مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2022 جىلدىڭ مامىر ايىندا تۇركيادا بولىپ, وندا بىرقاتار قۇجاتقا قول قويعانى ءمالىم. سونىڭ ءبىرى ءبىلىم سالاسىنداعى كەلىسىم بولاتىن.
اتالعان كەلىسىمدە بىرلەسكەن ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋ, وقىتۋشىلار الماسۋدى ودان ءارى قارقىنداتۋ, ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋ تاجىريبەسىن الماسۋ سەكىلدى شارالار قاراستىرىلعان.
ەلىمىزدىڭ ۇزاق جىلدان بەرگى ستراتەگيالىق سەرىكتەسى سانالاتىن تۇركيامەن ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋدىڭ ءمانى زور. بۇگىنگى تاڭدا قوس ەل اراسىندا تامىرلاس تاريح پەن مادەني مۇرادان نەگىز العان ىنتىماقتاستىقتىڭ مىزعىماس ءداستۇرى قالىپتاسقان.
قازىرگى كۇنى ەلىمىزدىڭ عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ الدىندا ۋنيۆەرسيتەت عىلىمىن نىعايتۋ, ۇلتتىق ەكونوميكانى دامىتۋداعى وتاندىق زەرتتەۋلەردىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋ, سونداي-اق قازاقستاننىڭ الەمدىك عىلىمي كەڭىستىكپەن ودان ءارى ينتەگراتسيالانۋىنا قاتىستى بىرقاتار ستراتەگيالىق مىندەت تۇر.
قازاقستاننىڭ تۇركياداعى ەلشىلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, تۇركيا ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە 2 300-گە جۋىق قازاقستاندىق وقىپ جاتسا, ەلىمىزدە 360-تان استام تۇرىك ستۋدەنتتەرى ءبىلىم الىپ ءجۇر. قازاقستاننىڭ 73 جوعارى وقۋ ورنى تۇركيانىڭ 100-دەن استام جوعارى وقۋ ورىندارىمەن جانە عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتقانىن ايتا كەتۋ كەرەك. «بولاشاق» باعدارلاماسى دا ەكى ەل اراسىندا التىن ارقاۋ بولىپ كەلەدى.
قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ مامىر ايىنداعى تۇركياعا رەسمي ساپارى كەزىندە ەلىمىزدىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى – ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ىستانبۇل قالاسىنداعى فيليالى اشىلدى. بۇل قادام قازاقستان مەن تۇركيا اراسىنداعى ءبىلىم بەرۋ كووپەراتسياسىنىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتەرى انىق.
عىلىمي كووپەراتسيادا ىلگەرى جىلجۋ بايقالادى. 2009 جىلى ەكى ەل اراسىندا عىلىم مەن تەحنيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا تۇرىك عالىمدارىنىڭ قاتىسۋىمەن قازاقستاندىق تاراپ قارجىلاندىراتىن 16 عىلىمي جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. سونداي-اق عىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ جەلىسى ارقىلى جولعا قويىلعان.
تاياۋدا ءبىزدىڭ ورتاق ۇيىمىمىز – حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ عىلىمي ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسياسى نومعون القابىندا كۇلتەگىن مەن بىلگە قاعاننىڭ اكەسى قۇتلىق ەلتەرىس قاعاننىڭ كەشەنىن تاپتى. بۇل تۇركىتانۋدى ودان ءارى دامىتۋعا, سونىمەن قاتار تۇرىك ارىپتەستەرمەن بىرلەسكەن تىڭ زەرتتەۋ جوبالارىنا سەرپىن بەرەتىن اقجولتاي جاڭالىق بولدى.
سوڭعى جىلدارى تۇركيا يننوۆاتسيالار مەن وزىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋ سالاسىندا ەلەۋلى تابىستارعا قول جەتكىزدى. مىسالى, وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جاھاندىق يننوۆاتسيالار يندەكسىندە (Global Innovation Index) تۇركيا 10 ساتىعا كوتەرىلىپ, 132 ەلدىڭ ىشىنەن 41-ورىندى يەلەندى. بۇل – ناقتى كەيستەرىمەن نىق تۇرعان, ماڭىزدى جەتىستىكتەرگە جەتكەن تۇرىك ەكونوميكاسىنىڭ بۇگىنگى بەت-بەينەسى.
قازاقستان ءۇشىن ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەر سالاسىندا تۇرىك تاراپىمەن ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتا ءتۇسۋ – تابىستى قادام بولارىن انىق. بۇگىنگى تاڭدا تابيعي رەسۋرستى ءتيىمدى كادەگە جاراتۋ, اقپاراتتىق جانە عارىشتىق تەحنولوگيا, اگروونەركاسىپتىك كەشەن سەكىلدى باعىتتارعا دەن قويۋ كەز كەلگەن ەل ءۇشىن ماڭىزدى.
قازىرگى ۋاقىتتا تاراپتار قازاقستاندا تۇركيانىڭ جەتەكشى تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ءبىرىنىڭ فيليالىن اشۋ, ستۋدەنتتەرىمىزدى تۇركيانىڭ جەتەكشى عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارىنا تاجىريبە الماسۋعا جىبەرۋ جانە وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنا تۇرىك ماماندارىن تارتۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدا.
قازاقستاندا تۇرىك ءتىلىن ۇيرەنۋ ءۇردىسى اعىلشىن تىلىنەن كەيىنگى ەكىنشى ورىندا تۇر, سول سەبەپتى بۇل سالادا يىق تىرەسە ىنتىماقتاسۋ ارتىق ەتپەيدى. ءدال وسى ءتىل ۇيرەتۋ باعىتىندا ەلىمىزدە قىزمەت ەتەتىن ءجۇنىس امىرە ينستيتۋتتارى ءۇشىن كەڭ كوكجيەك اشىلا ءتۇستى.
بۇل قازاقستاننىڭ جوعارى ءبىلىم سالاسىندا جەمىسىن بەرۋگە دايار باستامالارىنىڭ ءبىر پاراسى عانا. بۇل رەتتە ءبىلىم مەن عىلىمداعى كووپەراتسيانى تەرەڭدەتۋ تەك قازاق-تۇرىك ستراتەگيالىق ارىپتەستىگىن نىعايتۋعا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ەكى ەلدىڭ بايىرعى مۇددەلەرىنە ساي كەلەدى.
ساياسات نۇربەك,
عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى
