مەديتسينا • 04 قازان، 2022

دەنى ساۋ ۇلت قالىپتاستىرامىز دەسەك...

48 رەت كورسەتىلدى

باستى بايلىق – دەنساۋلىق. كوپ جاعدايدا ونىڭ قادىرىن كەش ۇعىنامىز. دەرت اسقىنسا عانا دارىگەرگە جۇگىنۋ – ادەتىمىز. «اۋىلدىڭ اتى اۋىل عوي» دەپ، كوبىنە قالادا ەمدەلگىسى كەلەتىندەر قانشاما. ال قالتاسى قالىڭ وتانداستار شەتەلگە شىعىپ ەم قابىلداپ كەلەدى. راسىندا اۋىلدىق جەرلەردەگى ەمدەۋ مەكەمەلەرىنىڭ جاي-كۇيى كوپ جاعدايدا جۇرت كوڭىلىن كونشىتە بەرمەيدى. بۇل ماسەلەگە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ: «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىرتۇتاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» اتتى جولداۋىندا ءجىتى ءمان بەردى. باستى بايلىق – دەنساۋلىق. كوپ جاعدايدا ونىڭ قادىرىن كەش ۇعىنامىز. دەرت اسقىنسا عانا دارىگەرگە جۇگىنۋ – ادەتىمىز. «اۋىلدىڭ اتى اۋىل عوي» دەپ، كوبىنە قالادا ەمدەلگىسى كەلەتىندەر قانشاما. ال قالتاسى قالىڭ وتانداستار شەتەلگە شىعىپ ەم قابىلداپ كەلەدى. راسىندا اۋىلدىق جەرلەردەگى ەمدەۋ مەكەمەلەرىنىڭ جاي-كۇيى كوپ جاعدايدا جۇرت كوڭىلىن كونشىتە بەرمەيدى. بۇل ماسەلەگە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ: «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىرتۇتاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» اتتى جولداۋىندا ءجىتى ءمان بەردى.

كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي، «EQ»

ەلىمىزدەگى 650 ەلدى مەكەن ەمدەۋ مەكەمەسىن قاجەت ەتەتىندىگى، اۋىلداردا مەديتسينالىق جانە فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك بولىمشەلەر سالىنىپ، قاجەتتى قۇرال-جابدىقپەن تولىق قامتاماسىز ەتىلەتىندىگى، ۇلتتىق جوبا اياسىندا 32 اۋداندىق اۋرۋحانا زامانعا ساي جاڭارىپ، اۋدانارالىق كوپبەيىندى مەكەمەگە اينالۋى كەرەكتىگى، قىسقاسى، جالپى مەديتسينا سالاسىن بارىنشا دامىتۋ قاجەتتىگى پرەزيدەنت جولداۋىندا جان-جاقتى قاۋزالدى.  

دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اجار عينيات ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا وتكەن بريفينگتە «اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسىن ىسكە اسىرۋ ەكى جىل ىشىندە مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي، 650 ەلدى مەكەندى مەديتسينالىق ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇم­كىن­دىك بەرىپ، 32 كوپبەيىندى اۋداندىق اۋرۋحانا ۇيىمداستىرىلاتىنىن العا تارتتى. ءيا، حالقىمىزدىڭ 41% نەمەسە 7 ملن 700 مىڭنان استامى تۇراتىن اۋىلدىق ەلدى مەكەندەر ءۇشىن بۇل جاعىمدى جاڭالىق بولعانى انىق.

ماسەلەن، اباي وبلىسى ءۇرجار اۋدانى بويىنشا 1946، 1958 جىلدارى سالىنعان عيما­رات­تاردىڭ توز-توزى شىعىپ، اپاتتى جاع­دايدا بولۋىنا بايلانىستى نەكراسوۆكا فەلد­شەرلىك-اكۋشەرلىك بولىمشەسىنە، باتپاقتى، بلاگوداتنوە، ەر قابانباي، بۋرگون، قارابۇيرات، لايبۇلاق مەديتسينالىق بو­لىم­شەلەرى مەن جوعارعى ەگىنسۋ دارىگەرلىك امبۋلا­تورياسىنا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيستر­لى­گىنىڭ «اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا جاڭادان عيمارات تۇرعىزۋ جوباسى جوسپارلاندى. ال 1975 جىلى سالىنعان جالعىز قاراتۇما اۋىل­دىق امبۋلاتورياسىندا بۇگىندە قۇرىلىس جۇ­مىستارى باستالىپ تا كەتكەن.

