىمىن. حالىق قولداۋى وسى ماقساتتارعا جەتۋدىڭ باستى كەپىلى بولادى. كوزدەلگەن يگى وزگەرىستەردى ىسكە اسىرۋعا نەعۇرلىم كوپ ازامات قاتىسسا, ناتيجەگە سوعۇرلىم تەزىرەك جەتەمىز.
قازاقستان ازاماتتارىنىڭ جاقسى ءومىر سۇرگەنىن قالايمىن. مۇنى حالقىمىز تۇگەل قولدايتىنى ماڭىزدى.
ءى. ادىلەتتى مەملەكەت
ءبىز «كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» فورمۋلاسى نەگىزىندە ساياسي جۇيەنى جاڭعىرتۋدى جالعاستىرامىز.
تەك ۇلت يگىلىگى ءۇشىن جۇمىس ىستەيتىن, ىشكى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق مىندەتتەردى شەشۋ مەن مەملەكەتتىڭ سىرتقى مۇددەسىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەتىن مەملەكەتتىك اپپارات قۇرامىز.
مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر ءوز جۇمىسىن ەل مەن حالىقتىڭ شىنايى مۇددە-مۇقتاجىنا باعدارلايدى. يميدجدىك جوبالار مەن رەتسىز شەشىمدەردىڭ ورنىنا جۇيەلى جۇمىس اتقارىلادى. كەڭ قوعامدىق باقىلاۋ, اشىق ديالوگ, ازاماتتىڭ پىكىرىن مىندەتتى تۇردە ەسەپكە الۋ مەملەكەتتىك باسقارۋ مەن شەشىم قابىلداۋ ۇدەرىسىنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالادى.
ادىلەتتى قازاقستان, ەڭ الدىمەن, ادال سوت تورەلىگىن, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءتيىمدى كۇرەستى جانە پوليتسيانىڭ ءتيىمدى جۇمىسىن بىلدىرەدى. وسى سالالارداعى رەفورمالار قۇقىقتىڭ شىنايى ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتەدى, بارلىق ازاماتتىڭ قۇقىعى ساقتالۋىنا كەپىلدىك بەرەدى.
مەملەكەت الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق رەفورمالارعا قاجەتتى قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتىڭ نەگىزى رەتىندە زاڭ مەن ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتەدى.
الداعى جەتى جىلداعى ماڭىزدى مىندەتىمىز اسكەرىمىزدى جاڭعىرتۋ بولماق. ءبىز ونى زاماناۋي قارۋ-جاراقپەن جانە كۇشتى الەۋمەتتىك ىنتالاندىرۋ شارالارىمەن قامتاماسىز ەتەمىز. اسكەري ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى مەن باسقارۋ ادىستەمەسىن جەتىلدىرەمىز ءارى جەمىستى حالىقارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى جولعا قويامىز.
حالىقارالىق ارەنادا مەملەكەتتىڭ ۇلتتىق مۇددەسىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان تەڭگەرىمدى, سىندارلى ديپلوماتيا جۇزەگە اسىرىلادى.
1. ساياسي جاڭعىرۋ
ساياسي قايتا قۇرۋ بيلىكتىڭ بارلىق تارماعىنىڭ وڭتايلى تەڭگەرىمى ساقتالعان تۇراقتى مەملەكەت بازاسىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالادى.
كونستيتۋتسيالىق رەفورما قازاقستاننىڭ جاڭا ساياسي مودەلىنىڭ ساياسي-قۇقىقتىق نەگىزىن قالادى.
ەلىمىزدىڭ ساياسي جاڭعىرۋى – كەرى قايتپايتىن ۇدەرىس.
ءبىزدىڭ ستراتەگيالىق ماقساتىمىز – حالىق پەن بيلىكتىڭ ۇيىسقان تۇردەگى ۇستانىمى بويىنشا شەشىم شىعاراتىن ادىلەتتى مەملەكەت قۇرۋ.
ءبىر رەت جەتى جىلدىق مەرزىمگە سايلاناتىن پرەزيدەنت بارلىق قوعامدىق-ساياسي كۇشتەن بىردەي اراقاشىقتىق ساقتايتىن بولادى.
كونستيتۋتسيالىق سوت ازاماتتاردىڭ قۇقىعى مەن بوستاندىعىن ساقتاۋدىڭ سەنىمدى كەپىلى بولادى.
جاڭا ساياسي مودەلدە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, قوعامدىق قوزعالىستار, ساياسي پارتيالار, تاۋەلسىز بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى, م ۇلىك يەلەرى بىرلەستىگى مەن كاسىپوداقتار سىندى ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارى ماڭىزدى ءرول اتقارادى.
اۋىل جانە اۋدان اكىمىن, اۋداندىق جانە قالالىق ءماسليحات دەپۋتاتتارىن تىكەلەي سايلاۋ, وبلىس اكىمىن بالامالى نەگىزدە تاعايىنداۋ, پارلامەنت ءماجىلىسى مەن وبلىستىق ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىن ارالاس جۇيە بويىنشا سايلاۋ – وسىنىڭ ءبارى ازاماتتىڭ مەملەكەتتىك نەگىزگى ينستيتۋتتاردى قالىپتاستىرۋعا تىكەلەي, اشىق جانە ينكليۋزيۆتى قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
وسى ماقساتتا:
- ءبىز ءتيىمدى مەملەكەتتىك مودەل قۇرۋعا باعىتتالعان ساياسي رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋدى جۇيەلەيمىز.
- ازاماتتاردىڭ قۇقىعى مەن بوستاندىعىن قورعايتىن كونستيتۋتسيالىق سوت, ادام قۇقىعى جونىندەگى ۋاكىل, بالا قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل سىندى جاڭا ينستيتۋتتاردىڭ جۇمىسىن كۇشەيتەمىز;
- پارتيالىق تىزىمدەر مەن ءبىر مانداتتى وكرۋگتەر بويىنشا جاڭا سايلاۋ جۇيەسى نەگىزىندە جۇزەگە اساتىن پارلامەنت پەن ءماسليحاتتاردىڭ ءادىل قالىپتاسۋىن قامتاماسىز ەتەمىز.
- پارتيالار اراسىنداعى پىكىرتالاستىڭ جانە قوعامدىق تالقىلاۋدىڭ وركەنيەتتى تۇردە وتۋىنە, شىنايى ساياسي باسەكە ءداستۇرىن ورنىقتىرۋعا, سايلاۋدىڭ وزىق مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا قولايلى جاعداي جاسايمىز.
- ۇلتتىق قۇرىلتاي مەن قوعامدىق كەڭەستەردىڭ ازاماتتىق قوعامدى دامىتۋ ىسىندەگى ءرولىن كۇشەيتەمىز.
- قالالار مەن اۋدان اكىمدەرىن تىكەلەي سايلاۋ ارقىلى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرامىز.
2. ءتيىمدى مەملەكەتتىك اپپارات
بارلىق مەملەكەتتىك ستراتەگيا, ۇكىمەتتىك جانە ايماقتىق باعدارلامالار, سالالىق جوسپارلار مەن ناقتى شەشىمدەر ازامات ءومىرىن جاقسارتۋى كەرەك.
بۇل – ءتيىمدى ءارى تەحنولوگيالىق, پراگماتيكالىق ءارى وڭتايلى نەگىزدە جۇمىس ىستەيتىن مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ باستى جانە نەگىزگى مىندەتى.
مەملەكەتتىك قىزمەتكە ىرىكتەۋ ۇمىتكەردىڭ جوعارى كاسىبي جانە مورالدىق قاسيەتتەرى نەگىزىندە جۇرگىزىلەدى, ال مانساپتىق ىلگەرىلەۋ تەك مەريتوكراتيا قاعيداتتارىنا ساي جۇزەگە اسىرىلادى.
باسشىنىڭ جەكە باسىنا دەگەن ادالدىق, حالىق پەن مەملەكەتكە دەگەن ادالدىققا ءبىرجولاتا ورىن بەرۋى كەرەك.
وسى ماقساتتا:
- مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرامىز.
- جاستار پرەزيدەنتتىك كادرلىق رەزەرۆىنىڭ تاجىريبەسىن جالعاستىرامىز, ەلىمىزدەگى بارلىق كاسىبي, بىلىكتى جانە وتانشىل ازاماتتىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكە كەلۋىنە مۇمكىندىك بەرەمىز;
- مەملەكەتتىڭ ءوز ازاماتتارىمەن جانە بيزنەسپەن قاشىقتان ءوزارا ءىس-قيمىلىنا ارنالعان تسيفرلىق ينفراقۇرىلىم قۇرامىز.
- «حالىق قاتىساتىن بيۋدجەت» جوباسىن اۋداندىق ماڭىزى بار قالا مەن اۋىل دەڭگەيىنە دەيىن كەڭەيتەمىز.
3. ءادىل جانە تاۋەلسىز سوت
قوعام مەن بيزنەستىڭ باستى تالابى – سوت تورەلىگىنىڭ وبەكتيۆتى جانە تاۋەلسىز جۇزەگە اسىرىلۋىنا كەپىلدىك بەرۋ.
