كوڭىلدىڭ كەيبىر كەزدەرى

بالكوننىڭ جاقتاۋلارىنان ءمولدىر تامشىلار تىزبەگى كورىنەدى. ۇقسايدى. الگىدە عانا وقىپ شىققان ءبىر توپ مولتەك اڭگىمەلەرگە ۇقسايدى. اتتارى دا تارتىمدى: “جارىق دۇنيە”, “ساعىنىش ءشولى”, “كىتاپتىڭ ءيىسى!” ايتپاقشى, كىتاپتىڭ دا ءيىسى بولا ما ەكەن؟! اۋەلى اڭگىمەنى وقىپ شىق. بولادى ەكەن. ول ءۇشىن كىتاپ باستىراتىن فابريكانىڭ ەسىگىن اشىپ كورىڭىز. وزگە ەشنارسەگە ۇقسامايتىن “عاجاپ ءيىس جان دۇنيەڭىزدى باۋراپ الادى”. باسپاگەرلەر ءىسىنىڭ بەل مامانى ءارى جازۋشى رايحان ماجەنقىزىنىڭ اڭگىمەلەرى, مىنە, وسىنداي قىسقا دەۋدەن گورى مولتەك دەۋگە لايىق. وسى اڭگىمەلەر سەنى ءبازبىر قالىڭ-قالىڭ كىرپىش كىتاپتاردان گورى الدەقايدا سالماقتى, قورعاسىن قۇيعان اسىقتاي الشىسىنان تۇرا قالعان سياقتى قىزىقتىرىپ باۋراپ الار. وسىنداي اسىقتارىڭ كوبەيە بەرسىن, رايحان!

شەرحان مۇرتازا.

اينا الدىنداعى كەزدەسۋ

ماعيرا ادەتتەگىدەي جىلدام قي­مىل­داپ, كەزەكتە تۇرعان قىزعا اينا ال­دىنداعى كرەسلونى نۇسقادى. كەزەكتەگى سۇڭعاق بويلى سۇلۋ ءمۇ­سىن ءتۇيۋلى تۇرعان شاشىن جايىپ جى­بەردى دە كرەسلوعا كەلىپ جاي­عاستى. ما­عيرا قولىن قايىرا جۋىپ, ال­دىن­دا وتىرعان ادامعا الجاپقىش جاپ­تى. سىزگە قانداي قىزمەت كورسەتەيىن, – دەپ ايناعا قارادى. – شاشىمدى قارا تۇسكە بوياپ بەرسەڭىز. ايناعا تەسىلە قاراعان ماعيرا ءۇنسىز قالدى. – شاشىمدى قارا تۇسكە بوياپ بەرسەڭىز, – دەپ قايتالادى بەيتانىس قىز. – ءيا, ءيا, – دەسە دە ماعيرا وزىنە ءوزى كەلە الار ەمەس. تولقىندى قارا شاشى, اققۇبا ءوڭى, ءتىپتى ەرنىنىڭ ۇستىندەگى مەڭى. ءبارى, ءبارى تانىس. تانىس بەينە. وزىنە قىمبات بەينە. اناسىنان اينىمايدى. بوياق الىپ بوياسا مىنا ۇق­ساس­تىقتان ايىرىلىپ قالاتىنداي. ءسىز كىم­سىز؟ –دەدى ساسقالاقتاعان ما­عي­را. – مەن... اتىمدى ايتاسىز با؟ – قارلىعامىن. – قارلىعا... – دەپ قايتالادى ماعيرا. قانداي ۇقساستىق. اناسىنىڭ اتى دا قارلىعا. – مەنىڭ انامنىڭ اتى دا قا­ر­لىعا, – دەدى ماعيرا داۋىسى دى­رىل­دەپ. – ءسىز انامنان اي­نى­مايسىز. ۇقسايسىز, – دەدى وزىنە ءوزى كەلە باستاعان ماعيرا. – ادامدار ءبىر بىرىنە ۇقساي بە­رەدى عوي, – دەدى قارلىعا بايىپپەن. شاشىن بوياپ ءبىتىپ, ەندى 30 مينۋت وتىراتىندىعىن ەسكەرتتى. كەلەسى كەزەكتە تۇرعان ادامنىڭ جا­قىن­داعانى سول ەدى, باسقا شاش­تا­رازعا بارۋىن ءوتىندى. كوڭىلى الا­بۇرتىپ ءالى دە الدىنداعى قار­لى­عامەن سويلەسكىسى كەلدى. – ءسىز قايدا تۇراسىز؟ – دەپ تا­عى دا قارلىعانى اڭگىمەگە تارتتى. – ورالمانبىز. اتا–بابامىز التاي ايماعىنان ەكەن. قىتايدان تارباعاتايعا كوشىپ كەلدىك. التىنشى جىل. استاناعا كەلگەنىمە از عانا ۋاقىت بولدى. شاشىن رەتكە كەلتىرگەن قار­لىعا قوش ايتىسىپ شىعىپ كەتتى. قارلىعامەن بىرگە ەڭ قىمباتى ىلەسىپ كەتىپ بارا جاتقانداي ما­عي­رانى قيماستىق سەزىم بيلەدى. دەل-سال كۇيدە قالا بەردى. ءار كۇن ەلەگىزىپ, الدەبىرەۋدى كۇتەتىن بولدى. الدە-بىرەۋدى ەمەس, قارلىعانى كۇتەدى. تىم بولماسا, مەكەن-جايىن, تەلەفونىن الماپ­تى. اياۋلى اناسىنان اينىمايتىن ادامدى كورگىسى كەلەدى. ءۇنسىز عانا ۇ-ز-ا-ق قاراعىسى كەلەدى. كۇن ارتىنان كۇن ءوتىپ جاتتى. بىردە كەزەكتە تۇرعان ادامداردىڭ اراسىنان داۋرىققان داۋىس ەستىلدى. كەزەكتە تۇر­عاندار كەزەكسىز ەش­كىمدى جىبەرگىسى كەلمەيدى. – قايدا؟ قايسىسى؟ – دەگەن داۋىس ەستىلدى. – وسى جەردە. تانىس داۋىس. قار­لى­عانىڭ داۋىسى. ماعيرا ەسىككە قاراي ۇمتىلدى. – قارلىعا! – ءدال سونىڭ ءوزى. بۇل قار­­لىعامنىڭ كوزى. اللاعا راحمەت! تولىق كەلگەن اققۇبا ءوڭدى بەي­تانىس ايەل ما­عي­راشتى قۇشاعىنا الىپ تا ۇلگەردى. بەينەبىر انا­سىنىڭ قۇشاعىندا تۇر­عانداي سە­زىندى. جاقىن جاننىڭ مەيىرىمى قانداي ىستىق ەدى. – مەن قارلىعاشپىن عوي. قارلىعانىڭ سىڭارى. اشارشىلىقتا اتا-اناسىنان ايىرىلىپ, بالالار ۇيىندە تار­بيە­لەن­گەن اناسى سىڭارى قارلىعاشتى ىزدەۋمەن ومىردەن ءوتتى. ال ماعيرا بولسا اناسىنىڭ سىڭارىنىڭ قۇ­شاعىندا تۇر. انا اڭساعان قۇشاق ...

