جالپى, كحدر كەيىنگى ەكى اپتادا بالليستيكالىق راكەتالارىن سەگىز رەت سىناقتان وتكىزدى. بۇعان دەيىن 25 قىركۇيەكتە پحەنيان بيلىگى اقش پەن وڭتۇستىك كورەيانىڭ بىرلەسكەن اسكەري جاتتىعۋىنا جاۋاپ رەتىندە قىسقا قاشىقتىققا ۇشاتىن زىمىرانىن اشىق تەڭىزگە باعىتتاعان ەدى.
كەيىنىرەك اقش ۆيتسە-پرەزيدەنتى كامالا ءحارريستىڭ وڭتۇستىك كورەياعا ساپارى قارساڭىندا تاعى دا وسىنداي قادامعا باردى. 29 قىركۇيەكتەگى سىناق كەزىندە ءبىر بالليستيكالىق راكەتا ۇشىرىلدى. كيم چەن ىن مۇنىمەن توقتاعان جوق. كحدر
1 قازاندا تاعى دا سىناق جاسادى.
ءۇش كۇننەن سوڭ, 4 قازاندا قۇرلىقارالىق بالليستيكالىق زىمىران ۇشىردى. بۇل جولى راكەتا جاپونيانىڭ ۇستىنەن ءوتىپ, اشىق تەڭىزگە قۇلاعان. وسىعان بايلانىستى جاپونيانىڭ سولتۇستىگىندە ەسكەرتۋ سيرەناسى قوسىلىپ, سولتۇستىك-شىعىستاعى حوككايدو جانە اوموري ارالدارىندا پويىز قاتىناسى ۋاقىتشا توقتاتىلدى.
كحدر-دىڭ ءار ارەكەتىن حالىقارالىق قوعامداستىق ءجىتى قاداعالاپ وتىرعانىمەن, بۇل جولعى سىناقتى بىردەن ايىپتادى. ويتكەنى بۇعان دەيىن پحەنيان بيلىگىنىڭ جاپونياعا قاراي قۇرلىقارالىق بالليستيكالىق زىمىران اتپاعانىنا بىرنەشە جىلدىڭ ءجۇزى بولعان ەدى. سوڭعى رەت كيم چەن ىن وسىنداي قادامعا 2017 جىلى بارعان-تىن. جاپونيانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى فۋميو كيشيدا ءوز ەلىنىڭ ۇستىنەن راكەتانىڭ ۇشۋىن سىنعا الدى. وڭتۇستىك كورەيا پرەزيدەنتى يۋن سۋك يول باتىل جاۋاپ قايتارىلاتىنىن ەسكەرتتى. كوپ ۇزاماي-اق ەكى ەلدىڭ باسشىلارى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كەڭەستەرىنىڭ شۇعىل وتىرىسىن وتكىزدى.
بەيسەنبى, ياعني 6 قازاندا كحدر قىسقا قاشىقتىققا ۇشاتىن تاعى ەكى زىمىرانىن سىنادى. جاپونيا پرەمەر-ءمينيسترى فۋميو كيشيدا بۇعان نارازىلىق ءبىلدىردى. «قىسقا مەرزىمدە التىنشى رەت بۇعان كۋا بولىپ وتىرمىز. بۇعان ءتوزۋ مۇمكىن ەمەس», دەدى ول جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا. وڭتۇستىك كورەيا تاراپى دا سىناقتى قاتاڭ ايىپتاپ, بۇل بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ قارارلارىنا تەرىس ارەكەت ەكەنىن مالىمدەدى.
ساراپشىلار سىناقتان وتكەن قارۋ Hwasong-12 زىمىرانى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتىپ وتىر. بۇل راكەتا اقش-تىڭ تىنىق مۇحيتىنداعى گۋام ارالدارىنا جەتە الادى. ءارى وعان يادرولىق وقتۇمسىق سالۋعا دا مۇمكىندىك بار. سوندىقتان مۇنداي سىناقتاردىڭ جيىلەۋى الەمدىك تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىككە نۇقسان كەلتىرەتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
وسى ورايدا, حالىقارالىق قوعامداستىقتا پحەنيان بيلىگىنىڭ كەزەكتى يادرولىق قارۋىن سىناقتان وتكىزۋى جونىندە اڭگىمە ايتىلا باستادى. ەڭ قىزىعى سول, ساراپشىلار كەلەسى سىناق قىتايدا كوممۋنيستىك پارتيانىڭ كەزەكتى سەزى قارساڭىندا جۇزەگە اسۋى مۇمكىن ەكەنىن العا تارتادى. جالپى, سولتۇستىك كورەيا مەن قىتاي تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتقانىنا قاراماستان, كيم چەن ىن مۇنداي ورەسكەل قادامعا بۇعان دەيىن بىرنەشە رەت بارعان ەدى.