بارلىق ازاماتتىڭ زاڭ الدىنداعى تەڭدىگى عانا قۇقىقتىق ادىلەتتى مەملەكەت قۇرۋعا دەگەن سەنىمدى نىعايتادى.
بۇل ءۇشىن جوعارى كاسىبي, ادال, ىمىراعا كەلمەيتىن سۋديالار كورپۋسى قاجەت.
وسى ماقساتتا:
- ءبىز بارلىق سۋديا مارتەبەسىنىڭ تەڭ بولۋىن قامتاماسىز ەتەمىز.
- ازاماتتاردى قۋدالاۋدان باس تارتۋىمىز كەرەك, سونداي-اق قىلمىستىق قۋدالاۋعا تاپ بولعان ازاماتتىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتەمىز.
- ءبىز سوت تورەلىگىن جۇزەگە اسىرۋدا بىرىزدىلىك ورناتۋ ءۇشىن زياتكەرلىك جۇيە ەنگىزەمىز.
- اپەللياتسيا ينستيتۋتىن رەفورمالايمىز.
- القابيلەر سوتى قارايتىن ىستەر ساناتىن كەڭەيتەمىز.
- سوت قازىسىنا ءاربىر جويىلعان سوت اكتىسىن تەكسەرۋ قۇقىعىن بەرەمىز.
- باس بوستاندىعىنان ايىرۋدىڭ بالاما جازاسىن قولدانۋدى كەڭەيتەمىز.
- قازىرگى زامانعى تەحنولوگيالار مەن مەدياتسيانى پايدالانا وتىرىپ, ءتيىمدى ازاماتتىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋدى جولعا قويامىز.
- ءبىز سوتقا دەيىنگى ءىس جۇرگىزۋ جۇيەسىن كۇشەيتەمىز جانە ايىپتاۋ مەن قورعاۋ تاراپتارى اراسىنداعى ناقتى باسەكەلەستىكتى قامتاماسىز ەتەمىز.
4. ازاماتتار قۇقىعىن قورعاۋ
ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە ونىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باسىمدىعىنا اينالادى.
بيزنەستىڭ ىسىنە ورىنسىز ارالاسۋ فاكتىلەرى, سول سياقتى لاۋازىمدىق وكىلەتتىلىكتى تەرىس پايدالانۋدىڭ باسقا دا فورمالارى ءبىرجولا كەلمەسكە كەتۋ كەرەك.
ول ءۇشىن جاقىن ارادا قىلمىستىق جانە قىلمىستىق-ءىس جۇرگىزۋ زاڭناماسىنا رەۆيزيا جۇرگىزىلەدى.
ازاماتتاردى قىلمىستىق پروتسەسكە مەيلىنشە از تارتا وتىرىپ, بارلىق ءراسىمدى شىندىقتى تولىق اشۋ تۇرعىسىنان وڭتايلاندىرۋ قاجەت.
جاۋاپكەرشىلىكتى بەلگىلەيتىن زاڭدار, ەڭ الدىمەن, ءادىل بولۋى كەرەك, سوندىقتان قۇقىقبۇزۋشىلىق جاساعانى ءۇشىن بەلگىلەنەتىن سانكتسيالار جۇيەسى دە وزگەرەدى.
سونداي-اق قوعامدىق جۇمىستاردى قولدانۋ اياسى كەڭەيتىلەتىن بولادى.
قۇقىققورعاۋ ورگاندارى وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق, ەسىرتكى قىلمىسى, الاياقتىق, قارجى پيراميدالارى سياقتى وتانداستارىمىز ەڭ كوپ زارداپ شەگەتىن قىلمىستارعا نازار اۋدارۋى كەرەك.
«اقجاعالىلار» قىلمىستارىمەن كۇرەس سالاسىندا سىبايلاس جەمقورلىقتى تۇبىرىمەن جويۋ باستى باسىمدىق بولىپ قالا بەرەدى.
سونداي-اق, قىلمىستى تىركەۋدەن گورى, ءتيىمدى تۇردە ونىڭ الدىن الۋعا باسا نازار اۋدارۋ قاجەت.
وسى ماقساتتا:
- سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ىمىراسىز كۇرەستى جالعاستىرا بەرەمىز.
- ءححى عاسىردىڭ كاسىبي, سەرۆيستىك قازاقستان پوليتسياسىن قۇرامىز.
- ازاپتاۋ مەن ادامنىڭ قادىر-قاسيەتىن تومەندەتەتىن جانە ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرەتىن تەرگەۋدىڭ باسقا دا رۇقسات ەتىلمەگەن ادىستەرىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن شارالار قولدانامىز;
- ەسىرتكىمەن, اسىرەسە سينتەتيكالىق پرەپاراتتارمەن كۇرەسۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرامىز;
- ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىنا پروكۋرورلىق قاداعالاۋدى كۇشەيتەمىز.
- ازاماتتاردىڭ قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ جانە قۇقىقتىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى شەشىمدەر ازىرلەۋگە قاتىسۋىن كەڭەيتەمىز.
- زاڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ودان ءارى كۇشەيتۋدى قوسا العاندا, وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا نەعۇرلىم ءتيىمدى شارالار كەشەنىن قابىلدايمىز.
5. ەل قاۋىپسىزدىگى
ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن, تۇتاستىعى مەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ – بارلىق ازاماتتىڭ قاسيەتتى بورىشى, قارۋلى كۇشتەرىمىز بەن سىرتقى ساياساتىمىزدىڭ باستى مىندەتى.
ءبىز اسكەرىمىزدى جاڭعىرتۋدى جانە اسكەري قىزمەت جاعدايىن جاقسارتۋدى جالعاستىرامىز.
اۋماقتىق قورعانىستى نىعايتۋ مەن اسكەري ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ شارالارىن قابىلدايمىز.
اسكەري قىزمەتكەر قازاقستان ءپاتريوتيزمىنىڭ جانە بولاشاققا دەگەن سەنىمدىلىكتىڭ جارقىن ۇلگىسى بولادى.
وسى ماقساتتا:
- ءبىز ۇلتتىق مۇددەنى مۇلتىكسىز قورعاۋعا, وڭىرلىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ تەتىكتەرىن دامىتۋعا باعىتتالعان تەڭگەرىمدى سىرتقى ساياسات جۇرگىزەتىن بولامىز;
- قازاقستاننىڭ بۇۇ اياسىنداعى حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن نىعايتۋعا قوساتىن ۇلەسىن ارتتىرامىز;
- ەلىمىزدىڭ اسكەري قاۋىپسىزدىگىنە قاۋىپ توندىرەتىن سىن-تەگەۋرىنگە ساي ارەكەت ەتە الاتىن وزىق قارۋ-جاراق, باسقارۋ جۇيەسىمەن جابدىقتالعان جوعارى تەحنولوگيالىق جانە ۇتقىر اسكەر قۇرۋدى جالعاستىرامىز;
- قازىرگى زامانعى تەحنولوگيالار ترانسفەرتى مەن ءوندىرىستىڭ جوعارى شوعىرلانۋىن ەسكەرە وتىرىپ, قورعانىس-ونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ بويىنشا شارالار قابىلدايمىز.
- اسكەري ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جەتىلدىرەمىز, ونى كاسىبي اسكەري كادر دايارلاۋعا باعىتتايمىز, سونداي-اق اسكەري عىلىمنىڭ دەڭگەيىن كوتەرەمىز.
- اسكەري قىزمەتتىڭ بەدەلىن, اسكەري قىزمەتشى مارتەبەسىن, قازاقستان ارمياسىنىڭ ابىرويىن ارتتىرامىز.
- جاستاردى قازاقستان حالقىنا ادالدىق رۋحىنداعى پاتريوتتىققا, وتاندى قورعاۋ اسكەري بورىشىن بۇلجىتپاي ورىنداۋعا تاربيەلەۋدىڭ جاڭا ءتاسىلىن ەنگىزەمىز.
ءىى. ادىلەتتى ەكونوميكا
قازاقستانداعى وليگوپوليالىق كاپيتاليزم الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك پەن ىشكى نارىقتىڭ تەڭگەرىمسىزدىگىن تۋدىردى. كومپانيالاردىڭ كەيبىرى ءتىپتى اۋىر داعدارىستا دا كوپ تابىس تاپتى.
مونوپوليستەر قىزمەتىن ادال اتقارماي, ازاماتتاردىڭ ناقتى تابىسىنىڭ وسۋىنە كەدەرگى كەلتىرىپ, ولارعا «كەدەيلىك قامىتىن» كيگىزدى جانە ورتا تاپتىڭ نىعايۋىنا جول بەرمەدى.
ءبىز ەكونوميكانىڭ دامۋ مودەلىن تۇبەگەيلى وزگەرتەمىز.
ەكونوميكا مونوپولياسىزدانادى, ال مەملەكەت بيزنەس سالاسىنا ارالاسۋىن ايتارلىقتاي ازايتادى.
ادال بيزنەس بيۋروكراتيالىق قىسىمعا ۇشىرامايدى. ءبىزدىڭ بارلىق كۇش-جىگەرىمىز كاسىپكەرلىكتى ىنتالاندىرۋعا جانە قورعاۋعا باعىتتالادى.