جارىق دۇنيە “...ىڭگا, ىڭگا...” مەيىربيكە ىڭ­گا­لاعان نارەستەنى توسەكتە جاتقان تى­نىش­تىقتىڭ كەۋدەسىنە جا­قىن­داتقانى سول ەدى, انا جۇرەگى تۋلاپ قويا بەردى. وسى ءبىر ءساتتى جىلدار بويى كۇتتى ەمەس پە؟ وراۋلى ءسابيدى مەيىرلەنە ۇ-ز-ا-ا-ق يىسكەدى. سودان سوڭ جورگەگىن شەشىپ, ءسابيدىڭ ءار مۇشەسىن سيپاپ, قولىمەن ۇستاپ كوردى دە, قايتا قۇشاعىنا قىستى. انا قيمىلىن قالت جىبەرمەي قاراپ تۇرعان مەيىربيكە: – قىزىڭىز وزىڭىزگە تارتىپتى, – دەدى. – ماعان با؟.. بالكىم, اكەسىنە تارتقان شىعار, – دەدى دە, ءۇنسىز قالدى. ءبىراز ۇنسىزدىكتەن كەيىن: – اكەسىز ءوستىم. ويتكەنى, مەن ومىرگە كەلمەي تۇرىپ اكەم الماس مايدانعا اتتانىپتى. مەن دۇنيەگە كەلگەن سوڭ انام ءسۇيىنشى سۇراپ اكەمە حات جازادى. ءوزى سوعىستا ءجۇ­رىپ ەلدە تىنىشتىق بولعانىن تى­لەگەن اكەم اتىمدى تىنىشتىق قويىپتى. جانە قىزىم كىمگە تارتقان؟ وزىمە تارتسا كوزى كوك شىعار, جاسىرماي جازىپ جىبەر, – دەپ حات جولداپتى. انام حاتقا جاۋاپ جازا الماپتى. ويتكەنى... اياۋلى انامنىڭ داۋىسىن ەستىسەم دە ءجۇزىن كورە المادىم. ءتىپتى ءوزىمنىڭ دە ءتۇرىمنىڭ قانداي ەكەنىن بىلمەيمىن. جارىمنىڭ دا... ەندى, مىنە, تۇلا بويى تۇڭ­عى­شىم­نىڭ ءتۇرىن كورە الماي تىعىرىققا تىرەلىپ وتىرمىن. اق پەن قارانى اجىراتىپ, جارىق دۇنيەنى كورگەننەن اسقان باقىت بار ما؟ اللاعا شەكسىز راقمەت! شا­ڭىراق كوتەرىپ, ءسابي سۇيدىك. ايەل با­قى­تى­نىڭ ءدامىن تاتىپ وتىرمىن. ءبىز سياقتى زاعيپ جاندارعا ەرەكشە ەستۋ قابىلەتى مەن سەزىمتالدىق قاسيەت بەرگەن. تولعاق ۇستىندە تولعاقتان دا اششى سۇراق جانىمدى جەگىدەي جەدى. – ول قانداي سۇراق ؟ – ؟ – مەن قىزىمنىڭ ماعان دا اكەسىنە دە ۇقساماعانىن قالايمىن. سىزگە, ءدال سىزگە ۇقساسا ەكەن. مىنا جارىق دۇنيەنى جانارىمەن كورەتىن. ءوزىن دۇنيەگە كەلتىرگەن اتا-انا­سى­نىڭ كىم ەكەنىن ءوز كوزىمەن كو­رەتىن. اق پەن قارانى اجىراتا بىلەتىن ءتورت مۇشەسى تۇگەل بولسا ەكەن. جاراتقان يەمنەن تىلەيتىنىم وسى. نە ايتارىن بىلمەي اڭتارىلعان مەيىربيكە ءسابيدى قولىنا الىپ, جانارىنا ءۇڭىلدى. كوك كوز... ءسابيدىڭ جانارىنا قايتا ءۇڭىلدى. كوك كوز... – قىزىڭىزدىڭ كوزى كوك قوي. قۋانعان مەيىربيكە بار داۋىسىمەن ايعايلاپ جىبەردى. – كوك كوز دەدىڭىز بە؟ كوزى كورە مە؟ شى­نىمەن كورە مە؟ تول­قىعان انا ورنىنان تۇرا بەرىپ قايتا وتىر­دى. جارىق دۇنيە! جانارىم! بەتىن اششى جاس تامشىلارى جۋعان انا بار الەمدى ۇمىتىپ, ءسابيىن ايمالاي بەردى, ايمالاي بەردى...

