قاراعاندىدا نىعمەت نۇرماقوۆ اتىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان ليتسەي-ينتەرنات بار. بۇل مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ بايگەدەن قانجىعالارى بوس قايتقان كەزى جوق. ويتكەنى مۇندا ءبىلىمنىڭ مايەگىن ىشكەن ۇستازدار قىزمەت ەتەدى. اتاعىنان ات ۇرىككەندەي ءبىلىم وشاعى ءبۇتىن رەسپۋبليكاعا تانىمال. مۇندا جاراتىلىس پاندەرى بويىنشا قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندە ءبىلىم بەرەتىن ماماندار جينالعان. پوليگلوت شاكىرتتەرى دە ءبىلىم باسەكەسىندە شاڭ قاۋىپ كورگەن ەمەس.
اعىلشىن تىلىندە فيزيكا پانىنەن ساباق بەرەتىن ەرسىن ادىلباەۆتىڭ ەسىمى وڭىرگە ءمالىم. ەڭبەك جولىن جەزقازعان قالاسىنداعى №3 ءبىلىم جانە يننوۆاتسيا ليتسەيىندە باستاعان ەرسىن بەكەجان ۇلى – قازىرگى تاڭدا اعىلشىن تىلىندە فيزيكادان ءدارىس بەرەتىن رەسپۋبليكاداعى بىردەن-ءبىر ترەنەر. كوپتەگەن رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق بايقاۋدىڭ جەڭىمپازى. اتاپ ايتقاندا, «كاسىبي مۇعالىمدەر جەلىسى» قاراعاندى وبلىستىق بايقاۋىنىڭ جۇلدەگەرى, Science on Stage Qazaqstan 2018 رەسپۋبليكالىق فەستيۆالىنىڭ جەڭىمپازى. سول باسەكەدە پورتۋگاليا مەملەكەتىندە وتەتىن حالىقارالىق فەستيۆالعا جولداما العانىن دا ايتقان ءلازىم. مۇنىڭ سىرتىندا ءتۇرلى دەڭگەيدەگى ماداقتامالارى از ەمەس.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ تۋماسى ەرسىن جەزقازعان قالاسىنداعى ءو.بايقوڭىروۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە فيزيكا ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم العان سوڭ ەڭبەك جولىن ەش ويلانباستان مۇعالىمدىككە ارناعان ەكەن. ءۇش تىلدە ءبىلىم الۋدىڭ قاجەتتىگىن, ونىڭ كەڭ ءورىس اشاتىنىن ۇعىنىپتى. سودان ءوز بەتىنشە اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋگە كىرىسكەن ەكەن.
– فيزيكا ماماندىعىن ءبىتىرىپ, اعىلشىن ءتىلىن وقۋعا كىرىستىم. سول ۋاقىتتا ءۇش تىلدە ءبىلىم الۋ تۋرالى مەملەكەت باعدارلاماسى شىقتى. فيزيكا, حيميا, بيولوگيا, ينفورماتيكا – ءتورت ءپاندى ءۇش تىلدە بەرۋ ساياساتى مەنى قاتتى قىزىقتىردى. ءوز بەتىمشە اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋگە كىرىستىم. باس كەزىندە كۋرستارعا بارىپ, كەيىن وقۋلىقتاردى وقىپ, اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنىپ الدىم. اعىلشىندى اكادەميالىق دەڭگەيدە مەڭگەردىم. ول دەڭگەيىم ساباقتى تولىق اعىلشىن تىلىندە بەرۋگە جەتكىزدى. جالپى, ءار ادام ءۇشىن وزىندىك جۇمىس اسا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. جاس ماماندارعا اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋدى ۇسىنار ەدىم. ءتىل مەڭگەرۋدەن قاشپاۋ, قورىقپاۋ قاجەت. فيزيكانى اعىلشىن تىلىندە تۇسىندىرۋگە ىنتام كۇشەيىپ, جەزقازعانداعى ءبىلىم جانە يننوۆاتسيا ليتسەيىنە جۇمىسقا ورنالاسىپ, مول تاجىريبە جيناقتادىم. سەبەبى وندا ساباق 100 پايىز اعىلشىن تىلىندە وتەدى. بالالاردىڭ الدىنا شىعىپ, ساباق تۇسىندىرگەندە اعىلشىن ءتىلىمنىڭ دەڭگەيى سىنالعانىن نەسىنە جاسىرايىن. جالپى, بالالاردان اسقان پسيحولوگ جوق دەگەنگە كەلىسۋ كەرەك. ءارى بالالار ءار مۇعالىمنىڭ دامۋىنا زور كومەكشى. سول جىلدارى وسىنى ءتۇسىندىم. ءتورت جىل ەڭبەك ەتۋ بارىسىندا كوپتەگەن جوبا جاسادىق, ءبىرشاما جەتىستىككە جەتتىك. شاكىرتتەرىممەن ءالى كۇنگە دەيىن حابارلاسىپ وتىرامىز. ودان سوڭ نىعمەت نۇرماقوۆ مەكتەبىندە دە اعىلشىنشا ساباق بەرىلەتىنىن ءبىلىپ, وسىندا اۋىستىم. ءارى ء«وزىڭدى وزگەرتۋ كەرەك. ءبىر ورىندا وتىرا بەرمەۋ قاجەت» دەگەن قاعيداتتى ۇستانامىن. ءبىر ورىندا 15-20 جىل تاپجىلماي جۇمىس ىستەۋ – ءتيىمسىز. دامۋعا كەدەرگى. ونىڭ سوڭى – مۇعالىمدىكتەن جالىعۋعا اكەلىپ سوعادى. سوندىقتان قىزمەت ورنىن اۋىستىرعان ءجون. ول جاڭا ورتا – ءوزىڭنىڭ جاڭا قىرىڭدى اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, – دەيدى ەرسىن.