قۇندى اكتيۆتەردى جەكەشەلەندىرۋ ءىسى قاتاڭ باقىلاۋدا بولادى, ونى شاعىن توپتىڭ يەلەنىپ كەتۋىنە جول بەرمەيمىز.
زاڭسىز الىنىپ شەتەل اسىرىلعان اكتيۆتەردى ەلگە قايتارۋ جۇمىسىن جانداندىرامىز. ونىڭ يگىلىگىن بۇكىل حالقىمىز كورەتىن بولادى.
ەلىمىزدە ۇلتتىڭ ءال-اۋقاتىن قامتاماسىز ەتەتىن رەسۋرستار جەتكىلىكتى.
قازىرگى كەزدە ازاماتتاردىڭ تابىسى ەكونوميكالىق الەۋەتىمىزبەن سالىستىرعاندا الدەقايدا تومەن. بۇل احۋال, نەگىزىنەن, قازاقستاندا شيكىزاتتى اۋقىمدى وڭدەۋ ءىسىنىڭ جولعا قويىلماۋىنا بايلانىستى قالىپتاستى. سوندىقتان دايىن ءونىم شىعارۋ ءۇشىن بيزنەسكە قولجەتىمدى شيكىزات جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتەمىز.
ادىلەتتى قازاقستاندا زاڭ تالاپتارىن ساقتايتىن كەز كەلگەن شاعىن, ورتا جانە ءىرى بيزنەسكە لايىقتى جاعداي جاسالادى.
ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىندا تۇراقتى جۇمىس ورىندارى اشىلادى. بارلىق ءوڭىردى كەشەندى دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى.
6. مەملەكەتتىڭ ادىلەتتى جانە ايقىن ەكونوميكالىق ساياساتى
مەملەكەت سالىق, بيۋدجەت, اقشا-نەسيە جانە تاريفتىك ساياساتتى تەڭگەرىمدى ءارى اشىق جۇرگىزەدى.
سالىق ساياساتى شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى جانە ىشكى وندىرىستەر قۇرۋدى ىنتالاندىرادى. قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋال قالىپتاستىرىلاتىن بولادى. ۇلتتىق قوردىڭ تولىعۋى مەن جۇمسالۋىنا باقىلاۋ كۇشەيتىلەدى. وسىلايشا, ءبىز وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ جارقىن بولاشاعىن قامتاماسىز ەتەمىز.
باسەكەگە قابىلەتتى بيزنەستىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن نارسەنىڭ ءبارى جويىلادى. بۇل ەتەك جايىپ كەتكەن مەملەكەتتىك مونوپوليالارعا دا, كولەڭكەلى ەكونوميكاعا دا قاتىستى. مەملەكەت جەكە بيزنەس جۇمىس ىستەۋگە دايىن ەمەس سالالارعا عانا بەلسەندى قاتىسادى.
ەڭبەك كىرىسىنىڭ ءوسۋى مەن ينفلياتسيانى تەجەۋ ەسەبىنەن ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ جونىندە جۇيەلى شارالار قابىلدانادى.
ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ تيىمدىلىگى ءىجو-ءنىڭ ءوسۋى بويىنشا عانا ەمەس, ەڭ الدىمەن ساپالى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ, ازاماتتاردىڭ ناقتى تابىسىن ۇلعايتۋ, ءبىلىم دەڭگەيىن ارتتىرۋ, قوعامدى دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتتەرىمەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا باعالانادى.
ازاماتتاردىڭ ادال ءونىمدى ەڭبەگى قۇرمەتتەلەدى, قورعالادى جانە وعان لايىقتى ەڭبەكاقى تولەنەدى. قىزمەتكەرلەردىڭ مانساپتىق بولاشاعى مەن تابىسى ولاردىڭ كاسىبيلىگىنە, جاۋاپكەرشىلىگى مەن ابجىلدىگىنە بايلانىستى بولۋى كەرەك.
ءبىز جۇمىسشى قۇقىقتارى مەملەكەتتىڭ قاتاڭ قاداعالاۋىمەن جانە كۇشتى كاسىپوداقتارمەن قامتاماسىز ەتىلەتىن باسەكەگە قابىلەتتى جانە قاۋىپسىز ەڭبەك ورتاسىن قۇرامىز.
مەملەكەت زاڭعا باعىناتىن كاسىپكەرلەردى نەگىزسىز اكىمشىلىك قىسىمنان جانە تەكسەرۋشى قۇرىلىمداردىڭ سەبەپسىز ارالاسۋىنان قورعايدى.
ەلدىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ءوسۋ قارقىنى كۇشەيەدى. ەل ىشىندە ءتيىمدى يندۋستريالىق تىزبەك قۇرۋ جۇمىسى قولعا الىنادى. مۇندا بىرتە-بىرتە نەعۇرلىم تەرەڭ وڭدەلگەن ونىمدەر شىعارىلادى.
ونىمدىلىك پەن باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرۋ ماقساتىندا جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىندى جاڭعىرتۋ جۇرگىزىلەدى.
ءبىز يندۋستريانىڭ بازالىق سالالارىن كۇشەيتەمىز. تابيعي بايلىقتارىمىزدى: مۇناي, گاز, مينەرالداردى بارلاۋ مەن وندىرۋگە تىڭ سەرپىن بەرەمىز. ونەركاسىپتىڭ جاڭا سەكتورلارىن جانە جوعارى ءبولىنىستى ونىمدەردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن قۇرۋعا كوشەمىز.
جاڭا وندىرىستەردى ينفراقۇرىلىمدىق تۇرعىدان قولداۋ ۇلعايا بەرەدى. حيميا ونەركاسىبىن دامىتۋدى جالعاستىرامىز.
مەملەكەت وزىق تەحنولوگيالارى بار ءىرى ينۆەستورلاردى تارتا وتىرىپ, اۋقىمدى گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارىن باستاۋعا قابىلەتتى جاڭا «ويىن ەرەجەلەرىن» قالىپتاستىرادى. بۇل رەتتە جەرگىلىكتى قامتۋ مەن تەحنولوگيالار ترانسفەرتىن بارىنشا قامتاماسىز ەتەمىز.
وسى ماقساتتا:
- قوردى ساپالى باسقارۋدى, ونىڭ ساقتالۋىن جانە لايىقتى ينۆەستيتسيالىق تابىستى قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرىن 100 ميلليارد دوللارعا دەيىن ۇلعايتامىز.
- كولەڭكەلى ەكونوميكا دەڭگەيىن ەىدۇ ەلدەرىنىڭ كورسەتكىشىنە ءىجو-ءنىڭ 15%-ىنا دەيىن تومەندەتەمىز.
- مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاداعى قاتىسۋىن 2025 جىلعا قاراي 14%-عا دەيىن قىسقارتامىز.
- كەم دەگەندە 150 ميلليارد دوللار تىكەلەي شەتەل ينۆەستيتسياسىن تارتامىز.
- ەكونوميكانى مونوپولياسىزداندىرۋدى جالعاستىرامىز, مونوپوليستەردى باقىلاۋدى جانە باسەكەلەستىكتى قورعاۋدى كۇشەيتەمىز.
- ءبىز سالىق جيناۋ ءىسىنىڭ ءادىل, اشىق, ايقىن بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جاڭا سالىق كودەكسىن قابىلدايمىز.
- ءبىز قىمبات تاۋارلارعا جوعارى سالىق مولشەرلەمەسىن ەنگىزەمىز.
- مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنا يە بولۋ كەزىندە بيزنەستىڭ كولدەنەڭ مىندەتتەمەلەرىن بەلگىلەۋ ارقىلى قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسىن كوتەرۋدى ىنتالاندىرامىز.
- كاسىپورىن كىرىسىن ءوندىرىس پەرسونالى ەڭبەكاقى قورىن ۇلعايتۋعا بولىنگەن قاراجات كولەمىندە سالىقتان بوساتۋدى قاراستىرامىز.
- 2025 جىلدان باستاپ ينفلياتسيا دەڭگەيىنە بايلانىستى ەڭ تومەنگى جالاقىنى كوتەرۋ مەحانيزمىن ەنگىزەمىز.
- شاعىن جانە ورتا بيزنەستە جۇمىسپەن قامتىلعاندار سانىنىڭ 4,7 ميلليون ادامعا دەيىن ءوسۋىن قامتاماسىز ەتەمىز.
- ءبىز ىشكى ەڭبەك نارىعىن, ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى سانالاتىن ەڭبەككەرلەردىڭ مۇددەسىن قورعايمىز.
- 3,3 ميلليون ازاماتقا, ونىڭ ىشىندە 2,3 ميلليون جاسقا جۇمىس بەرەمىز.
- جالدامالى ەڭبەكتىڭ قاشىقتان جۇمىس, يكەمدى جۇمىس ۋاقىتى, تولىق ەمەس جۇمىس كۇنى, فريلانسينگ سىندى جاڭا نىساندارىن دامىتۋ ءۇشىن ەڭبەك زاڭناماسىن ىرىقتاندىرامىز.
