ينۆەستوردى ىنتالاندىراتىن جەڭىلدىك

ءبىرىنشى باعىت – اشىق جانە بول­جام­دى ينۆەستيتسيالىق سايا­­سات­تى قالىپتاستىرۋعا با­عىت­­تال­عان ينۆەستيتسيالىق ەكو­­جۇ­يە­نى ودان ءارى دامىتۋ. ەكىن­شى­سى – نارىقتارعا قول­جە­تىم­دىلىكتى جاقسارتۋ جانە كوم­پا­نيالاردىڭ قالىپتاسۋى ءۇشىن تۇ­راقتى جانە اۋىرتپالىق سالىنبايتىن جاعدايلار جاساۋدى كوزدەيتىن جەكە سەكتوردىڭ ين­ۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىگىنىڭ وسۋىنە جاردەمدەسۋ. ءۇشىنشى – ترانسشەكارالىق ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىق, ونەركاسىپ كو­وپە­­راتسياسىن دامىتۋ جانە وزگە دە جاڭا جوبالاردى ىزدەستىرۋ مەن ىسكە اسىرۋدى كوزدەيتىن ەكو­نو­مي­كانىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋ­ە­تىن اشۋ.

«وسىلايشا, تۇجىرىمداما جاڭا ينۆەستيتسيالىق تسيكلدى قا­لىپتاستىرۋعا جانە جاڭا ترەند­تەردى ەسكەرە وتىرىپ, ين­ۆەس­تيتسيالار تارتۋ ساياساتىن قاي­تا قاراۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ناتي­جە­سىندە, ساپالى ينۆەستيتسيالار تار­تۋعا باعىتتالعان جۇيەلى ءىس-شارا­لار ىسكە اسىرىلادى. 2022 جىلى نەگىزگى كاپيتالعا سالىن­عان ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى كولەمى 8 اي ىشىندە 8,2 ترلن تەڭگە (2022 جىلعا ارنالعان نى­سانالى ينديكاتوردىڭ 51 پايى­زى (16 ترلن تگ) بولدى. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كە­زەڭى­مەن سالىستىرعاندا 5,7 پا­يىزعا ارتىق (نكي – 105,7 پا­يىز). نەگىزگى كاپيتالعا سالىن­عان ينۆەستيتسيالاردىڭ ۇل­عا­يۋى رەس­پۋب­ليكانىڭ 15 وڭى­رىن­دە باي­قالدى. ەڭ جوعارى ءوسىم – شىمكەنت (31,1 پايىز) جانە الماتى (23,4 پايىز) قالا­لا­رىن­دا», دەلىنگەن مينيستر­لىك جاۋا­بىندا.

ال جامبىل, قاراعاندى, اتىراۋ, اباي, ۇلىتاۋ وبلىستارىندا نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار ازايدى. «ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق كليماتىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ, ينۆەستيتسيالاردى قورعاۋ جانە ولاردى قولداۋ قۇرالدارىن جە­تىلدىرۋ بويىنشا تۇراقتى نەگىزدە جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. بۇل رەتتە, ينۆەستيتسيالار تارتۋ جونىندەگى قازاقستاندىق زاڭناما ينۆەستورلاردىڭ (شەتەلدىك تە, ىشكى دە) تەڭدىگىنە باعىتتالعان», دەيدى ۆەدومستۆو وكىلدەرى.

ال ينۆەستيتسيالىق جوبا­لار­دى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىن­دا قانداي قولداۋ شارالارى كور­سە­تىلەدى؟ ناقتىراق ايتقان­دا, ين­ۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋعا ينۆەستيتسيالىق كەلى­سىم­­شارت جاساسۋ شەڭبەرىندە يم­پورتقا كەدەن باجدارى مەن قو­سىمشا قۇن سالىعىن سالۋدان (ققس) بوساتۋ; ينۆەستيتسيا­لار كولەمىنىڭ 30 پايىزىنان اسپايتىن مولشەردەگى زاتتاي گرانتتار بەرۋ; ينۆەستيتسيالار كولەمى كەمىندە 2 ملن ەسەلەن­گەن اەك بولاتىن جاڭا ون­دى­رىستەر قۇرىلعان جاعدايدا كور­پو­راتيۆتى تابىس سالىعىنان (كتس) جانە جەر سالىعىنان 10 جىل­عا بوساتۋ, م ۇلىك سالىعىنان 8 جىلعا بوساتۋ; ينۆەستيتسيالار كولەمى كەمىندە 5 ملن ەسەلىك اەك بولاتىن جۇمىس ىستەپ تۇر­ع­ان وندىرىستەردى جاڭارتۋ جاع­دايىندا كورپوراتيۆتى تابىس سا­لىعىنان 3 جىلعا بوساتۋ قاراس­تى­رىلادى.

