ايتەۋىر, كەيىپكەر ەتىپ جازاتىن بولعان سوڭ وزىق ويلى دەپ وزدىرىپ وتىرعان جوقپىز. ورمانوۆىڭىزدىڭ سونداي ساپاعا لايىق ەكەنى راس. «وسى ورمانوۆ تۋرالى جازىڭىزدارشى» دەپ وتىنەتىندەر از ەمەس.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ونكولوگيالىق ديسپانسەرىنىڭ باس دارىگەرى ورمانوۆ قوي ول. نۇرعالي كەرىمبەك ۇلى. اكەسى كەرىمبەك تە, اناسى ءماريا دا مۇعالىم بولعان. ءتورت ۇل, ءبىر قىزدى تاربيەلەپ وسىرە ءجۇرىپ: «ءبارىڭدى قايدان بىلەيىك, ءبىر-ەكەۋىڭ دارىگەرلىكتى وقىساڭدارشى», − دەسەدى ەكەن. نۇرلان فيزيكانى تاڭداپتى, قازىر كاتتا پروفەسسور. نۇرعالي اكە-شەشە تىلەگىن ورىنداۋعا تىرىستى. ءىنىسى ەرعالي مەن قارىنداسى گۇلعايشا دا ءسويتتى. ەربول باسقا ماماندىقتى قالادى.
نۇرعالي ورمانوۆ 1977 جىلى الماتى مەملەكەتتىك مەديتسينا ينستيتۋتىن ءتامامداپ, حيرۋرگ ماماندىعىن يگەردى. تۋعان اۋدانىنا, اۋرۋحاناعا دارىگەر-حيرۋرگ بوپ ورنالاستى. اق جەلەڭ ادەمى جاراساتىن, الايدا, جاپ-جاس, ءجىپ-جىڭىشكە, ۇزىن بويلى جىگىت تىم بالاڭ كورىنەتىن. «بالا, كوپ ويلانادى ەكەنسىڭ», − دەسەتىن ەگدە دارىگەرلەر. «بالا, كىتاپتى كوپ وقيدى ەكەنسىڭ, وقۋ ءوتىپ كەتپەگەي», − دەسەتىن ورتا بۋىن وكىلدەرى.
سول كوپ ويلاناتىن, كوپ وقيتىن بالا دارىگەر تەز تانىلعان. دارىگەر-حيرۋرگ رەتىندە. توعىز جىلدان كەيىن اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحانا باس دارىگەرىنىڭ ەمدەۋ-پروفيلاكتيكالىق ىستەر جونىندەگى ورىنباسارى بولدى. ەكى جىلدان سوڭ وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى ءابدۋالى جاقسىباەۆ پەن اۋپارتكوم حاتشىسى يساتاي سارىقۇلوۆ اۋداندىق مەديتسينا بىرلەستىگىنىڭ باس دارىگەرى ورىندىعىنا وتىرعىزدى. قۇتتىقتادى. ەلگە ايان ەرەن ەمگەر, بايىرعى باسشى ابەكەڭ: «نۇرعالي شىراق, ءبىز سەنى اتقا وتىرعىزدىق, ال ەندى بۇل اتتىڭ تۋلايتىنى بولادى, ءتۇسىپ قالساڭ, وكپەلەمە, ءوز وبالىڭ وزىڭە», − دەدى.
ول جىلدار وتە-موتە قيىن ەدى. بارلىق سالالار سياقتى مەديتسينا دا قۇلدىراعان. اسىرەسە, 1989-1991 جىلدارى نە جالاقى جوق, نە ءدارى جوق, نە اۋرۋلارعا بەرەتىن تاماق جوق ەدى. كوپ ويلاناتىن, كوپ وقيتىن باس دارىگەر سىرقاتتاردىڭ پالاتالارىنا كىرىپ, نەبىر-نەبىر اقىنداردىڭ ولەڭدەرىن جاتقا وقىپ جۇباتاتىن. اسقار بەيسەنباەۆ دەي-تۇعىن كاسىپكەر اۋرۋحانالارعا ۇن بەردى. نۇرجىگىت دەيتىن ىسكەر جىگىت جانارمايدان كومەكتەسىپ, «جەدەل جاردەم» كولىكتەرىن توقتاتپاۋعا تىرىساتىن. كەيىننەن سولاردىڭ ءبىرى اكىم, ەكىنشىسى, ورىنباسار بولدى عوي.
اۋداندا جۇرگەننىڭ وزىندە ول «وزىق ويلى ورمانوۆ» اتانعان. مەيىرباندىق. پاراساتتىلىق. جوعارى مادەنيەت. ورمانوۆقا ءتان-تۇعىن. وزگە سالالاردىڭ باسشىلارى بىلە بەرمەيتىن, وقي قويماعان جاڭالىقتاردى, الەمدىك ايدىك ادەپتەر مەن ادىپتەردى ءبارى دە وسى ورمانوۆىڭىزدان العاش ەستىپ ەلەڭدەسەر ەدى. كىتاپ وقۋ ساننەن قالا باستاعان سايىن ورمانوۆ قايتا قۇنىعا تۇسەتىن. جۇمىس بولمەسىندەگى سورەلەردە توم-تومداپ كىتاپتار مەن جۋرنالدار تۇراتىن. قات-قات گازەتتەر جينالاتىن.
ورمانوۆىڭىز ون ءبىر اكىمدى كوردى. تۇلكىباس اۋدانىندا. جيىرما ءبىر جىل باس دارىگەرلىكتە جۇرگەندە. اكىمدەردىڭ دە اكىمى بار. مەديتسينادان تيتىمدەي دە تۇسىنىگى جوق, اق جەلەڭدى ابزال جانداردىڭ جۇمىسى مەن تۇرمىسى, ماماندىقتارىنىڭ ايىرماشىلىقتارى حاقىندا باس اۋىرتقىسى كەلمەي, باس دارىگەرگە ادەيى اكىرەڭدەيتىندەرى دە بولعان. ءتىپتى بىرەۋى باسقا اۋدانداردا ابدەن ادەتتەنىپ, دانىگىپ ۇيرەنسە كەرەك: «ماعان اي سايىن پالەن تەڭگە اكەپ تۇراسىڭ, مەيمان كوپ», − دەگەن تالاپ قويعان. نۇرعالي ورمانوۆ تىكەسىنەن سالدى. ادەتىنشە. مايموڭكەگە جوق قوي. «مەن ءوزىم پارا المايمىن. سوندىقتان, ەشكىمگە پارا بەرمەيمىن, اكىم مىرزا!» − دەدى. اناۋ اكىمنىڭ تاناۋى اسپان تەپكەندەي. «وندا ۇزاققا بارمايسىڭ!» − دەپ كىجىندى. «اسپانىڭىزدى تاستاپ جىبەرسەڭىز دە, ايتارىم وسى», − دەدى ورمانوۆ.
نۇرعالي كەرىمبەك ۇلى اۋداندىق ماسليحاتقا دەپۋتات-تۇعىن. كۇندەردىڭ كۇنىندە اۋدان باسشىسى سول كەزدەگى ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسىمەن, تاعىسىن-تاعىلارمەن كەلىسىپ, اكىمدىك كەڭسەسىنىڭ الدىنداعى الاش ارداقتىسى تۇرار رىسقۇلوۆتىڭ ەسكەرتكىشىن ورنىنان الىپ, كوشىرمەك ارەكەتكە كىرىسكەنىن ءبىلدى. بىردەن قارسى شىقتى. «تۇرار بولماعاندا, تاعى بىرەر ميلليون قازاق قىرىلار ەدى عوي, سول ءۇشىن دە باسىمىزدى ءيىپ, كۇن سايىن تاعزىم ەتۋگە ءتيىسپىز. ۇلى قايراتكەر ەسكەرتكىشىن ساقتاپ قالعانىما قۋانامىن», − دەيدى نۇرعالي.