جاسىرىنباق ءار ادامنىڭ قيمىل-قوز­عالىسىنا ۇركە قا­راپ, اسىل دارحانقىزىنىڭ سوڭىنان ەرىپ كەلەمىن. اۋرۋ ادامداردىڭ ءبىرى ءان سالسا, ەندى ءبىرى الدەكىمنىڭ اتىن اتاپ ايعايلاپ جاتىر. ءبىر بوزبالا وزگە تىلدە “اۋديتوريادا جينالعان جۇرتقا” لەكتسيا وقىپ تۇر. بۇرىلىستا, تەرەك تۇبىندە ءوسىپ تۇرعان گۇلدىڭ قاسىندا تىزەرلەپ وتىرعان ادامعا كوزىم ءتۇستى. بىرەۋدەن جاسىرىنىپ وتىرعان سياقتى كورىندى. جاقىنداپ قالعان بىزگە بەيتانىس جالت قارادى. وتتى جانارى وڭمەنىمنەن ءوتتى. ءۇنسىز عانا تەسىلە قاراعان ول ور­نىنان كوز ىلەسپەس جىل­دام­دىق­پەن كوتەرىلىپ, بىزگە تۇرا ۇمتىلدى. ون­سىز دا ۇرەي بيلەپ كەلە جاتقان مەن اسىل دارحانقىزىنا تىعىل­دىم. – مارال! مارال! – تانىس جانار. تانىس داۋىس. مۇمكىن ەمەس. سوندا ءبارى دە جالعان بول­عانى ما؟ ول كوپ جىل بۇرىن, ەرلىكپەن قازا تاۋىپ, اۋعان سوعى­سى­نان ور­ال­ماعاندار تىزىمىندە ەدى عوي. مەنىڭ اتىمدى بار داۋىسىمەن ايعايلاي اتاعان قازىبەك قۋا­نىشىن جاسىرا الار ەمەس. مەنىڭ قولىمنان تارتتى. جىلجىپ وتكەن جىلدار جانارىن جاسىرا الماپتى. – قازىبەك! جاڭا عانا جان دۇنيەمدى بيلەگەن ۇرەي مەن قورقىنىشتى ۇمىتىپ قازىبەكتىڭ قولىنان ۇستادىم. – مەن سەنى ۇزاق ىزدەدىم عوي, مارال! – ؟ – ءسىزدى تانىپ تۇر عوي. عاجاپ! ەشكىمگە ءتىل قاتپاي, الدە كىمدى ىزدەپ, جاسىرىنباق ويناپ جۇرەتىن. ءسىرا, بالا كەزىنەن ەسىندە ساقتاپ قالعانى بولار. ءوز كوزىنە ءوزى سەنبەگەن دارىگەر اسىل دارحانقىزى ەكەۋمىزگە كەزەك-كەزەك قارادى. بيىك قورشاۋمەن قورشالعان وسىناۋ اۋرۋحانانى اينالىپ وتە­تىن­مىن. بالا كەزىمىزدەن ۇل­كەندەر: جىندىحاناعا جاقىن­داماڭدار. اۋرۋ ادامدار اشۋلى بولادى. قولدارىنا تۇسسەڭدەر ايامايدى, – دەپ ابدەن قورقىتىپ تاستاعان بىزدەردى ەسەيسەك تە قور­قى­نىش بيلەپ تۇرۋشى ەدى. ەندى, مىنە, قىز­مەت بابىمەن وسى مە­كە­مەنىڭ ءار­حيۆىن اقتارۋعا كەلگەن بەتىم ەدى. قورشاۋ اراسىنداعى ساڭلاۋ­لار­دان اۋرۋلار سىرتقا سىعالاپ تۇراتىن. ساڭلاۋدان كورىنىپ تۇرعان كوزدەرىنە قاراۋعا باتىلىم بار­مايتىن. بىردە ءوتىپ بارا جاتىپ تۋ سىرتىمنان قادالعان جاناردى سەزگەندەي بولىپ ەدىم. قورشاۋدىڭ ار جاعىنداعى الۋان تاعدىرلار اراسىنان ءوز تاعدىرىمنىڭ دا... قايدان بىلەيىن... – مەنى بۇل جەردەن الىسقا الىپ كەتشى, مارال. الىسقا...

