قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە NIS دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن «ەلىم دەپ سوققان جۇرەگى» اتتى كەزدەسۋدى رەكتور گۇلميرا قاناي اشىپ, يگى ىستەرى كەيىنگى ۇرپاققا ونەگە بولار تۇلعانىڭ ەڭبەك جولى, تاعىلىمدى ىستەرى جايىندا ايتىپ ءوتتى. ءارى قاراي جيىندى كەزىندە وسى ۋنيۆەرسيتەتتە پرورەكتور بولىپ ىستەگەن ءلاززات ادىلبەكوۆا ەستەلىگىمەن جالعاستىرىپ, «تاعىلىمدى عۇمىرىندا ۇستازدىق قاسيەتىمەن جاستاردى ءتالىم-تاربيە مەن تارتىپكە, ادامگەرشىلىككە ۇندەپ جۇرەتىن قازاقتىڭ قايراتكەر قىزى ەلىنە قالتقىسىز قىزمەت اتقاردى» دەپ ەسكە الدى.
القالى جيىندا NIS پەداگوگيكالىق شەبەرلىك ورتالىعى دايىنداعان «شامشىراقتاي تۋعان ەلدىڭ ءشامشاسى» دەرەكتى ءفيلمى كورسەتىلدى.
ەڭبەك جولىن قاتارداعى اۋىل مۇعالىمىنەن باستاپ, مەكتەپ ديرەكتورى, الماتى وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى, كەيىننەن پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى, ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى, رەكتور بولعان جىلداردا عىلىم, ءبىلىم سالاسىن دامىتۋمەن قاتار ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى جاستار اراسىندا دارىپتەۋدەگى, اۋىل مەكتەپتەرىن كوتەرۋدەگى قايراتكەر ەڭبەگىنىڭ ساۋلەلى ساتتەرىن ارقاۋ ەتكەن شاعىن فيلمدە دارا مىنەزدى ىسكەر تۇلعانىڭ بولمىسى ايشىقتالدى.
ۇستازداردىڭ قوعامداعى ءرولى مەن مارتەبەسىن انىقتاعان «پەداگوگ مارتەبەسى» تۋرالى زاڭنىڭ قابىلدانۋىندا قوعام قايراتكەرى, اكادەميك ءشامشا بەركىمباەۆانىڭ قولتاڭباسى جاتىر. وسى ورايدا وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ مۇعالىمدەردىڭ قۇقىعىن قورعايتىن, مۇڭ-مۇقتاجىن قامتىپ, جان-جاقتى شارالار قابىلداۋ جونىندەگى زاڭنىڭ قابىلدانۋى قوعام ءۇشىن اسا قاجەت دەگەن ۇسىنىس ايتىپ, ءوزى مينيستر بولعان جىلداردا ارنايى زاڭدى ىسكە اسىرىپ ۇلگەرمەگەندىگىن جەتكىزدى. «پرەزيدەنتتىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن اتالعان زاڭ قابىلدانىپ, ۇستازدار قاۋىمىن تولعاندىرعان كەلەلى ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تاپقانىن ءشامشا كوپبايقىزى ۇلكەن قۋانىشپەن قابىلدادى», دەپ ەسكە الدى وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى.
ال رەكتور بولعان جىلداردا سوڭعى ۇلگىدەگى «ستۋدەنتتەر ءۇيىنىڭ» سالىنۋىنا, وقۋ عيماراتتارى, جاتاقحانالار مەن اسحانالارعا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ جۇرگىزىلۋىنە تىكەلەي باسشىلىق ەتتى. باكالاۆريات ماماندىقتارىنىڭ سانى ارتىپ, ماگيستراتۋرا اشىلدى. وقۋ زەرتحانالارى جاڭا قۇرالدارمەن قامتاماسىز ەتىلدى. جاستاردىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا اتاۋلى ستيپەنديالار تاعايىندالدى.
ۇستاز-عالىمنىڭ جاس ۇرپاق تاربيەسى مەن تۋعان ەلىنىڭ وركەندەۋىنە ارناعان ىزگىلىكتى ىستەرى وسى كەزدەسۋدىڭ ماڭىزىن ارتتىرا ءتۇستى.
«نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ باسقارما توراعاسى كۇلاش ءشامشيدينوۆا كوپشىلىككە ءشامشا بەركىمباەۆانىڭ جۋىردا جارىققا شىققان «قازاق مەكتەبى – ۇلت تىرەگى» ەڭبەگىن تانىستىردى. بۇل ەڭبەكتە ۇستازدىڭ ۇزاق جىلدار بويى زەرتتەگەن قازاق ۇلتتىق مەكتەبىنىڭ حV-حح عاسىرلارداعى قالىپتاسۋى جانە دامۋ تاريحى, قازاق دالاسى ويشىلدارىنىڭ ۇلتتىق مەكتەپ قۇرۋ جانە وسكەلەڭ ۇرپاققا ۇلتتىق تاربيە بەرۋ تۋرالى تاعىلىمدىق تۇجىرىمدارى بار. الاش قايراتكەرلەرىنىڭ پەداگوگيكالىق مۇرالارىنداعى قازاق ۇلتتىق مەكتەبىن قۇرۋ يدەياسى جانە ءحىح عاسىردىڭ اياعى حح عاسىردىڭ باسىنداعى قازاق مەكتەپتەرى مەن ءبىلىم بەرۋ ۇستانىمدارى بەرىلگەن ەڭبەكتىڭ لەنتاسىن ساياسات عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور قۋانىش سۇلتانوۆ قيىپ, ارتىندا قالعان مۇراسىن جاس ۇرپاققا ناسيحاتتاۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
«قاراپايىم اۋىل مۇعالىمىنەن مەملەكەتتىك دارەجەدە ءىس اتقارعان قايراتكەرلىك قادامدارى, ومىرگە دەگەن قۇشتارلىعى, ءوزىنىڭ ءوسۋى ارقىلى قوعامنىڭ وسۋىنە ىقپال ەتكەن تۇلعا جايىندا ايتىلاتىن ەستەلىك كوپ. العاشىندا جاستىعىنا قاراماستان, وزىنەن كەيىنگىلەرگە قامقورلىعى, جاناشىرلىعى, ءبىلىم الۋعا, ەڭبەك ەتۋگە باۋلىپ تۇراتىن ىزگى قاسيەتتەرىمەن ەرەكشەلەنگەن سەيدىلدا كوپباەۆ ەسىمدى اعاسىمەن تانىستىم. كەيىننەن وسى قاسيەتتەردىڭ بارلىعى بولاشاق قايراتكەر تۇلعا ءشامشا كوپبايقىزىنىڭ بويىنان تابىلعانىنىڭ كۋاسى بولدىق. ول وسى ىزگىلىكتى قاسيەتتەرىنىڭ ارقاسىندا حالقىنا قالتقىسىز قىزمەت ەتتى», دەدى ءوز سوزىندە ق.سۇلتانوۆ.