2008 جىلعى كۇزدە وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنا باس دارىگەر بولىپ تاعايىندالدى. مۇندا دا جاڭالىقتاردى كوبىرەك ەندىرمەككە ۇمتىلدى. شەتەلدەردە وقىتىپ, ماماندىق جەتىلدىرۋ ىسىنە باسىمىراق ءمانىس بەردى. تۋا بىتكەن اقاۋى بار بالالارعا, اس قورىتۋ جانە تىنىس الۋ ورىندارىندا مۇكىسى بار سابيلەرگە وپەراتسيا جاساۋ ساپاسى جوعارىلادى.
مىنە, بەس جىلدان بەرى ورمانوۆ وبلىستاعى ونكولوگيالىق ديسپانسەردى باسقارادى. سوناۋ 1998 جىلى مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى اتانعان. «الەۋمەتتىك گيگيەنا جانە دەنساۋلىق ساقتاۋدى ۇيىمداستىرۋ» ماماندىعى بويىنشا جوعارى ساناتقا, «حيرۋرگيا» ماماندىعىنان ءبىرىنشى ساناتقا يە. عىلىم مەن تاجىريبەنى تەڭ ۇستايدى. ونداعان عىلىمي ەڭبەكتەردىڭ اۆتورى. ءبىرتالاي مەدالدارمەن ماراپاتتالعان. ولاردىڭ ىشىندە «دەنساۋلىق ساقتاۋ ىسىنە قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» توسبەلگىسى دە بار. بەس جىل بۇرىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى» اتاعى بەرىلگەن. بىلتىر تۇلكىباس اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتانعان. تۋعان اۋدانىندا وسى اتاق بەرىلگەن كۇنى تۇرار ەسكەرتكىشىنە گۇل شوعىن قويىپ, باسىن ءيىپ, تاعزىم جاساعان, ۇزاق-ۇزاق وي كەشكەن.
وقو ونكولوگيالىق ديسپانسەرىندە 210 ورىن بار. نۇرعاليىڭىز 450 ادامعا باسشىلىق جاسايدى, ولاردىڭ 82-ءسى دارىگەرلەر. ۇجىمدا ۇيىمشىلدىق تا, كاسىبي دەڭگەي دە جوعارى. ۇرپاقتار ساباقتاستىعى بەرىك داستۇرگە اينالعان. جەتپىس ءۇش جاستاعى داڭقتى دارىگەرلەر جانداربەك جۇماتاەۆ پەن پايىزحان بايكەنجەەۆ, سونداي-اق, گۇلباحرام جەتىباەۆا, يرينا مۇحيتدينوۆا, اققالي مايماقوۆ, قازىبەك سىزدىقوۆ, داۆرانبەك ارىپجانوۆ سياقتى ساڭلاقتار, تالانتتى جاستار كوپ. باس دارىگەر ءبىلىم جەتىلدىرمەككە, كوپ وقۋ مەن كوپ توقۋعا, ماماندىقتى ۇشتاي تۇسپەككە ەرەكشە كوڭىل بولەدى. جۇمىس بولمەسىنە كىرسەڭىز, توم-توم كىتاپتاردى, قات-قات گازەت-جۋرنالداردى كورەسىز. ديسپانسەردىڭ باس دارىگەرى بۇرىنعىشا قازاق اقىندارىنىڭ ولەڭدەرىن جاتقا وقيدى. اۋىر دەرتكە شالدىققانداردى جاۋھار جىر شۋماقتارىمەن دە ەمدەيدى. قايبىر عاسىردا قىتايدىڭ يماندى يمپەراتورى پوەزيانى سۇيمەيتىن پاراساتسىزداردى ەشقانداي باسشىلىق قىزمەتكە تاعايىنداماۋ تۋرالى پارمەن شىعارعان ەكەن. قازىرگى قىتايىڭىز سول عاسىرىڭىزدان بەرمەن قاراتا كوبەيىپ, كوركەيۋ جولىنا تۇسكەن دەسەدى.
