قازاقستاندىق مەملەكەتتىك قىزمەت مودەلى

استانا فورۋمىنا قاتىسۋشىلاردىڭ كوڭىلىنەن شىقتى بۇرناعى كۇنى VII استانا ەكونوميكالىق فورۋمى اياسىندا وتكەن جاھاندىق كونفەرەنتسيا بارىسىندا مەملەكەتتىك قىزمەت پەرسونالىن باسقارۋدىڭ جاي-كۇيى مەن كەلەشەكتەگى مۇمكىندىكتەرى قازاقستاندىق جانە حالىقارالىق ساراپشىلار اراسىنان كەڭ تالقىلاۋعا ءتۇستى.  ناتيجەسىندە وعان قاتىسۋشىلار مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىنىڭ قازاقستاندىق مودەلىنە جوعارى باعا بەردى. مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسىن جەتىل­دىرۋ قازىرگى تاڭدا كەز كەلگەن ەلدىڭ ۇكىمەتى ءۇشىن وزەكتى ماسەلە. مۇنى كونفەرەنتسيانى اشاردا سويلەگەن سوزىندە قازاقستان مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى توراعاسى ءاليحان بايمەنوۆ ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, عالامداسۋ مەن جاڭا سىناقتار, قوعامنىڭ تالابىنىڭ كۇشەيە ءتۇسۋى حالىققا ساپالى قىزمەت كورسەتەتىن ءتيىمدى مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ بولۋىن تالاپ ەتەدى. بۇعان كوز جەتكىزگەن الەمدەگى كوپتەگەن جەتەكشى ەلدەر وسى سالانى جەتىلدىرىپ, ونى باتىل رەفورمالاۋعا بەلسەنە كىرىسىپ كەتتى. وسى ورايدا, اگەنتتىك توراعاسى مەملەكەتتىك قىزمەتتى رەفورمالاۋدا, اسىرەسە, ايماقتىق ءمانىسى بار ماسەلەلەردى فورۋم الاڭدارىندا بىرلەسە تالقىلاۋ مۇمكىن ەكەندىگىنە توقتالدى. بۇل جاھاندىق كونفە­رەن­تسيانىڭ تەوريالىق قانا ەمەس, تاجىريبەلىك ءمانىسى بار. ويتكەنى, وسى فورۋمعا قاتىسۋشىلار, ونىڭ ىشىندە, ايماقتاردان كەلگەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر پىكىر الماسۋعا قاتىسىپ قانا قويماي, مەملەكەتتىك قىز­مەت سالاسىنداعى ەڭ سوڭعى جا­ڭا­لىقتارمەن, وزىق ءتاجى­ري­بەلەرمەن تانىسۋعا مۇمكىندىك الدى. مىسالى, گەرمانيانىڭ ىشكى ماسەلەلەر مينيسترلىگىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىن رەفورمالاۋمەن اينالىسقان بولىمشەنىڭ بۇرىنعى باسشىسى, باسقارۋ ماسەلەلەرى بويىن­شا اعا ساراپشى يواحيم ۆولمۋت جيىندا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ قىزمەتىن باعالاۋ ماسەلەلەرىن ەگجەي-تەگجەيلى ساراپتادى. ال ءاليحان بايمەنوۆتىڭ پايىم­داۋىنشا, قازاقستاندا مەم­لەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ قىز­مەتىن باعالاۋدىڭ جاڭا ءادىس-ءتا­سىل­دەرى ازىرلەنىپ, ونى ىسكە قوسۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل جاڭا جۇيە مەملەكەتتىك ورگاندار ءىشىن­دەگى قارىم-قاتىناستارعا وڭ اسەرىن تيگىزبەك. سەبەبى, ءار دەڭ­گەي­دەگى باسشىلاردىڭ قىزمە­تىن باعالاۋدا ەندى ونىڭ قا­را­ماعىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ دە پىكىرى ەسكەرىلەتىن بولادى. جيىندا ەۋروپا وداعىنىڭ قازاقستانداعى وكىلدىك باسشىسى اۋرەليا بۋشەز قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت سالا­سىن­داعى «ءوزىنىڭ ماڭىزدى رەفورمالارىندا ايماق ەلدەرىنە ۇلگى» كورسەتىپ وتىرعانىنا اي­رىقشا نازار اۋداردى. بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ قازاق­ستانداعى تۇراقتى وكىلى ستيۆەن تۋلل وسى تۇستا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ مەن مەريتوكراتيا قاعيداتتارىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا ءمان بەردى. ايماقتا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ, دايىنداۋدا, پىكىر الماسىپ, تاجىريبە بولىسۋدە استانا ايماقتىق حابىنىڭ ءرولى جونىندە اۆستريا ساۋ­دا پالاتاسى ەكونوميكالىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ بۇرىنعى ديرەكتورى, باسقارۋ ماسەلەلەرى بويىنشا باس ساراپشى ستەفان حلاۆاچەك وڭ پىكىر ءبىلدىردى. بۇل ورتالىق ارقىلى ايماق ەلدەرى ءبىر جاعىنان  وسى باعىتتاعى ەڭ سوڭعى اقپاراتتارمەن تانىسسا, ەكىنشى جاعىنان مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسىن كەڭىرەك زەردەلەۋگە مۇمكىندىك الماقشى. كونفەرەنتسيا بارىسىندا ساراپشىلار قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت مودەلىنىڭ ايماقتا وزىق ەكەندىگىن ءبىر اۋىزدان مويىندادى. ماسەلەن, گرۋزيا, ارمەنيا, قىرعىزستان, تاجىكستاننىڭ قۇزىرلى ورگان وكىلدەرى وزدەرىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىن رەفورمالاۋ­دا 1999-شى قابىلدانعان قازاقستاندىق زاڭ مەن اگەنتتىك ينستيتۋتى قۇرىلىمىن مۇقيات زەردەلەپ شىققاندارىن جەت­كىز­دى. جوعارىدا اتالعان گرۋ­زيا, ارمەنيا, قىرعىزستان ەلدەرى­نەن كەيىن تاجىكستان دا جا­قىندا قازاقستان ۇلگىسىن­دەگى مەملەكەتتىك قىزمەت ءىس­تەرى اگەنتتىگىن قۇرعان كورى­نە­دى. ال ارمەنيا وكىلى وزدە­رىن­دە مەملەكەتتىك قىزمەت­كەر­لەر­دى ىرىكتەۋدە «ا» كورپۋسىن قۇرۋ بويىنشا قازاق­ستان­دىق ءادىس-تاسىلدەردى پايدا­لا­ناتىندىقتارىن ءمالىم ەتتى. جاھاندىق كونفەرەنتسيانى قازاقستان مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى, قر پرەزيدەنتى جانىنداعى مەملەكەتتىك باس­قارۋ اكادەمياسى, ەۋروپا ودا­عىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتى رەفورمالاۋ بويىنشا جوباسى, بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى وتكىزدى. سەرىك ءپىرنازار, «ەگەمەن قازاقستان».