بيىلعى قازان ايىنىڭ باسىنداعى دەرەك بويىنشا, ەلىمىزدە ميكروقارجىلىق قىزمەتپەن اينالىساتىن 1 023 ۇيىم بار. 3,5 مىڭنان استام سۋبەكت ءوز ەركىمەن نەمەسە سوت شەشىمىمەن نارىقتان كەتتى. ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ ورتالىق ازيا سامميتىنە قاتىسقان كومپانيا وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, وسىعان دەيىن قوعام تاراپىنان بۇل سەكتورعا قاتىستى جاعىمسىز پىكىرلەر كوپ ايتىلدى, سەنىمسىزدىك تە انىق بايقالىپ كەلدى. الايدا زاڭعا ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگەن سوڭ مقۇ-لار قور نارىعىنا شىعا باستادى. KASE دەرەگىنشە, 2022 جىلدىڭ العاشقى التى ايىندا قور بيرجاسىندا مقۇ قۇندى قاعازدارىنىڭ باستاپقى ورنالاستىرىلۋ كولەمى 1,8 ملرد تەڭگەنى قۇراعان.
سونداي-اق قارجىلىق قاداعالاۋشىنىڭ باستاماسىمەن مقۇ-لاردىڭ مۇمكىندىگى ارتا ءتۇستى. مىسالى, ولار قوسىمشا قىزمەت تۇرلەرىن دە ۇسىنادى. بۇدان بىلاي ميكروقارجى ۇيىمدارى ەلەكتروندى اقشا, ساقتاندىرۋ كومپانيالارى جانە تولەم اگەنتتەرىنىڭ ەميتەنتى رەتىندە قىزمەت ەتە الادى. سونىمەن قاتار وبليگاتسيا شىعارىپ, فاكتورينگتىك وپەراتسيالار جۇرگىزۋ قۇقىعىنا دا يە. مۇنىڭ ءبارى اتالعان سالاداعى وسىمگە اسەرىن تيگىزەدى. ءبىرىنشى جارتىجىلدىق قورىتىندىسى بويىنشا, مقۇ جيىنتىق قارىز پورتفەلى 838,35 ملرد تەڭگە بولدى. ال جيىنتىق اكتيۆ كولەمى – 997 ملرد تەڭگە شاماسىندا.
ميكروقارجى ۇيىمدارى قاۋىمداستىعىنىڭ ديرەكتورى ەربول ومارحانوۆتىڭ ايتۋىنشا, 90-جىلدارى ەلىمىزدە العاش وسىنداي ۇيىمدار پايدا بولعان كەزدە ولار تەك شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قارجىلاندىرۋدى كوزدەدى. الايدا قازىر جەكە تۇلعالاردىڭ زايم الۋى كوپ تىركەلىپ جاتىر. بۇل ءوز كەزەگىندە سالاداعى تاۋەكەلدى ارتتىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, نارىقتىڭ جاڭا قاتىسۋشىلارى ميكروقارجىلاندىرۋ تەتىگىنىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزى, كاسىپكەرلىك قىزمەتتى ىنتالاندىرۋ ماسەلەسىن تاسادا قالدىرماۋعا ءتيىس. ميكروقارجى نارىعىنا كەلگەن كاسىپكەرلەردىڭ قازىر ەركىن جۇمىس ىستەۋىنە تولىق مۇمكىندىك بار. قىزمەت زاڭدىق تۇرعىدا تۇگەل قورعالعان. ماسەلەن, قاۋىمداستىقتا كليەنتتەردى قولداۋدىڭ اۆتوماتتى قىزمەتى جۇمىس ىستەيدى. كەز كەلگەن قارىز الۋشى شاعىم تۇسىرە الادى. سونىمەن بىرگە ميكروقارجىلىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعايتىن ورتالىق قۇرىلعان. ونىڭ نەگىزگى مىندەتى – قارىز الۋشىلارعا سوتقا دەيىنگى رەتتەۋدە كومەك كورسەتۋ. قارىز الۋشى مەن مقۇ اراسىنداعى داۋلى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ميكروقارجى ومبۋدسمەنى جۇمىس ىستەيدى. قاۋىمداستىق قۇرامىنا كىرەتىن مقۇ-لار اراسىندا ەتيكالىق مىنەز-ق ۇلىق كودەكسىنە دە قول قويىلعان.