– ءبىزدىڭ اۋدانىمىزدا ەمدەۋ مەكەمەسىنسىز قالعان ەلدى مەكەندەر جوق دەۋگە بولادى. كە­رى­سىنشە زامانعا ساي جاڭارعان، كوپسالالى ور­تالىق اۋداندىق اۋرۋحانا ستاتۋسىنا يە مەكەمە ءارى ساپالى تەلەمەديتسينا قىزمەتى جۇيەلى جۇمىس ىستەيدى. اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ ءبى­رىن­شى قاباتىنا كارديولوگيالىق، ينسۋلت­تىك ورتالىق قۇرۋ جوسپارلانسا، بولاشاقتا ستاتسيونارلىق كومەكتىڭ دە دەڭگەيى جەتىل­دى­رىلمەك. جالپى دارىگەر سانى – 97. كادر تاپشىلىعى بالا كۇتىمى دەمالىسىنداعى دا­رىگەرلەردىڭ و­رنىندا عانا، ياعني 3 بىرلىكتى قۇ­رايدى. اۋدانعا قاراستى 39 ەلدى مەكەندەگى جاع­داي تالاپقا ساي، – دەيدى اۋداندىق اۋرۋ­حا­نانىڭ باس دارىگەرى ب.ابىلقاسىموۆ.

ال كادر تاپشىلىعىنا كەلسەك، بۇگىنگى تاڭدا استانا قالاسى بويىنشا مامان جەتىس­پەۋ­شىلىگى 321 بىرلىكتى قۇراسا، 1 ملن-نان اسا ادام تۇراتىن شىمكەنتتە قالالىق دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ دەرەگىنشە، مەديتسينالىق كادرلاردىڭ تاپشىلىعى 76 بىرلىكتى قۇرايدى. شىمكەنت قالاسى مەدي­تسي­نا­لىق كادرلاردى دايارلاۋعا «دەنى ساۋ ۇلت» ءاربىر ازامات ءۇشىن ساپالى جانە قولجەتىمدى دەنساۋلىق ساقتاۋ» ۇلتتىق جوباسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا تاپشى ماماندىقتار بويىنشا رەزيدەنتۋرادا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە سۇرانىس بەرىپ، ونىڭ قازىرگى تاڭدا 87-ءسى بەكىتىلدى. بۇل ماسەلە جونىندە شىمكەنت قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ايگۇل بەكباۋوۆا: «الداعى ۋاقىتتا «وڭ­تۇس­تىك قازاقستان مەديتسينالىق اكادەميا­سى» اق «اكۋشەرلىك جانە گينەكولوگيا» مامان­دىعىنا – 15 مامان، «نەوناتولوگيا» – 12، «ال­لەرگولوگيا جانە يممۋنولوگيا» – 1، «انەس­تەزيولوگيا جانە رەانيماتولوگيا» – 5، «گەماتولوگيا» – 4، «بالالار حيرۋرگياسى» – 5، «ينفەكتسيالىق اۋرۋلار» – 2، «كارديولوگيا» – 2، «نەۆرولوگيا» – 3، «نەيروحيرۋرگيا» – 3، «نەفرولوگيا» – 1، «ونكولوگيا» – 6، «وتورينولارينگولوگيا» – 2، «پەدياتريا» – 6، «پۋلمونولوگيا» – 1، «راديولوگيا» – 5، «رەۆماتولوگيا» – 2، «وتباسىلىق مەديتسينا» – 5، «تەراپيا» – 1، «تراۆموتولوگيا جانە ورتوپەديا» – 2، «فيزيكالىق مەديتسينا جانە رەابيليتاتسيا» – 3، «ەندوكرينولوگيا» سالاسىندا 1 ماماننىڭ قاجەتتىلىگى بويىنشا دارىگەرلەردى رەزيدەنتۋرادا دايارلايدى. مۇندا وقۋعا قابىلدانعان رەزيدەنتتەر مەديتسينا كادرلارىنىڭ تاپشىلىعىن جابۋعا جىبەرىلەدى. 2022 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن اقش جانە ليتۆا مەملەكەتتەرىنە اكۋشەرلىك كومەك بويىنشا دارىگەرلەر مەن ورتا مەديتسينا ماماندارىن وقىتۋ جوسپارلانۋدا»، دەيدى.