قىل كوپىر تاسىعان سۋ كوپىردەن دە كوتەرىلىپ كەتتى. ارعى جاعالاۋعا ءوتۋ وتە قاۋىپتى. بۇل جاعالاۋدا قالۋ ودان دا قاۋىپتى. ويتكەنى, ورمان ءىشى تولعان الۋان ءتۇرلى جانۋارلار. اسىرەسە, ورمان شەتىندەگى ءۇيىر قاسقىر كەزدەسكەن ادام مەن مالدى ءتىرى قالدىرمايدى. ادام اتاۋلى ۇرەي ۇستىندە. اركىم ءوزىنىڭ ەڭ جاقىندارىن قۇتقارۋ قامىنا كىرىسكەن. قادىر مەن قاسيەتتى ەرتكەن ەركىنبەك تە ەلدىڭ سوڭىن الا كەلەدى. – جىلدام. قاس قارايىپ كەلەدى, – دەگەن كوپىر ماڭىنان الدەكىمنىڭ داۋىسى ەستىلدى. كوپشىلىكپەن بىرگە ەركىنبەك تە كوپىر اۋزىنا قاراي ۇمتىلدى. يىعىنا اسىنعان قور­جىنىنا اقشا, قۇ­جاتتارى سياقتى ەڭ قا­جە­ت­تى­لەرىن سالىپ تا ۇلگەرگەن. “قادى­­­ر كەلە عوي, كەل دەيمىن تەزىرەك”. قۇشاعىنا قا­دىر­دى قاپ­سىرا قىسقان ەركىنبەك ال­دى-ارتىنا قاراماي كوپىر ۇستىنە كوتەرىلدى. اكە, قاسيەت شە؟ قاسيەت جاعادا قالىپ قويدى عوي! قاسيەت... تاسىعان وزەننىڭ, ءبىرىن ءبىرى ىزدەگەن ادامداردىڭ داۋىستارىنىڭ جاڭعىرىعىنا كىشكەنتاي قا­دىر­دىڭ داۋىسى دا قوسىلىپ ەستىلمەي كەتتى. – كوكە! قادىر! قايدا كەتتىڭىزدەر؟ جاعادا جالعىز قالعان كىش­كەن­تاي قاسيەت قورىققاننان قال­تىراپ, داۋىسى قارلىققانشا جىلادى. وك­سىگىن باسا الماعان قاسيەت ومىردەن ەرتە كەتكەن اكە-شەشەسىن ىزدەدى. سا­عىم­عا اينالعان قىمباتىن ساعىنا ەسكە الدى. كۇن باتىپ, سۇپ-سۇر دۇ­نيە­نى قاراڭ­عىلىق قۇشاعىنا الىپ تا ۇلگەردى. “... قىل كوپىر. نەتكەن ۇزىن, نەتكەن نازىك. قاسيەت وسى قىل كو­پىرمەن وزەننەن ءوتىپ كەلەدى. جا­عانىڭ ار جاعىندا اناسى تۇر عوي. اناسى. ءوزىن وزەننەن وتكىزگەن قىل كوپىر – اناسىنىڭ ۇپ-ۇزىن, قاپ-قارا ءبىر تال شاشى. وزەننەن وتكەن قاسيەتكە قولىن بۇلعادى دا, شاشىن جيىپ الدى. انە, ءالى قولىن بۇلعاپ تۇر”. ويانىپ كەتتى. ءتۇسى ەكەن. وسى مەن قايدامىن؟ كىش­كەنتاي قاسيەت ورنىنان تۇرىپ جان-جاعىنا قارادى. ءۇستى مال­مان­داي سۋ. جا­نىندا جان ادام جوق. ءتۇسىنىڭ اسەرىنەن ءالى ارىلا الماعان قاسيەت كوپىرگە قارادى. كوپىردەن قالاي وتكەنمىن؟ كىم وتكىزدى؟ تاعى دا جان-جاعىنا قارادى. جيرەن جورعا جايىلىپ ءجۇر. اكەسىنىڭ جيرەن جورعاسى! وگەي اكە تاستاپ كەتكەن قاسيەتتى وتكەلدەن وتكىزگەن دە وسى جيرەن جورعا بولاتىن. كوڭىلىن ءبىر ءسات قۋانىش سەزىمى بيلەگەن قاسيەت جيرەن جورعاعا قاراي ۇمتىلدى.