«KMF» ميكروقارجىلىق ۇيىمىنىڭ باسقارما توراعاسى شالقار ءجۇسىپوۆتىڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق بانكتىڭ بازالىق ستاۆكانى كوتەرۋى ميكرونەسيەدەگى ستاۆكانىڭ جوعارىلاۋىنا دا اسەر ەتەدى.
ء«بىز قاراشادان باستاپ كليەنتتەر ءۇشىن پايىزدىق ستاۆكانى كوتەرەمىز دەپ شەشىم قابىلدادىق. ارينە, بۇنى قالاعان جوقپىز. باسقا ارىپتەستەر دە ءبىزدىڭ جولىمىزبەن جۇرەدى دەپ ويلايمىن. مقۇ قارجىلاندىراتىن بيزنەس ءتىپتى شاعىن دا ەمەس, ميكروبيزنەس. ميكروبيزنەس وتە بەيىمدەلگىش. باسىمىزدان ءوتىپ جاتقان كوپ داعدارىستا وسى نارسە ابدەن دالەلدەندى. قاڭتار وقيعاسى بولسىن, 24 اقپان بولسىن. ءبارى دە كليەنتتەرىمىزگە قاتتى اسەر ەتتى, بىراق شامامەن ساۋىردەن باستاپ ميكروبيزنەستەگى كليەنتتەرىمىز جاعدايعا بەيىمدەلىپ الدى. ساۋىردەن باستاپ سۇرانىس قاتتى ءوستى. جىل باسىنان بەرى ءبىزدىڭ ءوسىم 25 پايىزدى قۇرادى», دەدى ش.ءجۇسىپوۆ.
سونداي-اق قازاقستان شاعىن بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن بۇل سالادا جەدەل ەكونوميكالىق رەفورمالار جاساۋعا ءتيىس ەكەنىن جەتكىزدى.
– مۇناي بولسا تاۋسىلىپ كەلە جاتىر. شاعىن بيزنەس ءۇشىن نەعۇرلىم ءتيىمدى, نەعۇرلىم قاتاڭ ەكونوميكالىق رەفورمالار جۇرگىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋعا 2030 جىلعا دەيىن 8-10 جىل قالدى. شاعىن بيزنەس – كەز كەلگەن ەكونوميكانىڭ نەگىزى. قازىر ونىڭ ۇلەسى 33 پايىزدى الىپ وتىر. نەگىزى كەم دەگەندە 60 پايىزعا جەتۋى كەرەك, – دەيدى ول.
ارينە, ش.ءجۇسىپوۆتىڭ پايىمىن تۇسىنەمىز. شاعىن بيزنەستىڭ قارىشتاپ دامۋى بىرىنشىدەن ەكونوميكاعا پايدالى بولسا, ەكىنشىدەن ميكروقارجى ۇيىمدارىنا دا زور تابىس اكەلەر ەدى. ويتكەنى قازىر بانكتەر بيزنەستى نەسيەلەۋگە اسا ق ۇلىقتى ەمەس. كاسىپكەردىڭ دە جۇلقىنىپ تۇرعانى شامالى. تاۋەكەلى كوپ دەپ بانك قاشادى, كەپىلگە م ۇلىك سۇرايدى, قاپتاعان قاعازى بار دەپ كاسىپ يەسى قاشادى. قىسقاسى, تىعىرىقتان شىعارار جول – ميكروقارجى نارىعى.
«شاعىن بيزنەس بىرتىندەپ ىشكى جالپى ونىمگە ءوز ۇلەسىن قوسىپ كەلە جاتىر. بۇعان ىقپال ەتەتىن كەز كەلگەن باستاما ءبارىمىز تۇسىنەتىن فورماداعى جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتقا سايكەس كەلەدى. بۇل – دامۋعا بەرىلگەن اۋقىمدى مۇمكىندىك, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ارتۋى جانە ەكونوميكانىڭ ءارى قاراي ءارتاراپتاندىرىلۋى. ارتاراپتاندىرۋعا كىم ۇلەس قوسادى؟ ارينە, شاعىن جانە ورتا بيزنەس. الايدا شاعىن بيزنەستى دامىتۋدىڭ باستى درايۆەرى – مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى ەمەس, جاڭا سالىق ساياساتى. مەنىڭشە, مەملەكەت قولداۋدى بيۋدجەتتەن سۋبسيديالاۋ ەسەبىنەن ەمەس, سالاۋاتتى باسەكەلى ورتا جانە ءتيىمدى سالىق ساياساتىن قۇرۋ ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرۋعا ءتيىس. بيۋدجەت قارجىسىن سالۋدى ابايلاپ پايدالانعان ءجون. ويتكەنى ءبىز ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان جاعدايدى تۇراقسىزدىققا ۇرىندىراتىن تاياقتىڭ ەكىنشى ۇشى دا بار», دەيدى قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى ەلەنا باحمۋتوۆا.
قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ باعالاۋىنشا, ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا ميكروقارجىلىق ۇيىمدار پورتفەلى قۇرىلىمىندا ونلاين الىنعان ميكروزايمدار ۇلەسى 29 پايىزعا دەيىن ارتقان. مقۇ قارىز پورتفەلىندەگى مەرزىمى وتكەن بەرەشەك كولەمى دە ارتىپ كەلەدى. الايدا مقۇ پورتفەلىنىڭ 39 پايىزعا جۋىعىن 150 مىڭ تەڭگەدەن از مولشەردەگى كرەديتتەر قۇراپ تۇر. ال وسىنداي كولەمدە قارىز الۋشىلار ۇلەسى 85 پايىز شاماسىندا.
قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, جىل باسىنان بەرى جەكە تۇلعالاردىڭ ميكرونەسيەسى 23 پايىزعا كوبەيگەن. بۇل – نەگىزىنەن تۇتىنۋشىلىق ماقساتتا الىنعان ونلاين-نەسيەلەر. «مەملەكەتتىك نەسيە بيۋروسى» اق دەرەگىنە سۇيەنسەك, 2022 جىلدىڭ 1 شىلدەسىندەگى ونلاين-ميكرونەسيەنىڭ جيىنتىق كولەمى 130,9 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. وسىنشاما سومانى بەرۋگە 42 ميكروقارجى ۇيىمى اتسالىسقان. مۇنداي زايمداردى العان قازاقستاندىقتار سانى – 911 مىڭ ادام. ونلاين-ميكرونەسيە سەكتورىنداعى تولەنبەگەنىنە 90 كۇننەن اسقان قارىز كولەمى 59,6 ملرد تەڭگەگە (478 مىڭ ازاماتقا بەرىلگەن) جەتتى.
قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ كەڭەسشىسى ماقسات نۇريدەن ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, 253 ميكروقارجىلىق ۇيىمنىڭ تەڭ جارتىسى جۇمىس ىستەمەيدى. سوندىقتان كىم بەلسەندى, كىمنىڭ اتى بار دا زاتى جوق ەكەنىن انىقتاۋ قاجەت. الداعى ۋاقىتتا اگەنتتىك قىزمەتكەرلەرى وسىنداي اۋقىمدى جۇمىسقا بەلسەنە كىرىسپەك. ول سونىمەن قاتار بانك سەكتورىنداعى تسيفرلاندىرۋ ءۇردىسىنىڭ مقۇ-لاردان وزىپ كەتكەنىن دە اتاپ ءوتتى.
ء«بىز وسى ورايدا بيزنەس-مودەلمەن جۇمىس ىستەۋگە كەڭەس بەرەمىز. ويتكەنى ەرتەڭ تسيفرلاندىرۋ مۇلدە باسقا دەڭگەيگە كوتەرىلىپ كەتەدى. جاقىندا عانا مقۇ-لاردان دەرەكتەر سۇرادىق. سوندا بۇكىل كومپانيا اقپاراتتى ۇسىنۋ بويىنشا قيىن جاعدايدا ەكەنىن كورسەتىپ قويدى. دەمەك ولاردىڭ بيزنەس-باسقارۋ تاسىلىندە ءالسىز تۇستار بار دەگەن ءسوز. سەكتوردا تازارتۋ جۇرگىزىلەدى. 2023 جىلى پروپورتسيونالدى رەتتەۋ ەگيداسى جۇمىس ىستەيدى», دەيدى اگەنتتىك وكىلى.