- ءبىز «مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى» جاڭا زاڭ قابىلدايمىز. وندا ساتىپ الىناتىن تاۋاردىڭ, جۇمىستار مەن قىزمەتتىڭ ەڭ تومەنگى باعاسىنان ساپا باسىمدىعى, سونداي-اق جەرگىلىكتى قامتۋ باسىمدىعى بەلگىلەنەدى.
- دايىن ءونىم ءوندىرۋ ءۇشىن ىشكى نارىققا نەگىزگى ماتەريالداردى الەمدىك باعادان جەڭىلدىكپەن جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتەمىز.
- شەتەلدىك سەرىكتەستەرمەن بىرلەسە وتىرىپ, ءىرى مۇناي جوبالارىن دامىتۋدىڭ جاڭا ۇزاق مەرزىمدى جوسپارىن ازىرلەيمىز.
7. باسەكەگە قابىلەتتى اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ورنىقتى اۋىل
اۋىل شارۋاشىلىعى ەكونوميكانىڭ جاڭا قوزعاۋشى كۇشىنە اينالادى. الداعى جىلداردا اۋىل-ايماقتى وركەندەتۋگە باسىمدىق بەرەمىز. ءبىز اۋىلدىق جەردى جۇمىسپەن جاپپاي قامتۋ ءۇشىن جاعداي جاسايمىز, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كاسىپكەرلىك باستامالارىن قولدايمىز.
تۇرعىندارعا جەر قولجەتىمدى بولادى. ول ءۇشىن ءىرى جەر يەلەرىنەن پايدالانىلمايتىن جەر تەلىمدەرىن مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ جۇمىستارىن جانداندىرامىز.
اگرارلىق سەكتورداعى مونوپولياسىزداندىرۋ اشىق قۇقىقتىق ءراسىم, سالىقتىق ىنتالاندىرۋ جانە تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ جۇمىستارىمەن قاتار جۇرۋگە ءتيىس.
سۋ ۇنەمدەيتىن ءتيىمدى تەحنولوگيا ەنگىزىپ, مەليوراتسيا جانە سۋارۋ جۇيەسىن قالپىنا كەلتىرۋ كەرەك.
مەملەكەت اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىن ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن اۋقىمدى جوبانى ىسكە اسىرادى. كووپەراتيۆتەر ەگىستىكتەن دۇكەن سورەسىنە دەيىن ءونىمدى تىكەلەي جەتكىزۋشى بولادى. ءتيىمسىز دەلدالداردان ارىلامىز.
وسى ماقساتتا:
- اۋىلدى جەدەل دامىتۋعا باسىمدىق بەرەمىز.
- اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەيمىز.
- 1 ميلليوننان استام اۋىل تۇرعىنىن قامتيتىن اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتسياسىن دامىتۋعا 1 ترلن تەڭگە بولەمىز.
- اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ليزينگكە الۋ, شاعىن نەسيە الۋ جانە ءىرى قالاداعى وتكىزۋ نارىعىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن جەڭىلدىكتەر بەرەمىز;
- كووپەراتيۆتىك كاسىپكەرلىككە بارلىق جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتىڭ جارتىسىن تارتامىز, ناتيجەسىندە اۋىل شارۋاشىلىعىندا 350 مىڭنان استام ساپالى جۇمىس ورنى پايدا بولادى.
- سۋارۋ الاڭىن ەكى ەسە ارتتىرىپ, ونى كەمىندە 2,2 ملن گەكتارعا دەيىن جەتكىزەمىز.
- 3,5 مىڭ شاقىرىم سۋارۋ كانالدارىن قايتا جوندەيمىز.
- 4 تەكشە شاقىرىم سۋدى جيناقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جاڭا 25 سۋ قويماسىن سالامىز, قولدانىستاعى 16 سۋ قويماسىن جوندەۋدەن وتكىزەمىز.
8. اشىق كولىك دالىزدەرى جانە لوگيستيكا
قازاقستان ەكونوميكاسى كولىك دالىزدەرىن كەڭەيتۋدى قاجەت ەتەدى. بۇرىننان بار جاھاندىق تاۋار جەتكىزۋ جۇيەسىنىڭ بۇزىلۋى ءبىزدىڭ بولاشاق ترانزيتتىك مۇمكىندىگىمىزدى كۇشەيتتى.
ءبىز جاڭا ساپالى جولدار, قويمالار سالىپ, ايلاقتاردىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋىمىز كەرەك, سالانى لوكوموتيۆتەرمەن, جۇك كولىگىمەن, كونتەينەرلەرمەن قامتاماسىز ەتۋىمىز قاجەت.
مەملەكەت ترانزيتتىك دالىزدەردىڭ جۇك اينالىمى مەن وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىرادى. سول ارقىلى ەل ەكونوميكاسىنا مول ينۆەستيتسيا تارتۋعا تىڭ سەرپىن بەرەمىز.
وسى ماقساتتا:
- ترانزيتتىك جانە ەكسپورتتىق مۇمكىندىكتى ءارتاراپتاندىرۋ ءۇشىن ترانسكاسپي حالىقارالىق باعىتىن نەگىزگى بايلانىستىرۋشى بۋىنعا اينالدىرامىز.
- تەڭىز پورتتارى مەن فلوتتى نىعايتامىز, كاسپي تەڭىزىندە زاماناۋي كونتەينەرلىك حاب قۇرامىز.
- رەسەي, قىتاي, ورتالىق ازيا جانە كاسپي ءوڭىرى ەلدەرىمەن شەكارا ماڭىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق ورتالىقتار جەلىسىن اشامىز.
- وتاندىق ءوندىرۋشى مەن ەكسپورتتاۋشىعا بىردەي قولجەتىمدى, ترانزيتتىك تاسىمال ءۇشىن بىرىڭعاي تسيفرلىق جاسىل ءدالىز قۇرامىز.
- ۇشاق بيلەتىنىڭ باعاسىن تومەندەتۋ ءۇشىن اۋە نارىعىندا ناقتى باسەكەلەستىك قۇرامىز.
- 11 مىڭ شاقىرىم تەمىرجولدى جوندەيمىز.
- «دوستىق – مويىنتى», «داربازا – ماقتارال» تەمىرجول جەلىسىن, الماتىنىڭ اينالما تارماعىن, قىتايمەن «باقتى» تەمىرجول وتكەلىن ىسكە قوسامىز.
9. سەنىمدى ەنەرگەتيكا
قولجەتىمدى ءارى تۇراقتى ەنەرگەتيكا سەكتورى – يندۋستريالىق ءوسۋدىڭ نەگىزى.
ءبىز تاۋەلسىز ەنەرگەتيكالىق جۇيە قۇرۋدى جالعاستىرامىز. ول حالىقتىڭ تۇرمىستىق قاجەتتىلىگى مەن ونەركاسىپتىڭ سۇرانىسىن تولىق قامتاماسىز ەتەتىن بولادى.
كومىرسۋتەگى ءوندىرىسىن دامىتىپ, وڭىرلەردى گازداندىرۋدى جالعاستىرامىز.
جاسىل تەحنولوگيالارعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن دە دامىتامىز.
وسى ماقساتتا:
وڭدەۋ كولەمىن جىلىنا 21 ميلليون تونناعا دەيىن ۇلعايتۋ ارقىلى ىشكى نارىقتى مۇناي ءونىمى تۇرلەرىمەن قامتاماسىز ەتەمىز.
مۇناي ءوندىرۋ وسىمىنە قاراي كومىرسۋتەگى شيكىزاتىن ەكسپورتتاۋ دالىزدەرىن ءارتاراپتاندىرامىز.
تاۋارلىق گاز رەسۋرسىن 30 ملرد تەكشە مەترگە دەيىن ۇلعايتۋ ءۇشىن جاڭا گاز وڭدەۋ قۋاتتارىن سالامىز.
ەلدەگى گازداندىرۋدى 60 پايىزدىق دەڭگەيگە جەتكىزەمىز.
3,7 گۆت ەلەكترتۇرلەندىرەتىن قۋات پەن جىلۋ ەلەكترورتالىقتارىن جاڭعىرتامىز جانە سالامىز.
جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا ءوندىرىسىنىڭ كولەمىن 1,5 ەسەگە ارتتىرامىز.
ەلىمىزدىڭ ەنەرگيا جۇيەسىن ساقينالايتىن ەلەكتر بەرۋ جەلىسىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتايمىز.
10. قۋاتتى ايماقتار مەن دامىعان ينفراقۇرىلىم
ادىلەتتى وڭىرلىك ساياسات – ادامداردىڭ ۇلكەن قالادا دا, شاعىن اۋىلدا دا جايلى ءومىر ءسۇرۋى دەگەن ءسوز.
ءاربىر وتباسى تازا اۋىز سۋعا, ساپالى جولدارعا, جىلدام ينتەرنەت پەن تۇراقتى ۇيالى بايلانىسقا قول جەتكىزەتىن بولادى.
مەملەكەت جاڭا تۇرعىن ۇيلەر سالادى, بارلىق وڭىردەگى جەرگىلىكتى ينفراقۇرىلىم مەن ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالاردى جاڭارتادى. ءبىز ساپالى جۇمىس ورنىن قامتاماسىز ەتەمىز, ءار ازاماتتىڭ ءوزىن دامىتۋىنا تەڭ مۇمكىندىك جاسايمىز.