الماتى وبلىسىنىڭ ەڭبەكشىقازاق اۋدا­نىنىڭ كوپسالالى اۋدانارالىق اۋرۋحانا­سىن­دا دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيى­مىنىڭ ەۋروپالىق وڭىرىنە مۇشە 53 مەم­لەكەت ءۇشىن العاشقى مەديتسينالىق-ساني­تارلىق كومەكتىڭ ۇزدىك تاجىريبەسىنىڭ الەمدەگى العاشقى دەمونستراتسيالىق الاڭى اشىلعانى دا قۋانىشتى جاڭالىق بولدى. كادر ماسەلەسىن شەشۋدە مۇنداي تاجىريبە الماسۋلاردىڭ ماڭىزى قاشاندا جوعارى. بىراق قالالىق جەرلەردە عانا ەمەس، اۋدان ەلدى مەكەندەردەگى كادر ماسەلەسىن، سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ دا بىرتە-بىرتە وڭ شەشىمىن تاپقانى دۇرىس.

مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى ەسەبى­نەن مەديتسينالىق ماماندىقتار بويىنشا ءبىلىم العان جاستارعا ءۇش جىل مىندەتتى جۇمىس مەرزىمىن وتەۋ تۋرالى 2019 جىلى كۇشىنە ەنگەن نورما بويىنشا، 100 اەك مولشەرىندە كوتەرمە جاردەماقى تولەنەتىندىگى جانە 1 500 اەك مولشەرىندە باسپانالى بولۋعا بولىنەتىن بيۋدجەتتىك كرەديتتىڭ ءوزى دە اجەپتاۋىر كومەك. سونىمەن قاتار اۋىلدىق جەرگە، اۋداندىق نەمەسە وبلىستىق ماڭىزى بار قالالارعا جولدامامەن جىبەرىلەتىن مەديتسينا جانە فارماتسەۆتيكا قىزمەتكەرلەرىنە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ بيۋدجەتى ەسەبىنەن بەرىلەتىن ءۇي ماسە­لەسى دە ءىستىڭ ىلگەرى جۇرۋىنە زور سەپتىگىن تي­گىزەدى.

ال شۇعىل مەديتسينالىق كومەكتى، ياعني تەلەمەديتسينالىق قىزمەتتەر ارقىلى ارناۋلى جانە جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينالىق كومەك كورسەتە الاتىن جاڭا كوپبەيىندى ورتا­لىق­­تاردى اۋداندىق اۋرۋحانالاردا اشۋ – زامان تالابى. مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتار 2019-2022 جىلدارى 14،6 ملرد تەڭگەگە ساتىپ الىنسا، 2023 جىلعا 3،5 ملرد تەڭگەگە ساتىپ الۋ كوزدەلۋدە.

دەنساۋلىق سالاسىنىڭ باستى كورسەتكىشى رەتىندە تالاپقا ساي مەديتسينالىق قۇرال جاب­دىق­تاردىڭ جانە بىلىكتى، تاجىريبەلى دارىگەر­لەر­دىڭ جەتكىلىكتى بولۋى اسا ماڭىزدى. ال مۇنداي جاعداي اۋىلدىق جەرلەردە دە قولعا الىنىپ، مىقتاپ جولعا قويىلۋعا ءتيىس.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلىمىزدە 175 ادام كوروناۆيرۋس جۇقتىردى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:06

«ايبوز» دارابوزدارى انىقتالدى

ادەبيەت • بۇگىن، 08:55

پرەزيدەنت قۇتتىقتاۋى

پرەزيدەنت • بۇگىن، 08:50

ەلدىك نيەت

ايماقتار • بۇگىن، 08:48

كەزەكتە – جەر ۇيلەر

ايماقتار • بۇگىن، 08:46

زاڭ جوباسى قارالدى

ساياسات • بۇگىن، 08:42

ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق

ساياسات • بۇگىن، 08:38

جەڭىستىڭ باستاۋى – حالىق

قوعام • بۇگىن، 08:27

اسىل تۇقىمنىڭ پايداسى

ايماقتار • بۇگىن، 08:24

بەرەكەلى اقباس سيىر

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:20

اۆتوجولدىڭ سان الۋان ماسەلەسى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:18

ىشكى جالپى ءونىم 4 پايىزعا وسەدى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:14

ينفلياتسيانىڭ كەزەكتى تولقىنى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:10

اۋرۋدىڭ الدىن الايىق!

مەديتسينا • بۇگىن، 08:08

ءبىلىم كوكجيەگىن كەڭەيتكەن

عىلىم • بۇگىن، 08:06

ساپاسىز ويىنشىقتىڭ زالالى

ايماقتار • بۇگىن، 08:04

ۇقساس جاڭالىقتار