«NIS مەكتەبىنىڭ رۋحاني قالىپتاسۋىندا دا قولتاڭباسىن قالدىرىپ, يدەولوگيا, مادەنيەت, رۋحاني قۇندىلىقتارعا بايلانىستى مۇعالىمدەرگە ءدارىس وقىدى. جۇمىس كەزدەسۋلەرىندە ۇنەمى ءوز تاجىريبەسىمەن, كەڭەستەرىمەن ءبولىسىپ, ءبىلىم سالاسىنداعى جاڭالىقتاردى قاداعالاپ وتىردى. شەتەلدەر تاجىريبەسىنە زەر سالدى. بۇگىندە «پەداگوگ مارتەبەسى» تۋرالى زاڭنىڭ قابىلدانۋىندا دا بىلىمگە جاناشىر تۇلعانىڭ قولتاڭباسى جاتىر. جادىمىزدا ۇستاز, ۇلكەن ازامات رەتىندە قالعان ءارى ءوزى «مەن قازاقتىڭ قىزىمىن» دەپ جازىپ كەتكەندەي ارتىندا ءدۇيىم مۇرا قالدىردى. تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ىرگەسىنىڭ قالانۋىنا وراسان زور ەڭبەك ءسىڭىردى. «اۋىل مەكتەبى» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ قابىلداۋىنا تىكەلەي ۇيىتقى بولدى. وسى باعدارلاما اياسىندا رەسپۋبليكادا 25, كەيىننەن 80-نەن استام مەكتەپ سالىندى. وسى كەزەڭدە ءشامشا كوپبايقىزى ءوزى اتاپ وتكەندەي, جالپى اۋىل مەكتەبىنە دەگەن مەملەكەتتىڭ قامقورلىعى ءوستى. قوعامدا ۇلكەن بەتبۇرىس باستالدى. ول اۋىل مەكتەپتەرىن دامىتۋعا جانە دارىندى بالالاردى قولداۋعا جاعداي جاساۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولدى», دەدى شاكىرتى ءارى ارىپتەسى ك.ءشامشيدينوۆا.
وڭتۇستىك استاناداعى ليتسەيگە ۇستاز ەسىمىنىڭ بەرىلۋىن كوپشىلىك ۇلكەن قۋانىشپەن قابىلداعانىن جەتكىزگەن قازاق كسر حالىق اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى اياگۇل ميرازوۆا ء«شامشا كوپبايقىزىنىڭ ەسىمى ەلىمىزدىڭ عىلىم, ءبىلىم سالاسىمەن تىعىز بايلانىستى ءارى قانداي قۇرمەتكە بولسا دا لايىق. ۇستاز ەڭبەگى شاكىرتتەرى ارقىلى ەلەنىپ جاتاتىنى حاق. ءوزىنىڭ لاۋازىمىنا, قوعامداعى دارەجەسىنە قاراماستان, قاتارداعى ۇستازداردىڭ ۇنىنە قۇلاق ءتۇرىپ, ولاردىڭ ۇسىنىس-تىلەگىن تىڭداي ءبىلدى. قوعامدا ۇستاز مارتەبەسىنىڭ جوعارىلاۋىنا, ەڭبەگىنىڭ ەلەنۋىنە كوپ تەر توكتى», دەپ اتاپ ءوتتى.
بولمىسى بولەك, ءبىتىمى ەرەك, دارا مىنەزدى, جۇرەگى قازاق دەپ سوققان ۇلتىمىزدىڭ ساناۋلى قايراتكەر قىزدارىنىڭ ءبىرى شəمشا بەركىمباەۆا جايىندا پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ى.التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى جاۋىمباي قاراەۆ, ۇلاعاتتى ۇستازدار روزا كيىكباەۆا جانە قۋانىشكۇل مەڭدەياقوۆا جۇرەكجاردى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىستى.
جيىن ۇلاعاتتى ۇستاز, قايراتكەر تۇلعاعا «قىز-عۇمىر» ولەڭىن ارناعان اقىن فاريزا وڭعارسىنوۆا جانە باسقا دا اۆتورلار شىعارمالارىنىڭ ورىنداۋىنداعى تاعىلىمدى كەشپەن جالعاستى.
الماتى