ال ارنايى ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمشارت جاساسۋ شەڭبەرىندە تەحنو­لوگيالىق جابدىقتىڭ, جيىن­تىقتاۋشى جانە قوسالقى بول­شەكتەردىڭ يمپورتى كەزىندە 5 جىل مەرزىمگە كەدەندىك باج الىنىپ تاستالىپ, ارنايى ەكو­نوميكالىق ايماقتىڭ نەمەسە ەركىن قويمانىڭ اۋماعىندا ون­دىرىلگەن دايىن ءونىم قۇرامىن­داعى تاۋارلاردىڭ يمپورتى كە­زىندە قوسىلعان قۇن سالىعىن تو­لەۋدەن بوساتىلادى.

«ەكونوميكانىڭ باسىم سالالارىندا ءىرى ينۆەستورلارمەن ينۆەستيتسيالار تۋرالى كەلىسىمدەر جاساسۋ شەڭبەرىندە (كەمىندە 7,5 ملن اەك (50 ملن دوللار) ينۆەستيتسيالار كولەمىنىڭ 30 پا­­يىزىنان اسپايتىن مولشەردەگى زاتتاي گرانتتار; تەحنولوگيالىق جابدىقتىڭ, جيىنتىقتاۋشى جانە قوسالقى بولشەكتەردىڭ يمپورتى كەزىندە كەدەندىك باجداردان بوساتۋ كوزدەلەدى», دەلىنگەن مينيسترلىك حابارلاماسىندا.

ال ەگەر ينۆەستيتسيا كولەمى 15 ملن اەك (100 ملن دوللار) كولەمىندە جۇزەگە اسىرىلسا, وندا جەڭىلدىكتى سالىق كەزەڭى اياقتالعان سوڭ (جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ 11 جىلىنان باستاپ) تۋىندايتىن سالىق مىندەتتەمەلەرىنە (كتس, جەر سالىعى, م ۇلىك سالىعى) قارسى ەسەپكە جاتقىزۋ جولىمەن كۇردەلى شىعىنداردىڭ 20 پايى­زىن وتەۋ مۇمكىندىگى بار. سونداي-اق جوسپارلى مەرزىم اياقتالعانعا دەيىن اەا شەڭبە­رىن­­دە پرەفەرەنتسيالاردىڭ قول­دا­نىلۋىن ۇزارتۋ مۇمكىندىگى دە قاراس­تىرىلادى. اتالعان پرە­فە­رەنتسيالارعا – كتس, جەرگە سالىناتىن سالىق, م ۇلىككە سالىناتىن سالىق, جەر ۋچاسكەلەرىن پايدالانعانى ءۇشىن تولەم 0 پايىز بولادى جانە دايىن ءونىم قۇرامىندا تاۋارلار يمپورتى كەزىندە كەدەندىك باجدار مەن ققس-تان 15 جىلعا دەيىن بوساتۋ كىرەدى.

بۇل رەتتە ەسكەرە كەتەر جايت – جوبا جۇزەگە اسىرىلۋ كەزىن­دە قازاقستان زاڭناماسى وزگە­رىپ كەتسە, سوعان قاراماستان كەلىسىم ەرەجەلەرىن پايدالانۋ ول جاسالعان كۇننەن باستاپ 25 جىل بويى كۇشىندە تۇرادى. سونداي-اق ينۆەستورلارعا ۇسىنىلاتىن تاعى ءبىر جەڭىلدىك – سالىق تولەۋ مەر­زىمىن وزگەرتۋ قۇقىعى.

«سالىق كودەكسىندە ينۆەستورلار ءۇشىن الداعى كەزەڭدەردىڭ سالىق­تارىن تولەۋ مەرزىمىن وزگەر­­تەتىن ينۆەستيتسيالىق سا­لىق­­تىق كرەديت الۋ قۇقىعى كوز­دەل­گەن. بۇل رەتتە سالىق تولەۋ­شى­لەرگە 3 جىل ىشىندە كرەديت سوماسىن كەيىننەن كەزەڭ-كەزەڭىمەن تولەي وتىرىپ, كتس جانە م ۇلىك سالىعى بويىنشا ءوز تولەمدەرىن 100 پايىزعا ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى (سالىق كودەكسىنىڭ 49-1-بابى)», دەدى مينيسترلىك وكىلى.

ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ كوز­دە­رىنىڭ ءبىرى مەملەكەت-جەكە­شەلىك ارىپتەستىك ء(مجا) تەتىگى ەكەنى بەلگىلى. بۇل تەتىك اياسىندا دا ينۆەستورلاردى قولداۋ ماقساتىندا مەملەكەت مىناداي قولداۋ شارالارىن ۇسىنادى.

«ينفراقۇرىلىمدىق وبليگا­تسيا­­لارعا مەملەكەت كەپىل­گەر­لىگى بولادى جانە ءمجا جوبا­لا­رىن قارجىلاندىرۋعا تارتىلا­تىن قارىزدار بويىنشا مەم­لەكەتتىك كەپىلدىكتەر ۇسى­نىلادى. سو­نى­مەن بىرگە مەم­لەكەتكە تيە­سى­لى زياتكەرلىك مەن­شىك وبەك­تى­لەرىنە ايرىقشا قۇقىق­تار­دى بەرۋ, زاڭناماعا سايكەس زاتتاي گرانتتار بەرۋ, ءمجا جوبالارىن بىرلەسىپ قارجىلاندىرۋ قاراستىرىلىپ وتىر. سونداي-اق ءمجا جوباسىن ىسكە اسىرۋ بارىسىندا وندىرىلەتىن تاۋارلاردىڭ, جۇ­مىستار مەن كورسەتىلەتىن قىز­مەتتەردىڭ بەلگىلى ءبىر كولەمىن مەم­لەكەتتىڭ تۇتىنۋ كەپىلدىكتەرى دە بار», دەپ جاۋاپ بەردى ۆەدومستۆو وكىلدەرى.

ينۆەستوردىڭ شەتتەن كەلە­تى­نى بەلگىلى. قازىرگى گەوساياسي اح­ۋالدىڭ ۋشىعۋى ينۆەستي­تسيا ما­سە­لەسىندە ءبىزدى ازداپ تىعى­رىق­قا تىرەيتىنى دە جاسىرىن ەمەس. مينيسترلىكتىڭ حابارلاۋىنشا, گەوساياسي جاعدايدىڭ ناشارلاۋىنا بايلانىستى ۇكىمەت تۇ­راقتى نەگىزدە ەكونوميكالىق جاع­دايعا تالداۋ جانە مونيتورينگ جۇرگىزىپ وتىر.

«وسىلايشا, 2022 جىلعا ار­نالعان ماكروكورسەتكىشتەردى ناق­تىلاۋ كەزىندە نەگىزگى ەكسپورت­تىق تاۋارلاردىڭ باعاسى, ولار بويىنشا حالىقارالىق تالداۋ جانە قارجى ۇيىمدارىنىڭ بولجامدارى سياقتى سىرتقى پارامەترلەردىڭ وزگەرۋى نازارعا الىندى. بۇل رەتتە بولجامدار باعانىڭ كوتەرىلۋى, لوگيستيكالىق جانە وندىرىستىك تىزبەكتەردىڭ ءۇزىل­ۋى نەمەسە بۇزىلۋى تاۋەكەل­دە­رىن, سونداي-اق كولىكتىك ۇستەمە باعالاردىڭ ارتۋىن جانە جالپى ينفلياتسيالىق جاعدايدى ەسكەرەدى. سونداي-اق الەمدىك ەكو­نوميكا مەن نەگىزگى ساۋدا سە­رىك­تەستەرىنىڭ ءوسۋ بولجام­دارى ەسكەرىلدى. جالپى, ۇكىمەت ىق­تيمال داعدارىستىق قۇبى­لىس­­تاردى ەڭسەرۋ ءۇشىن بارلىق قا­جەتتى قۇرالدار مەن رەسۋرس­تار­عا يە», دەلىنگەن رەسمي جاۋاپتا.