− ەلباسىمىزدىڭ 2012 جىلعى جولداۋىندا ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋدى جان-جاقتى دامىتۋعا وزگەشە ءمان بەرىلدى, − دەيدى نۇرعالي ورمانوۆ. – ەلىمىزدە وسىعان سايكەس ونكولوگيالىق ەمدەۋ ءىسى جەتىلدىرىلە ءتۇستى. ارنايى دامۋ باعدارلاماسى جاسالدى. جول كارتاسى جۇزەلەنۋدە. پرەزيدەنت العا قويعان مىندەتتەرگە وراي وبلىس باسشىسى اسقار مىرزاحمەتوۆ تە, سالا باسشىسى جۇماعالي يسمايلوۆ تا ءتيىستى قامقورلىقتار قاراستىرۋعا, تالاپشىلدىقتى بيىكتەتۋگە باسا نازار اۋدارادى. ۇجىمىمىز ۋاقىت تالابىن, ەلباسى تاپسىرمالارىنىڭ ماڭىزىن تەرەڭ تۇسىنەدى.
بۇكىل رەسپۋبليكا بويىنشا ەڭ تومەن ءولىم كورسەتكىشى – وسى ديسپانسەردە. ونكولوگيالىق اۋرۋدى ەرتە انىقتاۋ جانە ونى ساپالى ەمدەۋ – مىنە, اتالمىش اۋرۋحانانىڭ اسا ابزال مىندەتى دە, ماقساتى دا وسى. ەگەر ەرتە انىقتالسا, سىرقاتقا شالدىققانداردىڭ 80-85 پايىزى اۋرۋلارىنان ايىعادى. قاتەرلى ىسىكتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن سكرينينگتىك زەرتتەۋلەرگە ەرەكشە ءمان بەرىلۋدە.
اۋرۋدىڭ الدىن الۋ, ەرتەرەك انىقتاۋ شارالارىن اتقارۋ جونىندە وقو ونكولوگيالىق ديسپانسەرى الدا كەلەدى. مەملەكەت تاراپىنان بولىنەتىن قارجى دا شىنايى قامقورلىقتىڭ ايعاعىنداي ارتا تۇسۋدە. سوڭعى ءۇش جىلدا 2 ميلليارد 17 ميلليون تەڭگە كولەمىنە جەتتى. اسا قىمبات تۇراتىن حيميالىق پرەپاراتتاردى تەگىن قولدانۋ ءبىراز ەلدەردە عانا بار. قازاقستانىڭىز سولاردىڭ قاتارىندا.
شىرايلى شىمكەنت شاھارىنىڭ بيىكتەۋ تۇسىندا, احمەت بايتۇرسىنوۆ پەن تۇرار رىسقۇلوۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا وبلىستىق ونكولوگيالىق ديسپانسەر ورنالاسقان. قايران احاڭ مەن تۇراردايىن ارداقتىلارىڭىز كەزىندە الاشىڭىزدىڭ, قايران قازاعىڭىزدىڭ قامى ءۇشىن باستارىن قاتەرگە تىگىپ ەدى. ەلىنىڭ ازات بولارىنا, كەلەشەگىنە سەنىپ ەدى.
وزىق ويلى ورمانوۆىڭىز سول ارىستاردىڭ بۇگىنگى سارقىتىنداي سەزىلەدى.
مارحابات بايعۇت,
«ەگەمەن قازاقستان».
شىمكەنت.
سۋرەتتە: نۇرعالي ورمانوۆ.
ايتەۋىر, كەيىپكەر ەتىپ جازاتىن بولعان سوڭ وزىق ويلى دەپ وزدىرىپ وتىرعان جوقپىز. ورمانوۆىڭىزدىڭ سونداي ساپاعا لايىق ەكەنى راس. «وسى ورمانوۆ تۋرالى جازىڭىزدارشى» دەپ وتىنەتىندەر از ەمەس.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ونكولوگيالىق ديسپانسەرىنىڭ باس دارىگەرى ورمانوۆ قوي ول. نۇرعالي كەرىمبەك ۇلى. اكەسى كەرىمبەك تە, اناسى ءماريا دا مۇعالىم بولعان. ءتورت ۇل, ءبىر قىزدى تاربيەلەپ وسىرە ءجۇرىپ: «ءبارىڭدى قايدان بىلەيىك, ءبىر-ەكەۋىڭ دارىگەرلىكتى وقىساڭدارشى», − دەسەدى ەكەن. نۇرلان فيزيكانى تاڭداپتى, قازىر كاتتا پروفەسسور. نۇرعالي اكە-شەشە تىلەگىن ورىنداۋعا تىرىستى. ءىنىسى ەرعالي مەن قارىنداسى گۇلعايشا دا ءسويتتى. ەربول باسقا ماماندىقتى قالادى.
نۇرعالي ورمانوۆ 1977 جىلى الماتى مەملەكەتتىك مەديتسينا ينستيتۋتىن ءتامامداپ, حيرۋرگ ماماندىعىن يگەردى. تۋعان اۋدانىنا, اۋرۋحاناعا دارىگەر-حيرۋرگ بوپ ورنالاستى. اق جەلەڭ ادەمى جاراساتىن, الايدا, جاپ-جاس, ءجىپ-جىڭىشكە, ۇزىن بويلى جىگىت تىم بالاڭ كورىنەتىن. «بالا, كوپ ويلانادى ەكەنسىڭ», − دەسەتىن ەگدە دارىگەرلەر. «بالا, كىتاپتى كوپ وقيدى ەكەنسىڭ, وقۋ ءوتىپ كەتپەگەي», − دەسەتىن ورتا بۋىن وكىلدەرى.
سول كوپ ويلاناتىن, كوپ وقيتىن بالا دارىگەر تەز تانىلعان. دارىگەر-حيرۋرگ رەتىندە. توعىز جىلدان كەيىن اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحانا باس دارىگەرىنىڭ ەمدەۋ-پروفيلاكتيكالىق ىستەر جونىندەگى ورىنباسارى بولدى. ەكى جىلدان سوڭ وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى ءابدۋالى جاقسىباەۆ پەن اۋپارتكوم حاتشىسى يساتاي سارىقۇلوۆ اۋداندىق مەديتسينا بىرلەستىگىنىڭ باس دارىگەرى ورىندىعىنا وتىرعىزدى. قۇتتىقتادى. ەلگە ايان ەرەن ەمگەر, بايىرعى باسشى ابەكەڭ: «نۇرعالي شىراق, ءبىز سەنى اتقا وتىرعىزدىق, ال ەندى بۇل اتتىڭ تۋلايتىنى بولادى, ءتۇسىپ قالساڭ, وكپەلەمە, ءوز وبالىڭ وزىڭە», − دەدى.
ول جىلدار وتە-موتە قيىن ەدى. بارلىق سالالار سياقتى مەديتسينا دا قۇلدىراعان. اسىرەسە, 1989-1991 جىلدارى نە جالاقى جوق, نە ءدارى جوق, نە اۋرۋلارعا بەرەتىن تاماق جوق ەدى. كوپ ويلاناتىن, كوپ وقيتىن باس دارىگەر سىرقاتتاردىڭ پالاتالارىنا كىرىپ, نەبىر-نەبىر اقىنداردىڭ ولەڭدەرىن جاتقا وقىپ جۇباتاتىن. اسقار بەيسەنباەۆ دەي-تۇعىن كاسىپكەر اۋرۋحانالارعا ۇن بەردى. نۇرجىگىت دەيتىن ىسكەر جىگىت جانارمايدان كومەكتەسىپ, «جەدەل جاردەم» كولىكتەرىن توقتاتپاۋعا تىرىساتىن. كەيىننەن سولاردىڭ ءبىرى اكىم, ەكىنشىسى, ورىنباسار بولدى عوي.
