ۇكىمەت • 28 قىركۇيەك، 2022

كاسىپكەرلىكتىڭ كوسەگەسىن كوگەرتەتىن جوبا

112 رەت كورسەتىلدى

پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوبانى ىسكە اسىرۋ بارىسى قارالدى.

كۇن تارتىبىندەگى ماسەلە بويىنشا بايانداعان ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى الىبەك قۋانتىروۆتىڭ مالىمدەۋىنشە، 2021 جىلى ۇلتتىق جوبا اياسىندا 48،8 مىڭ جوباعا مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلدى، قىزمەت كورسەتۋ جانە وڭدەۋ ونەركاسىبى سالالارىندا جاڭا بيزنەس-يدەيالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 984 جوباعا گرانت بەرىلدى. بۇعان قوسا 33،4 مىڭ ادام كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىن وقىدى جانە 169 مىڭنان اسا شوب سۋبەكتىلەرى بيزنەس اشۋ جانە ونى جۇرگىزۋ بويىنشا كونسۋلتاتسيالىق قىزمەتتەر الدى.

جىل قورىتىندىسى بويىنشا ۇلتتىق جوبانىڭ ءىس-شارالارىن ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە 320 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى (جوسپار – 196 مىڭ)، 814 مىڭ ادامدى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا كومەك كورسەتىلدى (جوسپار – 700 مىڭ). سونىمەن قاتار تابىسى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنەن ناشار اۋىل حالقىنىڭ ۇلەسى تومەندەدى، شوب-تىڭ ءىجو-گە ۇلەسى ءوستى، ال ەكونوميكاداعى مەملەكەتتىك سەكتوردىڭ ۇلەسى 14،5%-عا دەيىن تومەندەدى.

سونداي-اق وسى ماسەلە بويىنشا «اتامەكەن» ۇكپ تورالقاسىنىڭ توراعاسى رايىمبەك باتالوۆ، پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى ابىلقايىر سقاقوۆ، اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى ەرالى توعجانوۆ، شىمكەنت قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ايبەك ساتتىباەۆ بايانداما جاسادى.

ماسەلەنى قورىتىندىلاعان پرەمەر-مينيستر كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوبانىڭ شاعىن بيزنەستى ساپالى دامىتۋعا جانە ورتا بيزنەستى نىعايتۋعا باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى.

«باستى ماقسات – حالىقتى جۇمىسپەن قامتىپ، كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ بارىنە بىردەي، تەڭ جاعداي جاساۋ. بۇل ءۇشىن مەملەكەت بيزنەستى جۇرگىزۋدىڭ اشىق جانە تۇسىنىكتى ەرەجەلەرىن قابىلداپ وتىر»، دەدى ءا.سمايىلوۆ.

سونىمەن قاتار ول ۇكىمەتتىڭ «اتا­مەكەن» پالاتاسىمەن بىرلەسىپ، كاسىپكەرلىك قىزمەت سالاسىنا جاڭا رەتتەۋ ساياساتىن ەنگىزۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىپ جاتقانىن ەسكە سالدى. اتاپ ايتقاندا، ادامي فاكتورلاردىڭ اسەرىن بارىنشا ازايتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك باقىلاۋدا تاۋە­كەلدەردى باسقارۋ جانە باعالاۋ جۇيەسىن اۆتوماتتاندىرۋ بويىنشا كەشەندى شارالار قابىلدانۋدا.

«رەفورمانى «تازا پاراقتان باستاپ» جۇزەگە اسىرۋ بيزنەس-ورتانى رەتتەۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ، كاسىپكەرلەرگە قولايلى جاعدايلار جاسايدى»، دەدى پرەمەر-مينيستر.

ونىڭ ايتۋىنشا، بيىل شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جالپى ىشكى ونىمدەگى ۇلەسى 33،5%-عا جەتتى. كاسىپكەرلىك سۋبەك­تى­لەرى­نىڭ سانى 1،4 ملن بىرلىكتى، ال شا­عىن جانە ورتا بيزنەستە جۇمىسپەن قامتىل­عان­دار­دىڭ جالپى سانى 3،5 ملن ادامدى قۇراپ وتىر.

ء«بىزدىڭ ماقساتىمىز – كاسىپكەرلەردىڭ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا وسى باعىتتاعى ساپالى وزگەرىستەرگە قول جەتكىزۋ. ۇلتتىق جوبانى ىسكە اسىرۋ 2025 جىلعا قاراي شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جالپى ىشكى ونىمدەگى ۇلەسىن 35%-عا دەيىن ۇلعايتۋعا، 1 ملن-عا جۋىق جۇمىس ورنىن قۇرۋعا جانە مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاداعى ۇلەسىن 14%-عا دەيىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرۋى ءتيىس»، دەدى ءا.سمايىلوۆ.

ۇلتتىق جوبانىڭ كورسەتكىشتەرىنە ساپالى جانە ۋاقتىلى قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن پرەمەر-مينيستر بيزنەسكە ارنالعان قارسى مىندەتتەمەلەردى ەسكەرە وتىرىپ، ۇلتتىق جوبانىڭ بارلىق باعىتى بويىنشا مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى تاپسىردى.