كحدر سوڭعى رەت يادرولىق قارۋىن 2017 جىلى 3 قىركۇيەكتە سىناقتان وتكىزگەن. جەر استىندا جاسالعان جارىلىس سالدارىنان جەر سىلكىنىپ, سولتۇستىك كورەيا مەن قىتاي شەكاراسىنداعى ۇيلەرگە ايتارلىقتاي زاقىم كەلدى. سونداي-اق يادرولىق لاستانۋ تۋىنداۋى ىقتيمال دەگەن قاۋەسەت تە جەلدەي ەستى. جارىلىس سالدارىنان جەراستى سىناق الاڭدارى ورنالاسقان تاۋدىڭ بەتكەيلەرى 3,5 مەترگە جىلجىپ كەتكەن كورىنەدى.
ءدال سول كەزدە قىتاي توراعاسى سي تسزينپين برازيليا, رەسەي, ءۇندىستان, وڭتۇستىك افريكا ەلدەرىنىڭ باسشىلارىنىڭ باسىن قوسىپ, ىرگەلى سامميت وتكىزىپ جاتقان-دى. وسىنداي القالى جيىن كەزىندە بايلانىسى مىعىم ەلدىڭ يادرولىق قارۋدى سىناقتان وتكىزۋى سي ءتسزينپيننىڭ بەدەلىنە ايتارلىقتاي نۇقسان كەلتىردى.
سوندىقتان حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ جاۋابى كوپ كۇتتىرگەن جوق. اقش-تاعى ساراپشىلار سىناقتى سولتۇستىك كورەيانىڭ باستى وداقتاسى جانە ونىڭ نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەسى سانالاتىن بەيجىڭدى «قورلاۋ», سونىمەن قاتار سي تسزينپين ءۇشىن «ديپلوماتيالىق ۇيات» دەپ ايىپتادى. ءتىپتى, قىتايداعى ساراپشىلار دا وسىنداي پىكىر ۇستاندى.
قىتاي بۇعان جاۋاپ رەتىندە اقش باستاعان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ سانكتسيالارىنا قوسىلىپ, سولتۇستىك كورەياعا جانارماي جەتكىزۋىن توقتاتتى. بۇدان بولەك, قارۋ-جاراق باعدارلاماسىن قارجىلاندىراتىن شەتەلدە جۇمىس ىستەيتىن 100 مىڭ سولتۇستىككورەيالىق جۇمىسشىنى ەلدەرىنە قايتارىپ جىبەردى.
وسى ايدا قىتايدا كوممۋنيستىك پارتيانىڭ كەزەكتى كونگرەسى وتەدى دەپ جوسپارلانعان. اتالعان جيىندا سي تسزينپين ءۇشىنشى مارتە بەيجىڭ باسشىسى بولىپ سايلانۋى ءتيىس. ساراپشىلار كيم چەن ىننىڭ اۆانتيۋرا جاساۋعا قۇمار ەكەنىن ەسكەرىپ, كونگرەسس باستالاتىن كۇنى, ياعني 16 قازان مەن اقش-تا ارالىق سايلاۋ وتەتىن 17 قازان ارالىعىندا پحەنيان جەتىنشى رەت اتوم بومباسىن جارۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتىپ وتىر.
بۇل مەرزىمدى تاڭداۋدىڭ سەبەبى جەتەرلىك. ويتكەنى سولتۇستىك كورەيا مۇحيتتىڭ ارعى بەتىندەگى اقش-قا جاۋاپ رەتىندە ارالىق سايلاۋ كەزىندە سىناق جاساۋى مۇمكىن. دەگەنمەن كەي ساراپشىلار كوممۋنيستىك پارتيانىڭ كونگرەسى تۇسىندا دا پحەنيان وسىنداي قادامعا بارۋى ىقتيمال ەكەنىن ايتادى. سەبەبى كيم چەن ىندى كورشى ەلدەگى جاعداي ەمەس, جەكە امبيتسياسى مازالايدى. سوندىقتان ديپلوماتيالىق ماسەلەگە باس اۋىرتپايدى دەپ ەسەپتەيدى.
بىراق كورشى ەلدىڭ ارەكەتى قىتايعا ۇنامايتىنى تۇسىنىكتى. قازىردىڭ وزىندە بەيجىڭ بيلىگى ۋكرايناداعى اسكەري قاقتىعىسقا رازى ەمەس. ولار ەكى تاراپتىڭ بىرەۋىن تىكەلەي قولداماسا دا, ءتۇرلى دەڭگەيدە اۋماقتىق تۇتاستىقتى ساقتاۋدىڭ ماڭىزىن بىرنەشە رەت ەسكەرتىپ ءوتتى. ونىڭ ۇستىنە, قاقتىعىس سالدارىنان زيان شەككەن ەكونوميكاسىنا باسى قاتقان قىتاي وزىنە تاياۋ ماڭدا تاعى ءبىر باس اۋىرتارلىق ماسەلە تۋىنداعانىن قالامايدى.
تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن ماسەلە, كەيىنگى كەزدە حالىقارالىق قوعامداستىق يادرولىق قارۋعا قاتىستى ماسەلەگە قاتتى الاڭداپ وتىر. ويتكەنى رەسەي قاجەت بولعان جاعدايدا اتوم بومباسىن جاراتىنىن تۇسپالداپ بىلدىرگەن ەدى. رەسەي پرەزيدەنتى قىركۇيەكتە جاساعان ۇندەۋىندە تەرريتورياسىن قورعاۋ ءۇشىن يادرولىق قارۋدى قولدانۋعا دايىن ەكەنىن مالىمدەدى. كرەمل باسشىسىنىڭ بۇل ءسوزى ۋكراينادا كىشىگىرىم «تاكتيكالىق» يادرولىق جارىلىس جاسالۋى مۇمكىن دەگەن قاۋىپتى لاۋلاعان وتتاي ءورشىتتى.
بۇل از دەسەڭىز, يراننىڭ دا يادرولىق امبيتسياسى ءالى باسىلماي تۇر. ەستەرىڭىزدە بولسا, 2015 جىلدىڭ شىلدەسىندە ۆەنادا يران مەن تاعى التى مەملەكەت – اقش, قىتاي, رەسەي, گەرمانيا, ۇلىبريتانيا جانە فرانتسيا «بىرلەسكەن ءىس-قيمىل جوسپارىنا» قول قويعان ەدى. كەلىسىم بويىنشا يران تاراپى ۋراندى بايىتۋ باعدارلاماسىن تومەندەتۋگە, ال حالىقارالىق قوعامداستىق تەگەرانعا سالىنعان سانكتسيالاردى جۇمسارتۋعا مىندەتتەمە العان.
بىراق دونالد ترامپ تۇسىندا اقش بۇل كەلىسىمنەن شىعىپ, الەمدى ابىگەرگە سالدى. كەيىن ەل تىزگىنىن دجو بايدەن ۇستاعان سوڭ ماسەلە ءبىرشاما رەتتەلگەندەي كورىندى. اق ءۇي بۇل كەلىسىمگە قايتا قوسىلاتىنىن مالىمدەدى. ءسويتىپ, كەلىسسوزدەر باستالعان ەدى. ۆەناداعى جيىنعا كەپىل ەلدەر رەتىندە فرانتسيا, گەرمانيا, ۇلىبريتانيا, رەسەي, قىتاي جانە ەۋروپالىق وداق قاتىسادى. قازىرگە دەيىن كەلىسسوزدەردىڭ بىرنەشە راۋندى ءوتتى. جىل باسىندا كەلىسىمگە قول قويىلۋعا ءسال قالعاندا ۋكرايناداعى قاقتىعىس باستالىپ كەتىپ, اڭگىمەنىڭ سوڭى اياقسىز قالدى.
وسى ورايدا, قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋعا قاتىستى ۇستانىمىنا ەرەكشە توقتالا كەتكەن ءجون. ەلىمىز الەمدەگى ءتورتىنشى ارسەنالعا يە بولا تۇرا, ءوز ەركىمەن يادرولىق قارۋدان باس تارتتى. سەبەبى قازاق دالاسى ونىڭ زاردابىن از تارتقان جوق. سوناۋ 1949 جىلعى 29 تامىزدا سەمەي پوليگونىندا العاشقى سىناق جاسالدى. سودان باستاپ بۇل ەلدى مەكەندە 456 مارتە اتوم بومباسى جارىلعان ەكەن. سونىڭ 116-سى جەر بەتىندە نە اۋەدە سىنالعان. وسى ارالىقتا تاجىريبە جاسالعان يادرولىق قارۋلاردىڭ قۋاتى 1945 جىلى حيروسيماعا تاستالعان «بالاقاي» اتوم بومباسىنان 2,5 مىڭ ەسە قۋاتتى.
قازاقستان 1991 جىلى 28 تامىزدا قازاق ەلى ءۇشىن اسا ماڭىزدى قۇجاتقا قول قويىپ, سەمەي پوليگونىن جابۋعا شەشىم شىعاردى. سەمەي توپىراعىندا اتوم بومباسى جارىلعاننان 60 جىل وتكەن سوڭ ادامزات ءۇشىن ماڭىزدى قارارعا قول قويىلدى. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى 29 تامىزدى يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ حالىقارالىق كۇنى رەتىندە جاريالادى. اتالعان قارار قازاقستان تاراپىنىڭ باستاماسىمەن ۇسىنىلعان بولاتىن. بۇۇ باس اسسامبلەياسى ونى ءبىراۋىزدان قابىلدادى.
مىنە, شارتاراپتى الاڭداتقان ماسەلەگە قاتىستى قازاقستان سونى ۇستانىم ۇسىنعان بولاتىن. بىراق كەي ەلدەر بەيبىتشىلىكتەن گورى باسقا مۇددەنى كوزدەپ, ءالى كۇنگە دەيىن يادرولىق قارۋدان باس تارتپاي كەلەدى. وسىندايدا ەلىمىزدىڭ تاجىريبەسى باسقالارعا ۇلگى بولسا دەيمىز.