ساعىنىش ءشولى “…الا قۇيىن داۋىل... ارىستان ەكەۋىن دە الا قۇيىن داۋىل الدى-ارتىنا قاراتپاي ۇشىرىپ بارادى ەكەن. تەرگە مالشىنعان ءبۇبىش الدەكىمدى داۋىستاپ شاقىرعان كۇيى ساندىراقتاپ جاتىپ وياندى”. اشىلعان ەسىكتىڭ سىقىرى ەستىلدى. ءالسىز جانارىمەن ەسىككە ۇمىتتەنە قارادى. سومكەسىن سۇيرەتە ىشكە كىرگەن جارقىناي ەكەن. – اپا, شولدەگەن جوقسىڭ با؟ شاي دەمدەيىن. – شولدەدىم. ءشول قىسقالى قاشان... قانشا كوكتەم, قانشا كۇز؟ سارتاپقا اينالعان ساعىنىش ءشولى. ديدارىم... ديدارىمدى ءبىر كورۋگە زار بولدىم-اۋ. انا جۇرەگى سىزداپ قويا بەردى. كوڭىلى وياۋ. كوزى جۇمۋلى. بايقاماي وتكىزىپ العان باقىتتى كەزى. اقكوڭىل, ادال ارىستانى. وتىز جەتىگە تولماي-اق... ماڭگىلىك ومىرگە اتتانىپ كەتتى. ارتىندا اڭىراپ التى بالا قالدى. ارىستان وتە باۋىرمال ەدى. بالاجان ەدى. ىسكەر ەدى. اۋىلداعى ماشينە, تراكتور دەگەندەرىڭدى جوندەۋدە الدىنا ادام سالماۋشى ەدى. قايسىبىرىن ايتايىن. اڭ اۋلاۋعا قۇمار ەدى. بىردە... ايدارمەن بىرگە اڭعا شىعىپ, سودان ورالمادى. دوسى ايدار اڭ ەكەن دەپ ارىستاندى اتىپ جىبەرگەن كورىنەدى. دۇشپانى ەمەس, دوسىنىڭ قو­لىنان قازا تاپتى. وسىلايشا ءبۇبىش بار اۋىرتپالىقتى ارقالاپ جەسىر اتانىپ قالا بەردى. دارىگەر ءبۇبىش ەل جاراسىن ەمدەگەنىمەن ءومىر بويى ءوز جاراسىن ەمدەيتىن جان تاپپادى. بار مەدەتى بالالارى ەدى. ديدارى جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەندەگى قۋانعانى... وركەنى دە ءوستى. باقىتسىزدىقتىڭ ءبارى دە سول ءبىر ەرتە كوكتەمدە باستالىپ ەدى. جول اپاتى. ماشينە جۇرگىزىپ وتىرعان وركەن بولعاندىقتان دا, ءىستى بولىپ كەتە باردى. شىن مانىسىندە ماشينە وركەندىكى, جۇرگىزگەن قۇربى قىزى. ارا­شالاپ الماق بولعان ديدار كوپ سەندەلدى. سوت دەگەنىڭدى كىم بىلگەن, سۇراق-جاۋاپ ابدەن مەزى ەتتى. كىرمەگەن ەسىكتەرى جوق. ديدار جيعان-تەرگەنىن قۇتقارىپ بەرەم دە­گەن­دەرگە شاشۋمەن بولدى. ولەر­­دەي جاقسى كورەتىن وركەنىن تەمىر توردىڭ ار جاعىنا قيمادى. اكەدەن ولىدەي, باۋىردان تى­رىدەي ايىرىلعان ديدار ىشىم­دىككە سالىندى. سوسىن... وركەنى ايىپتالعان ايىبىن وتەپ شىقتى. ال ديدارى ءالى جوق. ءيا, ءالى جوق. قاڭعىپ كەتكەن. بىرەۋلەر ءۇرجاردان, بى­رەۋلەر سەمەيدەن, ەندى بىرەۋلەر ال­ما­تى­دان كورگەندىگىن ايتادى. ولمەگەن جانعا