پىكىر • 04 قاراشا, 2022

بايسالدى ىزگىلىك اكتىسى

185 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

كەز كەلگەن راقىمشىلىق قىلمىستىق زاڭنامانى ىزگىلەندىرۋگە باعىتتالعان قادام رەتىندە قاراستىرىلادى. امنيستياعا ىلىگەتىن ادامنىڭ كەلىسىمى قاجەت بولعاندىقتان, قۇقىقتىق تاجىريبەدە راقىمشىلىق اكتىلەرى تەك ءتىرى ادامدارعا قاتىستى قولدانىلادى. سوندىقتان دا راقىمشىلىقتى وڭالتۋ اكتىسىمەن شاتاستىرماعان ءجون.

بايسالدى ىزگىلىك اكتىسى

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جاريالاعان بۇل جولعى را­قىم­شىلىق – تەك قاڭتار وقي­عاسىنا قاتىسۋشىلارعا قاتىستى ءبىر رەتتىك اكت. بۇل راقىم­شى­لىق­تىڭ باستى ماقساتى – جازادان بوساتۋ نەمەسە ونىڭ مەر­زى­مىن قىسقارتۋ. ءوز كىناسىن مو­يىنداعان جانە ىستەگەن ىسىنە تولىق وكىنگەن ازاماتتار تاعىلعان ايىپتاردان تولىق بوساتىلادى. بۇل ەڭ الدىمەن كوپ­شى­لىكتىڭ ىق­پا­لىمەن بۇقاراعا ىلە­سىپ كەتكەن, بىراق الدىن الا تەرىس نيەتى بولماعان ازاماتتارعا قاتىستى. جاپ­پاي تارتىپسىزدىكتەردى ۇيىم­داس­تىرۋشىلار, بيلىكتى اسىرا پايدالانىپ, ازاپتاۋعا جۇگىن­گەن ادامدار, قايتالاپ قىل­مىس جا­ساعاندار, زورلاۋشىلار, تەرروريستەر مەن ەكسترەميستەر راقىم­شى­لىققا جاتپايدى. سوندىقتان اۋىر قىلمىسكەرلەر وسى زاڭ ارقىلى بوستاندىققا شىعادى دەگەن پىكىر شىندىققا جاناسپايدى.

پارلامەنتتەگى زاڭ شىعارۋ ۇدە­­رى­سىنە قاتىستى بارلىق ءراسىم­دى ەس­كەر­گەندە «راقىم­شىلىق جاساۋ تۋرالى» زاڭ ايتارلىقتاي قىسقا مەرزىمدە قابىلداندى. مۇنى پار­­لا­مەنت دەپۋتاتتارى تارا­پى­­نان قاڭ­تار ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار سالىپ, ماڭىز بەرگەنى رە­تىندە قابىلداۋعا بولادى. زاڭ­­­­دى قابىلداۋدىڭ الدىندا ازا­­ماتتاردىڭ قاڭتار وقيعاسى كەزىندەگى جاپپاي تار­تىپسىزدىكتەرگە جانە باسقا دا زاڭسىز ارەكەتتەرگە قاتىسۋى بو­يىن­شا قوز­عالعان ىس­تەر­دى تەرگەۋ جۇرگىزىل­گە­نىن دە ەس­­كەرگەن ءجون. جان-جاقتى تەر­گەۋ­سىز زاڭ جوباسىن ازىرلەۋگە كىرىسۋ, ارينە, ەرتەرەك بولار ەدى.

راقىمشىلىققا جاتاتىن ءاربىر ءىستى سوت جەكە قاراستىرادى. پرو­كۋرور مەن سوت را­قىمشىلىق تۋرالى زاڭدى قولدانۋدىڭ زاڭدىلىعىن قامتا­ما­سىز ەتەدى. ءاربىر ازاماتتىڭ جاع­دايىن جەكە قاراستىرۋ بولۋى مۇمكىن قاتەل­ىك­تەردىڭ الدىن الىپ, ءاربىر جەكە ازامات بويىنشا بارىنشا ادىلەتتى شەشىم شىعارۋعا جول اشادى.

قاڭتار وقيعاسى كەزىندە جا­نا­­­شىر­لىق نيەتپەن نەمەسە قارا­پايىم قى­زىعۋ­شى­لىق­پەن الاڭعا شىعىپ, قالىڭ توپتىڭ ىقپا­لى­مەن كەلەڭ­سىز­دىك­تەرگە ۇشى­راعان ازاماتتا­رىمىز از ەمەس. بۇل زاڭ ءدال وسىنداي كۇيگە تۇسكەن ازا­­مات­تارعا قاتىس­تى ادىل­دىكتى ور­نا­تۋعا مۇمكىن­دىك بەرەدى. كە­­رى­­سىنشە, كىناسى انىقتالعان جاپپاي تار­تىپ­سىزدىكتەردى ۇيىم­داس­­تى­رۋ­شىلارعا, بيلىكتى اسىرا پاي­دا­لان­عان ادامدارعا, بىرنەشە قايتارا قىل­مىس جاساعاندارعا قاتىستى راقىم­­شى­لىقتىڭ شەكتەلۋى بۇل تە­تىكتى اسىرا قول­دانۋعا جول بەر­مەي­دى.

مەملەكەت باسشىسى راقىم­شى­لىق تۋرالى زاڭنىڭ قابىلدا­ناتىنىن جاريا­­لا­عاننان كەيىن ادامدار راقىم­شى­لىق­قا ىلىن­گەن­دەردىڭ تۋىستارى مەن جاقىن­دا­رىنا قاتىستى قانداي دا ءبىر كەلەڭسىز جاعداي تۋىنداي ما دەپ ساۋال قويا باستادى. وسى جەردە ايتا كەتەتىن ءبىر جايت, قولدا­نىس­تا­عى زاڭناماعا ساي­كەس راقىم­شىلىققا ىلىنگەن­دەر­دىڭ جاقىن تۋىستارى ەشقانداي جاۋاپ­كەر­شىلىككە تارتىلمايدى. ولاردىڭ تۋىس­تارى مەن جاقىندارىنا قا­تىس­تى قان­داي دا ءبىر زاڭدىق شەك­تەۋ­لەردىڭ بولۋى زاڭدىق تۇرعىدا مۇمكىن ەمەس. وسىلايشا, قۇقىق بۇ­زۋ­­شىلارعا راقىمشىلىق جاساۋ ولاردىڭ بالالارىنىڭ بولا­شاقتا مەملەكەتتىك نەمەسە اسكەري قىزمەتكە ورنالاسۋىنا ەش كەدەرگى بولا المايدى, باسقا ازاماتتىق قۇقىقتارىنا دا ەش قيا­نات جاسالمايدى.

 

جاننا كارىموۆا,

قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى

سوڭعى جاڭالىقتار