مۇنىڭ ءبارى وڭىرلەردى تۇرعىندار مەن ينۆەستيتسيالار ءۇشىن تارتىمدى ەتەدى.
وسى ماقساتتا:
7 جىلدىڭ ىشىندە 111 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي سالامىز.
ۇلەستىك قاتىسۋى بار پروبلەمالى ۇيلەر قۇرىلىسىن اياقتايمىز.
40 مىڭعا جۋىق اپاتتى جانە توزعان تۇرعىن ءۇي يەسىن جاڭا ۇيمەن قامتاماسىز ەتەمىز.
«7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا يپوتەكالىق نەسيەلەندىرۋدى جالعاستىرامىز.
جاپپاي تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى اۋداندارىن ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالارمەن جابدىقتاۋدى بەلسەندى جۇرگىزەمىز.
ەلدى مەكەندەردىڭ 100%-ىن سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتەمىز.
ىستىق سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋتارتۋ جەلىلەرىنىڭ توزۋ كورسەتكىشىن 40%-عا دەيىن تومەندەتەمىز.
رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار 8 مىڭ شاقىرىم جانە وبلىستىق, اۋداندىق ماڭىزى بار 14 مىڭ شاقىرىم اۆتوجولدىڭ ساپالى سالىنۋى مەن جوندەلۋىن قامتاماسىز ەتەمىز.
بارلىق رەسپۋبليكالىق جانە نەگىزگى وبلىستىق اۆتوجولداردى ساپالى ۇيالى جانە ينتەرنەت-بايلانىسپەن قامتيمىز.
11. وزىق قولدانبالى عىلىم
مەملەكەت بازالىق وندىرىستەن كۇردەلى وندىرىسكە جانە جوعارى تەحنولوگيالىق تاۋارلاردى شىعارۋعا كوشۋدىڭ تەحنولوگيالىق تۇعىرناماسىن جاساماق.
ول ءۇشىن عىلىم ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتى بولۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن جاڭا ءوندىرىس تەحنولوگيالارىنا باعىتتالاتىن بولادى.
ءبىزدىڭ عالىمداردىڭ كۇش-جىگەرى جول قۇرىلىسىن جاقسارتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ, ونەركاسىپتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ سياقتى پراكتيكالىق ماسەلەلەردى شەشۋگە جۇمىلدىرىلادى.
بۇل جۇمىستى مەملەكەت, عىلىم جانە بيزنەستىڭ تىعىز ىقپالداستىعى ارقىلى جۇزەگە اسىرامىز.
وسى ماقساتتا:
- قولدانبالى عىلىمدى, ونىڭ ىشىندە ءىرى بيزنەستىڭ عىلىمي زەرتتەۋلەردى بىرلەسىپ قارجىلاندىرۋىن كەزەڭ-كەزەڭمەن ارتتىرامىز;
- عىلىمي جانە عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەت ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاۋ, اتاپ ايتقاندا, گرانتتار ءبولۋ ءۇشىن جاعداي جاسايمىز;
- جەتەكشى جوعارى وقۋ ورنى مەن ءىرى كاسىپورىننىڭ جانىنان مامانداندىرىلعان ينجينيرينگتىك ورتالىقتار قۇرامىز;
- «عىلىم جانە تەحنولوگيالىق ساياسات تۋرالى» زاڭ قابىلدايمىز.
12. جاڭا تسيفرلىق مۇمكىندىكتەر
تسيفرلاندىرۋ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا جول اشادى جانە ازاماتتاردىڭ مۇمكىندىكتەرى بىردەي بولۋىن قامتاماسىز ەتەدى. مەملەكەتتىك قىزمەتتەر مەن جەكە سەرۆيستەگى IT-شەشىمدەر ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك قاتىناستاردى وزگەرتىپ جىبەردى.
ءبىز ءومىردىڭ بارلىق سالاسىنا تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدى جالعاستىرا بەرەمىز.
ازاماتتار ساپالى تسيفرلىق قىزمەتتەرگە قول جەتكىزە الادى. ۇيالى بايلانىستىڭ بەسىنشى بۋىنى (5G) بارلىق وبلىس پەن اۋدان ورتالىعىندا پايدا بولادى.
ازاماتتاردىڭ جەكە دەرەكتەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن ونى جيناۋ جانە ساقتاۋ, سونداي-اق جىكتەۋ بويىنشا ۇزدىك الەمدىك ستاندارتتار ەنگىزۋ ەسەبىنەن كۇشەيتەمىز.
جاساندى ينتەللەكت, ۆيرتۋالدى جانە تولىقتىرىلعان شىنايىلىق, تسيفرلىق اكتيۆتەر مەن بلوكچەين تەحنولوگيالارىنىڭ تارالۋىنا جان-جاقتى جاردەمدەسەتىن بولامىز.
وسى ماقساتتا:
- قالالار مەن اۋدان ورتالىقتارىن كەڭجولاقتى ينتەرنەت جەلىسىمەن قامتاماسىز ەتەمىز.
- ءبىز قۋاتتى دەرەكتەر ورتالىقتارىن سالىپ, ترانسشەكارالىق تالشىقتى-وپتيكالىق كۇرەجول جۇرگىزبەكپىز جانە تسيفرلىق ايماقتىق حاب بولۋ ءۇشىن IT كومپانيالاردىڭ حالىقارالىق «ويىنشىلارىن» تارتۋعا قاجەتتى زاڭناماعا ەرەكشە نازار اۋدارامىز.
- ءبىز IT-كومپانيالاردا كەم دەگەندە 150 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىن اشامىز.
- ءبىز تسيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ ەكونوميكاعا قوسقان ۇلەسىن ءىجو-ءنىڭ 1 پايىزىنا دەيىن جەتكىزەمىز.
III. ادىلەتتى مەملەكەت
ادىلەتتى الەۋمەتتىك ساياسات جۇرگىزۋ – ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋدىڭ بازالىق العىشارتى.
ازاماتتىڭ ءبىلىم الۋىنا, دەنساۋلىعى مەن ءال-اۋقاتىنا مەملەكەت تىكەلەي جاۋاپتى. الەۋمەتتىك بيۋدجەتىمىز ءوسىپ كەلەدى. بۇل – بالاباقشا, مەكتەپ, اۋرۋحانا, مادەنيەت, سپورت نىساندارىن سالۋعا جانە جوندەۋگە, اتاۋلى كومەككە بولىنەتىن تريلليونداعان تەڭگە.
قاراجات سوماسىنان گورى ءاربىر مۇقتاج ادامنىڭ ارناۋلى مەملەكەتتىك قامقورلىقتى سەزىنۋى ماڭىزدىراق ەكەنىن ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك.
ۇزاق ۋاقىت بويى ەلىمىزدە الەۋمەتتىك شىعىن ءماجبۇرلى شارا رەتىندە قاراستىرىلىپ كەلدى. مۇنداي كوزقاراستى تۇبەگەيلى وزگەرتەمىز.
بۇدان بىلاي الەۋمەتتىك تولەمدەر ادام كاپيتالىنا سالىناتىن تىكەلەي ينۆەستيتسيا بولىپ ەسەپتەلەدى. مەملەكەتتىڭ ازاماتتارعا جۇمسايتىن بارلىق كۇش-جىگەرى جانە قارجىسى تۇراقتى الەۋمەتتىك دامۋعا, ەكونوميكانى وركەندەتۋگە نەگىز بولادى.
ءبىز بالالارىمىزعا بارىنشا جايلى وقۋ جاعدايىن جاسايمىز – ولاردى زاماناۋي ءارى قاۋىپسىز بالاباقشامەن, مەكتەپپەن, تەگىن تاماقپەن, قوسىمشا بىلىممەن, جىلدام ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتەمىز.
وقۋشى ورنى مەن ستۋدەنتتىك جاتاقحانا تاپشىلىعىن جويامىز, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە تسيفرلىق ورتا قالىپتاستىرامىز.
كوللەدجدەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارى ەلىمىز بەن الەمدە سۇرانىسقا يە كاسىبي مامان دايىندايتىن بولادى.
ازاماتتاردىڭ ساپالى مەديتسينالىق قىزمەتكە قولجەتىمدىگى ارتا تۇسەدى.
ءبىز مەملەكەت پەن بيزنەس مۇمكىندىگىن بىرىكتىرە وتىرىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋمەن اينالىسامىز. بۇل ۇلت دەنساۋلىعىن جاقسارتۋعا, ادام ءومىرى ۇزاقتىعىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك تۋدىرادى.
الەۋمەتتىك مەملەكەتتىك باعدارلامالار ەڭبەك نارىعى مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتەدى.
ءبىز الەۋمەتتىك تولەم كولەمىن ۇلعايتىپ, حالىقتىڭ مۇقتاج توپتارىن قولداۋدىڭ جاڭا قۇرالىن ەنگىزەمىز, جاڭا ءبىلىم مەن ءونىمدى ەڭبەك ارقىلى ءار ازاماتتىڭ باستى قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە ءومىرىن جاقسارتۋعا كومەكتەسەمىز.