سول دا مەدەت. وكى­­­نىشتەن وزەگى ورتەنگەن وركەن بىرنەشە رەت ىزدەپ, تا­ۋىپ كەلدى. امال نە, توق­تا­ماي­دى. ونىڭ ايتۋىنشا, وز­گەلەر تۇسىنبەيتىن ءوز الەمى بار. ءبۇبىشتى اۋرۋ مەڭدەگەلى بەرى جاقىندارى جينالىپ, دي­داردى تاعى دا ىزدەستىرە باستادى. جارقىناي ديدارىنىڭ كىشى قىزى. اكەسىن ىزدەپ جۇر­گەنىن ەستىگەندە جا­نا­رىنا تولعان جاستى ەش­كىمگە كور­سەتپەي توگىپ-توگىپ الادى. ەسىك سىقىرى تاعى ەس­تىلدى. ەسىكتەن ديدارى كورىندى. ديدارى... وعان ىلەسە وركەن كىرىپ كەلەدى. – اپا!.. – اپا!.. ەسىككە قاراعان بويى ءبۇبىش ءۇنسىز قالدى. بالالارىنىڭ داۋىسىنا ءۇن قاتپادى. اكە قۇشاعىنا ەنىپ ۇل­گەرمەگەن جارقىناي ەندى اجەسىنە قاراي ۇمتىلدى. – اجە! سارتاپ بولعان سا­عى­نىش ءجىبى ءۇزىلىپ... ەسىككە قاراپ بالاسىن كۇتكەن بويدا ءبۇبىش ماڭ­گىلىك ومىرگە اتتانىپ تا كەتكەن ەدى...

سوڭعى سالەمدەمە بازار ءىشى ىعى-جىعى حالىق. كۇن جەكسەنبى بولعاندىقتان بولار. استانادا تۋىسىم بولماسا دا تانىسىمنىڭ كوپشىلىگىن وسى قارا بازاردان كەزدەستىردىم. امان-ساۋلىقتان ارىگە بارماي ار­قاي­سىسى ءوز جونىمەن كەتە باردى. قاراپايىم حالىق پەن مەم­لەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ اراجىگى بازاردا دا بايقالادى. – كارتوشكە ساتىپ الىڭىز – دەگەن داۋىسقا جالت قارادىم. – “بالام, جاس كارتوشكە, وكىنبەيسىڭ”, – دەپ ءاجىم تورلاعان قولدارىمەن ونسىز دا اشىق تۇرعان قاپتىڭ اۋزىن اشا ءتۇسىپ, ۇلبىرەگەن قابىعى بار جاس كارتوپتى كورسەتە بەردى. ...جان دۇنيەم استان-كەستەڭ. اكەم... اياۋلى اكەم ەسىمە ءتۇستى. ەلگە بارعانىمدا: “بالام, جاس كارتوپتان الا كەتكىڭ”, – دەگەن ەدى. – وي, كوكە, سوناۋ استاناعا ما؟ ساتىپ-اق الامىن عوي. ءاي, بالام-اي, بۇل ەرەكشە ءدام عوي. سوناۋ كومىرشىنىڭ سۋ بارمايتىن وڭىرىنە, “اققورا” قىستاعىنا, قايقىدان قولمەن قازىپ, سۋ الىپ كەلدىم. ول ماعان وڭايعا تۇسكەن جوق. اعاش ەكتىم, ءالى-اق ول جەر ورمانعا اينالادى, بالام. جەمىس-جيدەك ەكتىم, سۋدىڭ تاپشىلىعى بولماسا توپىراعى قۇنارلى ەكەن. قۇداي بۇيىرتسا, بارىڭە ءدام تاتقىزامىن. – اكەمنىڭ مەيىرىمدى ءجۇزى ەرەكشە ءبىر نۇرعا بولەنگەندەي بولدى. ءبارى دە ءدال قازىرگىدەي كوز الدىمدا. سول جولى قال­دىرماي جاس كارتوپتى استاناعا الىپ كەلدىم. بۇل اياۋلى اكەمنىڭ سوڭعى سالەم­دەمەسى ەكەن...