البەتتە, ۇستاز ەڭبەگىنىڭ كورسەتكىشى – شاكىرتىنىڭ جەتىستىگى. شاكىرتتەرى رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق وليمپيادالاردا جۇلدەلى ورىن الىپ جۇرگەنىن مەكتەبى ماقتانىش تۇتادى. ەرسىن بەكەجان ۇلىنىڭ ءبىر العىر شاكىرتى بەكسۇلتان ءشارىپ وزبەكستاندا وتكەن احماد ءال-فەرعاني اتىنداعى فيزيكا پانىنەن حالىقارالىق وليمپيادادا قولا مەدالدى يەلەندى. مۇندا الەمنىڭ 20 ەلىنەن IPhO رەيتينگىندە كوش باستاپ تۇرعان 100-دەن استام وقۋشى باق سىناسقان ەدى. 20 ەل اراسىنان فيزيكادان سۋىرىلىپ شىعۋ وڭاي ەمەس. كوماندانىڭ ۇزدىك بەستىكتىڭ قاتارىنان تابىلۋى قۇرامنىڭ ساپاسىن اڭعارتسا كەرەك-ءتى. ودان بولەك, و.جاۋتىكوۆ اتىنداعى حالىقارالىق وليمپيادادا جەڭىسكە جەتۋى دە بەرىلگەن ءبىلىمنىڭ تارازىسى ىسپەتتەس.
بۇگىندە ەرسىن ن.نۇرماقوۆ مەكتەبىندە ارنايى جابدىقتالعان شاعىن زەرتحانادا ءتۇرلى جوبالاردى جاساۋعا شاكىرتتەرىن جۇمىلدىرىپ كەلەدى. ماقساتى – شاكىرتتەرىنىڭ حالىقارالىق ءبىلىم دوداسىندا باق سىناپ, وزا شابۋىنا مۇمكىندىك بەرۋ.
– ءبىز, مۇعالىمدەر – ۇيىمداستىرۋشى عانامىز. بالانىڭ قابىلەت-قارىمىن بايقاپ, ونىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەمىز. ال بالانىڭ بيىكتەردەن كورىنۋىندە مەكتەپتىڭ, اتا-انانىڭ, ۇستازدىڭ بىرلەسكەن ەڭبەگى بار. ول – تەك ۇستازدىڭ جەڭىسى دەپ كەسىپ ايتۋعا بولمايدى, – دەيدى ەرسىن بەكەجان ۇلى.
وسى وقۋ جىلىندا بىلىكتى ۇستازدىڭ قابىلەت-قارىمىن اڭعارعان باسشىلىق ەرسىن بەكەجان ۇلىن ديرەكتوردىڭ تاربيە ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى ەتىپ بەكىتتى. مەكتەپ ۇجىمى ەرسىننىڭ ىزدەنىمپازدىعى مەن ەڭبەكقورلىعىن ەرەكشە ايتادى.
– ەرسىن – جاس تا بولسا, بىلىمىمەن توپ جارعان, شاكىرتتەرىنىڭ الدى حالىقارالىق بايقاۋلاردا جۇلدەلى ورىن الىپ جۇرگەن ۇستاز. ەڭبەك جولى ون جىل عانا, بىراق رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق دەڭگەيدە جەتىستىككە جەتۋى – ونىڭ دارىنى مەن تالانتىن ايعاقتاسا كەرەك, – دەيدى مەكتەپ ديرەكتورى سەيفۇلمالىك سۇلتانوۆ.
قاراعاندى وبلىسى