13. قولجەتىمدى جانە ساپالى ءبىلىم
ەلىمىزدە 6,5 ميلليون بالا بار. ولاردىڭ بارىنە تۇرعان جەرىنە جانە قاي تىلدە وقيتىنىنا قاراماستان, ىرگەلى ءبىلىم, تسيفرلىق تەحنولوگيا, جايلى ءبىلىم ينفراقۇرىلىمى تەڭ دارەجەدە قولجەتىمدى بولۋعا ءتيىس.
ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋدىڭ نەگىزىندە اعارتۋشىلىق قۇندىلىقتار جاتىر.
تالانتتى, ءبىلىمدى, وتانسۇيگىش ۇرپاق نەعۇرلىم كوپ بولسا, ءال-اۋقاتىمىز سوعۇرلىم تەز ارتادى. بۇل ىستە پەداگوگتەرىمىزدىڭ ءرولى زور.
ءبىز مۇعالىمنىڭ الەۋمەتتىك مارتەبەسىن ارتتىرۋدى, شىعارماشىلىق جۇمىسىنا قولايلى جاعداي جاساۋدى جانە ولاردى ارتىق مىندەتتەردەن بوساتۋدى جالعاستىرامىز.
مارتەبەلى مۇعالىم اتاعى بەدەل مەن دانالىقتىڭ تۇراقتى سينونيمىنە اينالادى.
وسى ماقساتتا:
- 2 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالالار ساپالى مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە جانە وقۋمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.
- «بالاعا بەرىلەتىن اقشا» قاعيداتىن ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك تۋعىزاتىن مەملەكەتتىك بالاباقشالاردا ورىن ءبولۋدىڭ بىرىڭعاي جانە ىڭعايلى اقپاراتتىق جۇيەسى قۇرىلادى.
- الەۋمەتتىك وسال توپ ساناتىنداعى وتباسىنىڭ بالالارى بالاباقشادا تەگىن تاماقتانادى جانە بارلىق باستاۋىش سىنىپ وقۋشى-
لارى تەگىن ىستىق تاماقپەن قامتاماسىز ەتىلەدى. - شامادان تىس جۇكتەمەسى بار سىنىپتار, اپاتتىق مەكتەپتەر جانە ءۇش اۋىسىمدى ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسىن تۇپكىلىكتى شەشۋ ءۇشىن وقۋعا قولايلى جاعدايى بار 1,5 ملن وقۋشى ورنى ەنگىزىلەدى.
- جىل سايىن شاعىن قالا, اۋدان ورتالىعى مەن اۋىلداعى كەمىندە مىڭنان استام مەكتەپ زامان تالابىنا ساي جاڭارتىلاتىن بولادى.
- روبوتتەحنيكا, حيميا, بيولوگيا جانە فيزيكا پاندەرىنە ارنالعان كەمىندە 7000 زاماناۋي كابينەت اشىلادى.
- ءپان وقىتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق ادىستەرى ەنگىزىلەدى, قاجەتتى وقۋ ماتەريالدارى تسيفرلىق فورماتقا اۋىستىرىلادى.
- وقۋشىلار وقۋ ماتەريالدارىنا لەزدە قول جەتكىزەتىن, بيلەت الۋ, تولەم قۇرالىنا اينالاتىن, اۋىر ارقاقورجىندى الماستىراتىن سايكەستەندىرۋ كارتالارىنا يە بولادى.
- كومپيۋتەرى جوق بالالارعا ارنالعان جالعا بەرۋ باعدارلاماسى ىسكە قوسىلادى, ال الەۋمەتتىك وسال وتباسىلاردان شىققان وقۋشىلار كومپيۋتەرلەردى اقىسىز جالعا الادى.
- ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە قاۋىپسىزدىك شارالارى كۇشەيتىلەدى. بارلىق كوللەدج, مەكتەپ مەن بالاباقشالار ءتيىستى تۇردە جابدىقتالادى.
- بالالارعا ارنالعان 50 ساۋىقتىرۋ لاگەرى اشىلادى, بالالاردىڭ شىعارماشىلىق جانە زياتكەرلىك الەۋەتىن دامىتۋ ءۇشىن وقۋشىلار سارايى, جاس تەحنيك بەكەتتەرى, بالالار تەحنوپاركى, مۋزىكا جانە ونەر مەكتەپتەرى سىندى كەمىندە 100 جاڭا ءىرى نىسان سالىنادى.
- ءاربىر تىلەك بىلدىرگەن بالاعا سپورت سەكتسياسىنا نەمەسە شىعارماشىلىق ۇيىرمەگە تەگىن قاتىسۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى.
- ستۋدەنتتەردىڭ شاكىرتاقى مولشەرى 2 ەسەگە ۇلعايتىلادى;
- بارلىق ستۋدەنت الەمدىك تسيفرلىق كىتاپحانالارعا تەگىن قول جەتكىزەتىن بولادى.
- ستۋدەنتتىك جاتاقحانالارداعى ورىن تاپشىلىعى ماسەلەسى شەشىلەدى.
14. زاماناۋي مەديتسينا
مەديتسينا سالاسىنىڭ نەگىزگى مىندەتى – ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىن ارتتىرۋ, ازاماتتارىمىزدىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋ.
ول ءۇشىن كاسىبي بىلىكتى كادر دايارلاۋ ءىسى مەن پروفيلاكتيكالىق جۇمىس كۇشەيتىلەدى, اۋىل مەديتسيناسى قالپىنا كەلتىرىلەدى. ءاربىر قالا, اۋدان ورتالىعى, ءىرى اۋىلداردا ساپالى مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلەتىن بولادى. بۇل – ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ماڭىزدى باسىمدىعىنىڭ ءبىرى.
ازاماتتارىمىز شەتەلدىك كلينيكالارعا امالسىز بارىپ ەمدەلىپ جۇرگەن مەديتسينا تۇرلەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. يمپورتالماستىرۋ مەن قازاقستاندا مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دامىتۋ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋدىڭ باستى مىندەتىنە اينالادى.
وسى سالانى دامىتۋدىڭ تۇراقتى مودەلى قۇرىلىپ, 2027 جىلى ونى قارجىلاندىرۋ دەڭگەيى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 5 پايىزىنان كەم بولمايدى.
دارىگەرلىك كاسىپتىڭ مارتەبەسى مەن بەدەلى ارتا تۇسەدى.
ىشكى نارىقتى قولجەتىمدى ءارى ساپالى وتاندىق, شەتەلدىك ءدارى-دارمەكپەن تولتىرۋ ءوز الدىنا ۇلكەن مىندەت بولماق. وتاندىق فارماتسەۆتيكا ونىمدەرىمىز باسەكەگە قابىلەتتى ءارى حالىقارالىق ستاندارتقا ساي بولۋعا ءتيىس.
وسى ماقساتتا:
- سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋدى كۇشەيتىپ, حالىقتىڭ دەنساۋلىق ماسەلەسى تۋرالى ساۋاتىن ارتتىرامىز.
- مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ ساپاسىن جاقسارتامىز.
- دارىگەر ماماندىعىنىڭ مارتەبەسىن زاڭنامالىق تۇرعىدا بەكىتەمىز جانە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن قورعاۋ مەن قولداۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىن ەنگىزەمىز.
- تۇرعىنداردى پروفيلاكتيكالىق, ونىڭ ىشىندە ونكولوگيالىق جانە جۇقپالى ەمەس اۋرۋلار بويىنشا تەكسەرۋدى كەڭەيتەمىز.
- جاڭا قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالعان, بىلىكتى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى بار زاماناۋي پەرزەنتحانا ورتالىقتارىنىڭ جەلىسىن قۇرامىز.
- بالالار ونكولوگياسى مەن گەماتولوگياسى ۇلتتىق ورتالىعىن اشامىز.
- ونكولوگيالىق قىزمەتتى كەشەندى تۇردە جاڭعىرتامىز.
- ۋاقتىلى كومەك كورسەتۋ ءۇشىن بىرىڭعاي كونسۋلتاتيۆتىك ينسۋلت ورتالىعىن ىسكە قوسامىز.
- ىشكى نارىقتاعى وتاندىق دارىلىك زات ءوندىرىسىنىڭ ۇلەسىن 50 پايىزعا دەيىن ۇلعايتامىز.
- اۋىلدىق جەردە جاڭا جابدىقپەن جاراقتالعان, بىلىكتى مەديتسينا قىزمەتكەرىنەن جاساقتالعان 700 جاڭا مەديتسينالىق نىسان اشامىز.
- ءتورت ميلليوننان استام اۋىل تۇرعىنىن (قالالىق جانە وبلىستىق اۋرۋحانالار دەڭگەيىندە) قوسىمشا مامانداندىرىلعان جانە جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينالىق كومەكپەن قامتيمىز.
- تەلەمەديتسينا ارقىلى ورنالاسقان جەرى بويىنشا مەديتسينالىق قىزمەتكە قولجەتىمدىلىكتى ارتتىرامىز.