اۋداندا جۇرگەننىڭ وزىندە ول «وزىق ويلى ورمانوۆ» اتانعان. مەيىرباندىق. پاراساتتىلىق. جوعارى مادەنيەت. ورمانوۆقا ءتان-تۇعىن. وزگە سالالاردىڭ باسشىلارى بىلە بەرمەيتىن, وقي قويماعان جاڭالىقتاردى, الەمدىك ايدىك ادەپتەر مەن ادىپتەردى ءبارى دە وسى ورمانوۆىڭىزدان العاش ەستىپ ەلەڭدەسەر ەدى. كىتاپ وقۋ ساننەن قالا باستاعان سايىن ورمانوۆ قايتا قۇنىعا تۇسەتىن. جۇمىس بولمەسىندەگى سورەلەردە توم-تومداپ كىتاپتار مەن جۋرنالدار تۇراتىن. قات-قات گازەتتەر جينالاتىن.
ورمانوۆىڭىز ون ءبىر اكىمدى كوردى. تۇلكىباس اۋدانىندا. جيىرما ءبىر جىل باس دارىگەرلىكتە جۇرگەندە. اكىمدەردىڭ دە اكىمى بار. مەديتسينادان تيتىمدەي دە تۇسىنىگى جوق, اق جەلەڭدى ابزال جانداردىڭ جۇمىسى مەن تۇرمىسى, ماماندىقتارىنىڭ ايىرماشىلىقتارى حاقىندا باس اۋىرتقىسى كەلمەي, باس دارىگەرگە ادەيى اكىرەڭدەيتىندەرى دە بولعان. ءتىپتى بىرەۋى باسقا اۋدانداردا ابدەن ادەتتەنىپ, دانىگىپ ۇيرەنسە كەرەك: «ماعان اي سايىن پالەن تەڭگە اكەپ تۇراسىڭ, مەيمان كوپ», − دەگەن تالاپ قويعان. نۇرعالي ورمانوۆ تىكەسىنەن سالدى. ادەتىنشە. مايموڭكەگە جوق قوي. «مەن ءوزىم پارا المايمىن. سوندىقتان, ەشكىمگە پارا بەرمەيمىن, اكىم مىرزا!» − دەدى. اناۋ اكىمنىڭ تاناۋى اسپان تەپكەندەي. «وندا ۇزاققا بارمايسىڭ!» − دەپ كىجىندى. «اسپانىڭىزدى تاستاپ جىبەرسەڭىز دە, ايتارىم وسى», − دەدى ورمانوۆ.
نۇرعالي كەرىمبەك ۇلى اۋداندىق ماسليحاتقا دەپۋتات-تۇعىن. كۇندەردىڭ كۇنىندە اۋدان باسشىسى سول كەزدەگى ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسىمەن, تاعىسىن-تاعىلارمەن كەلىسىپ, اكىمدىك كەڭسەسىنىڭ الدىنداعى الاش ارداقتىسى تۇرار رىسقۇلوۆتىڭ ەسكەرتكىشىن ورنىنان الىپ, كوشىرمەك ارەكەتكە كىرىسكەنىن ءبىلدى. بىردەن قارسى شىقتى. «تۇرار بولماعاندا, تاعى بىرەر ميلليون قازاق قىرىلار ەدى عوي, سول ءۇشىن دە باسىمىزدى ءيىپ, كۇن سايىن تاعزىم ەتۋگە ءتيىسپىز. ۇلى قايراتكەر ەسكەرتكىشىن ساقتاپ قالعانىما قۋانامىن», − دەيدى نۇرعالي.