- تسيفرلاندىرۋ ارقىلى دارىگەرلەر ەسەپتىلىگىندەگى قاعازباستىلىقتى ازايتامىز, دەنساۋلىعى تۋرالى اقپاراتتىڭ ءار ازاماتقا تولىق قولجەتىمدى بولۋىن قامتاماسىز ەتەمىز.
- ازاماتتارعا «ەلەكتروندىق ۇكىمەت» پورتالى مەن eGov mobile ءموبيلدى قوسىمشاسىنداعى جەكە كابينەتى ارقىلى دارىلىك زاتتار الۋ
رەتسەپتىلەرىنە قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتەمىز.
15. الەۋمەتتىك قورعاۋ
ءبىزدىڭ بارلىق الەۋمەتتىك شىعىندارىمىز – ۇلتتىڭ الەۋەتىن دامىتۋعا سالىنعان ينۆەستيتسيا.
سوندىقتان ءبىز ازاماتتارىمىزدىڭ ومىرلىك قيىندىقتى جەڭۋىنە كومەكتەسەمىز, سونىمەن بىرگە ولاردىڭ ەڭبەكتەنۋگە, ءوز ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا دەگەن ۇمتىلىسىن ىنتالاندىراتىن بولامىز.
ەڭ الدىمەن, بالالار مەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار مەملەكەتتىڭ ەرەكشە قامقورلىعىندا بولادى.
ءبىز ازاماتتىڭ ءومىرىن جاقسارتۋعا, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن, الەۋمەتتىك جانە كولىك ينفراقۇرىلىمىن جەتىلدىرۋگە بار كۇشىمىزدى سالامىز. ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار ازاماتتارعا ارنايى جۇمىس ورىندارى اشىلادى.
ازاماتتارعا الەۋمەتتىك كەپىلدىك بەرۋدىڭ بارلىق تاسىلدەرى الەۋمەتتىك كودەكستە بەكىتىلەتىن بولادى.
وسى ماقساتتا:
- 2024 جىلدان باستاپ ۇلتتىق قوردىڭ جىل سايىنعى ينۆەستيتسيالىق تابىسىنىڭ 50 پايىزىن 18 جاسقا تولعانعا دەيىن بالانىڭ جيناقتاۋشى شوتىنا اۋدارا وتىرىپ, «ۇلتتىق قور – بالالارعا» جالپىحالىقتىق باستاماسىن ىسكە قوسامىز.
- «سامۇرىق-قازىنا» قورى تازا تابىسىنىڭ كەمىندە 7 پايىزىن «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورىنا جىل سايىن اۋدارۋدى قامتاماسىز ەتەمىز.
- ۋاقىتشا جۇمىسسىز ازاماتتاردى قولداۋ جۇيەسىن كۇشەيتەمىز.
- 2023 جىلدان باستاپ جۇمىسىنان ايىرىلعانى ءۇشىن بەرىلەتىن الەۋمەتتىك تولەم مولشەرىن تابىستىڭ 45 پايىزىنا دەيىن ۇلعايتامىز.
- ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار ازاماتتاردى جۇمىسپەن قامتۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك بويىنشا الەۋمەتتىك جوبالاردى «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى ارقىلى جۇزەگە اسىرامىز.
- ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار ازاماتتاردى تۋعاننان باستاپ جەكە قولداۋمەن قامتاماسىز ەتەمىز.
- ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار بارلىق ازاماتقا الەۋمەتتىك قىزمەتتەر پورتالى ارقىلى قىزمەتتى, تاۋاردى, جەتكىزۋشىنى, ۇيىمدى جانە الەۋمەتتىك قىزمەتكەردى تاڭداۋ مۇمكىندىگىن ۇسىنامىز.
- ءبىرىنشى توپتاعى مۇگەدەك ادامدى كۇتەتىن وتباسى مۇشەلەرىنە جالاقى, الەۋمەتتىك اۋدارىم تولەپ, ەڭبەك وتىلىنە قوسا وتىرىپ, ولاردى جەكە كومەكشى رەتىندە راسىمدەۋ ماسەلەسىن شەشەمىز.
- بالالاردىڭ ارناۋلى مەكەمەلەرىن بالالاردى قولداۋ ورتالىعى رەتىندە قايتا قۇرامىز.
- جەتىم, اتا-انا قامقورلىعىنسىز قالعان بالالاردى اسىراپ الاتىن كاسىبي وتباسىلارعا بالالاردى ورنالاستىرۋدىڭ بالامالى نىسانىن ەنگىزەمىز.
- ءار مەكەمەگە ءبىر جۇگىنبەي, مەملەكەتتىك قولداۋدى پرواكتيۆتى فورماتتا الۋ ءۇشىن ادام ءومىرىنىڭ بارلىق باعىتىن قامتيتىن وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسىن ەنگىزۋدى اياقتايمىز. اقپاراتتىق جۇيە مەملەكەتتىك كومەكتى ارناۋلى تۇردە جانە ءادىل كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
- تابىسى تومەن وتباسىنان شىققان 1 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالالارعا ارنالعان كەپىلدەندىرىلگەن الەۋمەتتىك پاكەتتەگى كومەكتى ازىق-تۇلىكتەن اقشالاي تۇرگە اۋىستىرامىز.
- بالا كۇتىمى بويىنشا الەۋمەتتىك تولەم مەرزىمىن 1 جاستان 1,5 جاسقا دەيىن ۇلعايتامىز.
- حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارى ءۇشىن كوممۋنالدىق قىزمەتكە جۇمسالاتىن شىعىننىڭ كەمىندە 30 پايىزىنىڭ وتەماقى تەتىگىن ىسكە قوسامىز.
- جەكە تۇلعانىڭ بانكروتتىعى تۋرالى زاڭ قابىلدايمىز.
16. ورتاق قۇندىلىقتار مەن مادەنيەت
مەملەكەتتى حالىق قۇرادى, ال حالىقتى ورتاق قۇندىلىقتار ۇيىستىرادى.
ادىلەتتى قازاقستاندى ايقىندايتىن باستى قۇندىلىقتار – ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى, اۋماقتىق تۇتاستىعى مەن ۋنيتارلىعى, بىرلىك, وتانشىلدىق, ەڭبەكقورلىق, وتباسىلىق قۇندىلىق, حالقىمىزدىڭ تاريحى مەن ءداستۇرى. وسى قۇندىلىقتاردى نىعايتا وتىرىپ, ءبىز ەلىمىزدى ىشكى جانە سىرتقى سىن-قاتەردەن قورعايمىز, ازاماتتارىمىزدى جارقىن بولاشاققا باستايمىز.
وسى ماقساتتا:
- مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ودان ءارى دامۋىن جانە كۇندەلىكتى ومىردەگى قولدانىسىن ىنتالاندىراتىن بولامىز.
- تىلدىك نەگىزدەگى كەمسىتۋشىلىكتىڭ كەز كەلگەن تۇرىنە قاتاڭ تۇردە قارسى تۇرامىز.
- «بىرلىگىمىز – ارالۋاندىقتا» امبەباپ قاعيداتى بويىنشا ەتنوسارالىق بىرلىك پەن كونفەسسياارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋ ساياساتىن جالعاستىرامىز.
- قازاقستاننىڭ تاريحي-مادەني مۇراسىنىڭ نىساندارىن يۋنەسكو-نىڭ بۇكىلالەمدىك مۇرا تىزىمىنە ۇسىنامىز.
- قازاقستاندى حالىقارالىق ارەنادا بىرەگەي ۇلتتىق مادەنيەت پەن بەيبىتشىلىك, توزىمدىلىك, كەلىسىم مەن ىزگىلىك ەلى رەتىندە ىلگەرىلەتەتىن بولامىز.
17. جاڭا بۋىن
جاستار – قوعامداعى وزگەرىستەردىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى. جاستارىمىز باستاماشىل, ەل تاعدىرىنا بەلسەنە ارالاسۋعا دايىن.
ءبىز بيلىك ينستيتۋتتارىنىڭ جانە دارىندى, بەلسەندى جاڭا بۋىن وكىلدەرىنىڭ ءوزارا ىقپالداسۋى ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسايمىز.
ول ءۇشىن ءبىز جاستار ساياساتىنىڭ تۇجىرىمداماسىن قايتا قاراستىرامىز, ياعني «جاستار ءۇشىن» قاعيداتىنان «جاستارمەن بىرگە» قاعيداتىنا كوشەمىز.
ەلىمىزدىڭ بارلىق جاس ازاماتىنىڭ ءوز قابىلەتىن تولىق جۇزەگە اسىرۋى ءۇشىن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تەڭ مۇمكىندىكتەردى قامتاماسىز ەتەمىز.
وسى ماقساتتا:
- جاستار ساياساتى تۋرالى جاڭا تۇجىرىمداما مەن زاڭ قابىلدايمىز.
- قوعامدىق كەڭەستەردە جاستار كۆوتاسىن ەنگىزەمىز.
- كونكۋرستىق نەگىزدە جاس كاسىپكەرلەرگە جىلدىق 2,5 پايىز جەڭىلدىكپەن نەسيە بەرۋدى ۇسىنامىز.
- ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار جاس كاسىپكەرلەرگە قوسىمشا گرانت ءبولىپ كومەك كورسەتەمىز.