2008 جىلعى كۇزدە وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنا باس دارىگەر بولىپ تاعايىندالدى. مۇندا دا جاڭالىقتاردى كوبىرەك ەندىرمەككە ۇمتىلدى. شەتەلدەردە وقىتىپ, ماماندىق جەتىلدىرۋ ىسىنە باسىمىراق ءمانىس بەردى. تۋا بىتكەن اقاۋى بار بالالارعا, اس قورىتۋ جانە تىنىس الۋ ورىندارىندا مۇكىسى بار سابيلەرگە وپەراتسيا جاساۋ ساپاسى جوعارىلادى.
مىنە, بەس جىلدان بەرى ورمانوۆ وبلىستاعى ونكولوگيالىق ديسپانسەردى باسقارادى. سوناۋ 1998 جىلى مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى اتانعان. «الەۋمەتتىك گيگيەنا جانە دەنساۋلىق ساقتاۋدى ۇيىمداستىرۋ» ماماندىعى بويىنشا جوعارى ساناتقا, «حيرۋرگيا» ماماندىعىنان ءبىرىنشى ساناتقا يە. عىلىم مەن تاجىريبەنى تەڭ ۇستايدى. ونداعان عىلىمي ەڭبەكتەردىڭ اۆتورى. ءبىرتالاي مەدالدارمەن ماراپاتتالعان. ولاردىڭ ىشىندە «دەنساۋلىق ساقتاۋ ىسىنە قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» توسبەلگىسى دە بار. بەس جىل بۇرىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى» اتاعى بەرىلگەن. بىلتىر تۇلكىباس اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتانعان. تۋعان اۋدانىندا وسى اتاق بەرىلگەن كۇنى تۇرار ەسكەرتكىشىنە گۇل شوعىن قويىپ, باسىن ءيىپ, تاعزىم جاساعان, ۇزاق-ۇزاق وي كەشكەن.
وقو ونكولوگيالىق ديسپانسەرىندە 210 ورىن بار. نۇرعاليىڭىز 450 ادامعا باسشىلىق جاسايدى, ولاردىڭ 82-ءسى دارىگەرلەر. ۇجىمدا ۇيىمشىلدىق تا, كاسىبي دەڭگەي دە جوعارى. ۇرپاقتار ساباقتاستىعى بەرىك داستۇرگە اينالعان. جەتپىس ءۇش جاستاعى داڭقتى دارىگەرلەر جانداربەك جۇماتاەۆ پەن پايىزحان بايكەنجەەۆ, سونداي-اق, گۇلباحرام جەتىباەۆا, يرينا مۇحيتدينوۆا, اققالي مايماقوۆ, قازىبەك سىزدىقوۆ, داۆرانبەك ارىپجانوۆ سياقتى ساڭلاقتار, تالانتتى جاستار كوپ. باس دارىگەر ءبىلىم جەتىلدىرمەككە, كوپ وقۋ مەن كوپ توقۋعا, ماماندىقتى ۇشتاي تۇسپەككە ەرەكشە كوڭىل بولەدى. جۇمىس بولمەسىنە كىرسەڭىز, توم-توم كىتاپتاردى, قات-قات گازەت-جۋرنالداردى كورەسىز. ديسپانسەردىڭ باس دارىگەرى بۇرىنعىشا قازاق اقىندارىنىڭ ولەڭدەرىن جاتقا وقيدى. اۋىر دەرتكە شالدىققانداردى جاۋھار جىر شۋماقتارىمەن دە ەمدەيدى. قايبىر عاسىردا قىتايدىڭ يماندى يمپەراتورى پوەزيانى سۇيمەيتىن پاراساتسىزداردى ەشقانداي باسشىلىق قىزمەتكە تاعايىنداماۋ تۋرالى پارمەن شىعارعان ەكەن. قازىرگى قىتايىڭىز سول عاسىرىڭىزدان بەرمەن قاراتا كوبەيىپ, كوركەيۋ جولىنا تۇسكەن دەسەدى.