- كرەاتيۆتى يندۋستريانى دامىتۋدى قولدايمىز.
- مۋزىكا, كينو, تەاتر, ادەبيەت, ديدجيتال گرافيكا جانە ت.ب. باعىت بويىنشا جاس تالانتتاردىڭ حالىقارالىق فەستيۆالدارىن تۇراقتى تۇردە وتكىزەمىز.
- جىل سايىن «تاۋەلسىزدىك ۇرپاقتارى» گرانتتارىن بەرەتىن بولامىز.
- ەرىكتىلەر قوزعالىسىن كۇشەيتەمىز.
18. ەكولوگيالىق ويلاۋ
ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعى مەن تۇرمىس ساپاسىنا اسەر ەتەتىن ەكولوگيا – مەملەكەتتىك باسىمدىقتار تىزىمىندەگى وزەكتى ماسەلە.
ءبىز تابيعي رەسۋرستاردى ۇتىمدى پايدالانىپ, قورشاعان ورتانى ساقتاۋىمىز كەرەك. قورشاعان ورتانى قورعاۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن ەنگىزىپ, تازا تەحنولوگيالاردى دامىتۋىمىز قاجەت. قوعامدا ەكولوگيالىق مادەنيەتتىڭ دەڭگەيىن ارتتىرامىز.
ەكولوگيالىق شىعارىندىلاردى ازايتۋعا قول جەتكىزەمىز جانە بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋعا بار كۇشىمىزدى سالامىز.
بۇل اسا ماڭىزدى جۇمىس ەكولوگيالىق تەپە-تەڭدىكتى قالپىنا كەلتىرۋگە ىقپال ەتەدى.
وسى ماقساتتا:
- بالاباقشادان باستاپ جوعارى وقۋ ورنىنا دەيىنگى ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق دەڭگەيىندە ەكولوگيالىق ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ تاسىلدەرىن تۇبەگەيلى قايتا قاراستىرامىز.
- ەلدىڭ ونەركاسىپتىك كاسىپورىندارىندا, ءبىرىنشى كەزەكتە – ءىرى كاسىپورىندا زياندى زاتتار ەميسسياسىن ەكولوگيالىق باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ەسەبىنەن 20 پايىزعا ازايتامىز.
- سۋ رەسۋرستارىن ۇتىمدى پايدالانۋعا, قورعاۋعا جانە تازارتۋعا باعىتتالعان جاڭا سۋ كودەكسىنىڭ قابىلدانۋىن قامتاماسىز ەتەمىز.
- ەلىمىزدىڭ سۋ نىساندارىنىڭ ەكوجۇيەسىن ءبىرىنشى كەزەكتە ولاردى ونەركاسىپتىك كاسىپورىنداردىڭ لاستانۋىنان قورعاي وتىرىپ, ساقتاپ قالۋعا كۇش سالامىز.
- ورماندار اۋماعىن 14,5 ميلليون گەكتارعا جەتكىزەمىز.
- جابايى جانۋارلاردىڭ سيرەك كەزدەسەتىن جانە جويىلىپ بارا جاتقان تۇرلەرى سانىن قالپىنا كەلتىرۋگە كىرىسەمىز.
- بارلىق ءىرى قالادا ەلەكترموبيلدەرگە ارنالعان قاجەتتى ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىرامىز.
قۇرمەتتى وتانداستار!
ءۇش جارىم جىلدا ءبىز سان الۋان كەدەرگىگە قاراماستان ءومىردىڭ بارلىق سالاسىنداعى ۇلكەن رەفورمالار قيىندىعىنان سۇرىنبەي وتتىك.
ارقايسىڭىزعا اتقارعان جانكەشتى ەڭبەگىڭىز, بەلسەندى وتانسۇيگىشتىك, سىندارلى ازاماتتىق ۇستانىمىڭىز ءۇشىن شىنايى العىسىمدى بىلدىرگىم كەلەدى.
ءبىز ەڭ اۋىر سىناقتى – تابيعي جانە تەحنوگەندىك اپاتتاردى, ولىمگە اكەلىپ سوعاتىن پاندەميا مەن قاسىرەتتى قاڭتاردى ءبىرتۇتاس ەل بولىپ بىرىگىپ ەڭسەردىك.
قازىرگى كەزدە ەلىمىز جاھاندىق نارىق داعدارىسى مەن ازىق-ت ۇلىك ينفلياتسياسىن, حالىقارالىق قاقتىعىستاردىڭ شيەلەنىسۋىن تىكەلەي نە جاناما تۇردە سەزىنىپ وتىر.
ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋ – مەنىڭ پرەزيدەنت رەتىندەگى باستى ميسسيام. بۇل – ءبارىمىزدىڭ ورتاق ءىسىمىز. ءبىزدىڭ مۇقيات ويلاستىرىلعان ءىس-قيمىل جوسپارىمىز بار, بارلىق قاجەتتى رەسۋرس, ەڭ باستىسى, باعا جەتپەس كاپيتال – ەلىمىزدىڭ جاۋاپكەرشىلىگى مول ازاماتتارى بار.
مۇنداي تاريحي وزگەرىستەر ۇلتتىڭ ۇيىسۋىن جانە ارقايسىمىزدىڭ كۇش-جىگەرىمىزدى قاجەت ەتەدى.
ءبىز الدىمىزعا بارلىق ازامات ءومىرىن جاقسارتاتىن پراگماتيكالىق ماقسات قويىپ وتىرمىز. بۇكىل مەملەكەتتىك اپپارات پەن ازاماتتىق قوعامنىڭ كۇشى مەن تاجىريبەسى وسى ماقساتتارعا جەتۋگە باعىتتالماق.
العا قويعان مىندەتتەردى بىرگە شەشەمىز ءارى جۇمىسىمىزدىڭ ناتيجەسىن – بارلىق ازاماتتىڭ ءال-اۋقاتى مەن ءومىر ساپاسىنىڭ ايتارلىقتاي جاقسارۋىن, ەكونوميكانىڭ تۇبەگەيلى قايتا قۇرىلۋىن, ساياسي جۇيەنىڭ جاڭعىرۋىن بىرگە كورەمىز.
حالىقتىڭ بىرلىگى مەن ىنتىماعى – جوسپارلانعان رەفورمالاردىڭ تابىستى اياقتالۋىنىڭ باستى شارتى.
جەكە جانە قوعامدىق قۇندىلىقتار جۇيەسىن جاڭارتپاي, ۇلتتىڭ جاڭا ساپاسىن قالىپتاستىرمايىنشا, ەلىمىزدىڭ تۇراقتى جانە جان-جاقتى دامۋى مۇمكىن ەمەس.
سوندىقتان دا مادەني كودىمىزدىڭ ءبىر بولىگى – ەڭبەكسۇيگىشتىك پەن بىلىمگە قۇشتارلىق, زاڭدى قۇرمەتتەۋ مەن ءتارتىپ ساقتاۋ, پوپۋليزم مەن راديكاليزمدى, پايداعا تابىنۋشىلىق پەن شەكتەن تىس تۇتىنۋدى ايىپتاۋ, ادامگەرشىلىككە, ىنتىماق پەن ءوزارا كومەككە ۇمتىلۋ سياقتى قاسيەتتەر بەرىك ۇستانىمىمىزعا اينالۋعا ءتيىس.
وسى قۇندىلىقتاردى بەكىتۋ, ولاردى بەرىك ۇستانۋ ناعىز وتانسۇيگىشتىكتىڭ ۇلگىسى بولماق.
كوك بايراعىمىز, كوگىلدىر تولقۇجاتىمىز بەن مەملەكەتتىك ءتىلىمىز جالپىازاماتتىق بىرەگەيلىكتىڭ شىنايى نىشانى رەتىندە قالىپتاستى. ولار تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ ءتۇپتامىرى مەن وزەگىن, ۇلتىمىزدىڭ بىرلىگى مەن ىنتىماعىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كۇشى مەن قۋاتىن بەينەلەيدى.
قيلى زامانداردا باسىنا تۇسكەن قيىندىقتى جەڭگەن سايىن حالقىمىزدىڭ پاراساتى مەن قۋاتى ەسەلەنە ارتىپ وتىراتىن بولعان.
وسىنداي سىرتقى جانە ىشكى قاتەردىڭ سان قيلى كۇردەلى كەزەڭىندە ءبىز بارلىق ءۇمىتىمىز بەن ارمانىمىزدى شىندىققا اينالدىرا الاتىنىمىزعا سەنىمدىمىن.
ءبىزدىڭ وتانىمىز – ءبىر, مەملەكەتىمىز – ءبىر, حالقىمىز – ءبىر!
ادىلەتتى قازاقستاندى – مۇمكىندىكتەر بەرەتىن جانە وركەنيەتتى ەلدى بىرگە قۇرايىق!
دايىنداعان: رەسپۋبليكالىق قوعامدىق شتاب
استانا قالاسى, قوناەۆ ك-ءسى, 12/1. تاپسىرىس بەرۋشى: م.ج.وسپانوۆ.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتتىگىنە ۇمىتكەر ق.ك.توقاەۆتىڭ سايلاۋ قورىنان تولەندى