− ەلباسىمىزدىڭ 2012 جىلعى جولداۋىندا ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋدى جان-جاقتى دامىتۋعا وزگەشە ءمان بەرىلدى, − دەيدى نۇرعالي ورمانوۆ. – ەلىمىزدە وسىعان سايكەس ونكولوگيالىق ەمدەۋ ءىسى جەتىلدىرىلە ءتۇستى. ارنايى دامۋ باعدارلاماسى جاسالدى. جول كارتاسى جۇزەلەنۋدە. پرەزيدەنت العا قويعان مىندەتتەرگە وراي وبلىس باسشىسى اسقار مىرزاحمەتوۆ تە, سالا باسشىسى جۇماعالي يسمايلوۆ تا ءتيىستى قامقورلىقتار قاراستىرۋعا, تالاپشىلدىقتى بيىكتەتۋگە باسا نازار اۋدارادى. ۇجىمىمىز ۋاقىت تالابىن, ەلباسى تاپسىرمالارىنىڭ ماڭىزىن تەرەڭ تۇسىنەدى.
بۇكىل رەسپۋبليكا بويىنشا ەڭ تومەن ءولىم كورسەتكىشى – وسى ديسپانسەردە. ونكولوگيالىق اۋرۋدى ەرتە انىقتاۋ جانە ونى ساپالى ەمدەۋ – مىنە, اتالمىش اۋرۋحانانىڭ اسا ابزال مىندەتى دە, ماقساتى دا وسى. ەگەر ەرتە انىقتالسا, سىرقاتقا شالدىققانداردىڭ 80-85 پايىزى اۋرۋلارىنان ايىعادى. قاتەرلى ىسىكتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن سكرينينگتىك زەرتتەۋلەرگە ەرەكشە ءمان بەرىلۋدە.
اۋرۋدىڭ الدىن الۋ, ەرتەرەك انىقتاۋ شارالارىن اتقارۋ جونىندە وقو ونكولوگيالىق ديسپانسەرى الدا كەلەدى. مەملەكەت تاراپىنان بولىنەتىن قارجى دا شىنايى قامقورلىقتىڭ ايعاعىنداي ارتا تۇسۋدە. سوڭعى ءۇش جىلدا 2 ميلليارد 17 ميلليون تەڭگە كولەمىنە جەتتى. اسا قىمبات تۇراتىن حيميالىق پرەپاراتتاردى تەگىن قولدانۋ ءبىراز ەلدەردە عانا بار. قازاقستانىڭىز سولاردىڭ قاتارىندا.
شىرايلى شىمكەنت شاھارىنىڭ بيىكتەۋ تۇسىندا, احمەت بايتۇرسىنوۆ پەن تۇرار رىسقۇلوۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا وبلىستىق ونكولوگيالىق ديسپانسەر ورنالاسقان. قايران احاڭ مەن تۇراردايىن ارداقتىلارىڭىز كەزىندە الاشىڭىزدىڭ, قايران قازاعىڭىزدىڭ قامى ءۇشىن باستارىن قاتەرگە تىگىپ ەدى. ەلىنىڭ ازات بولارىنا, كەلەشەگىنە سەنىپ ەدى.
وزىق ويلى ورمانوۆىڭىز سول ارىستاردىڭ بۇگىنگى سارقىتىنداي سەزىلەدى.
مارحابات بايعۇت,
«ەگەمەن قازاقستان».
شىمكەنت.
سۋرەتتە: نۇرعالي ورمانوۆ.
سوڭعى جاڭالىقتار
تۇلعا • كەشە
اۋا رايى • كەشە
يران ورمۇز بۇعازىن قايتا جاپتى
الەم • كەشە
يران اۋە كەڭىستىگىن ءىشىنارا اشتى
الەم • كەشە
ءال-فارابي داڭعىلىندا جول ەرەجەسىن ورەسكەل بۇزعاندار ۇستالدى
ايماقتار • كەشە
جەردە ماگنيتتىك داۋىل باستالدى
وقيعا • كەشە