«كاسىپكەرلەردەن جاڭا جۇمىس ورىن­دارىنىڭ اشىلۋىن، تۇراقتى جالاقىنىڭ، زەينەتاقى جارنالارى مەن سالىقتاردىڭ ۋاقىتىمەن تولەنۋىن، شىعارىلاتىن ءونىم تۇرلەرىنىڭ كوبەيۋىن كۇتەمىز»، دەدى ءا.سمايىلوۆ.

سونىمەن قاتار اكىمدىكتەرگە كاسىپ اشام دەگەن ازاماتتارعا جان-جاقتى قول­داۋ كورسەتۋ تاپسىرىلدى. اتاپ ايتقاندا، ەلەكترمەن، سۋمەن، جىلۋمەن قامتاماسىز ەتۋ، جول سالۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جەدەل شەشىم قابىلداۋ كەرەك. ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى مەن «اتامەكەن» پالاتاسىنا بيزنەسكە تۇسەتىن اكىمشىلىك جۇكتەمەنى ازايتۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ، سونداي-اق بيزنەسكە ارنالعان مىندەتتى تالاپتاردى، ونىڭ ىشىندە جاڭادان ەنگىزىلەتىن تالاپتاردى دا قايتا قاراۋ تاپسىرىلدى.

«مەملەكەت بيزنەستىڭ تۇراقتى جانە تابىستى قىزمەتىنە مۇددەلى. كاسىپكەرلەر وسىنى ناقتى سەزىنۋى كەرەك»، دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن پرەمەر-مينيستر.

ۇكىمەت وتىرىسىندا ەگىن جيناۋ ناۋ­قا­نىنىڭ الدىن الا قورىتىندىلارى قا­رالدى. وسى جايىندا بايانداعان اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ەربول قاراشوكەەۆتىڭ حابارلاۋىنشا، بيىل اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ جالپى جيناۋ الاڭى 23،4 ملن گەكتاردى، ونىڭ ىشىندە استىق جيناۋ الاڭى 16،1 ملن گەكتاردى قۇرادى.

«وسى جىلى قولايلى جاعدايلار ەگىن جيناۋ ناۋقانىنىڭ كوپ بولىگىن ءۇزىلىسسىز وتكىزۋگە مۇمكىندىك بەردى، ناتيجەسىندە بۇگىندە رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىعى 15،4 ملن گەكتار ءداندى جانە ءداندى-بۇر­شاق­تى داقىلدار نەمەسە جالپى ەگىن جيناۋ الاڭىنىڭ 96،3%-ى جينالدى»، دەدى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى.

ورتاشا تۇسىمدىلىك گەكتارىنا 13 تسەنتنەردەن اينالۋدا. قازىرگى كۇنگە 20،1 ملن توننا استىق باستىرىلدى. ە.قاراشوكەەۆ 2021 جىلى ورتاشا تۇسىمدىلىك گەكتارىنا 9،8 تسەنتنەر شاماسىندا 14،9 ملن توننا استىق باستىرىلعانىن نەمەسە مۇنىڭ بيىلمەن سالىستىرعاندا 25،9%-عا از بولعانىن اتاپ ءوتتى. اقتوبە، قاراعاندى وبلىستارىندا جانە شىمكەنت قالاسىندا ءداندى داقىلداردى جيناۋ تولىعىمەن اياقتالدى.

ەگەر داقىلدار، ونىڭ ىشىندە الەۋ­مەتتىك ماڭىزى بار داقىلدار بولىنىسىندە قارايتىن بولساق، وندا جينالاتىن بيداي الاڭى 12،9 ملن گەكتاردى قۇرايدى، ونىڭ 12،6 ملن گەكتارى نەمەسە 98،1%-ى جينالدى، تۇسىمدىلىگى گەكتارىنا 12،4 تسەنتنەر شاماسىندا 15،5 ملن توننا باستىرىلدى. اقتوبە، شىعىس قازاقستان، جامبىل، جەتىسۋ، باتىس قازاقستان، قاراعاندى، قىزىلوردا، تۇركىستان وبلىستارىندا جانە شىمكەنت قالاسىندا بيداي جيناۋ اياقتالدى. قالعان وبلىستاردا اياقتالۋعا جاقىن.

مايلى داقىلداردى جيناۋ 1،4 ملن گا القاپتا نەمەسە ەگىن جيناۋ الاڭىنىڭ 40%-ىن­دا جۇرگىزىلدى. مايلى داقىلداردىڭ جال­پى جينالىمى گەكتارىنا 7،3 تسەنت­نەر ورتاشا تۇسىمدىلىكپەن 1 ملن توننانى قۇرايدى. كارتوپ 164،5 مىڭ گەكتار القاپتان جينالدى نەمەسە جوسپارلانعان الاڭنىڭ 83،3%-ى، جالپى جيناۋ گەكتارىنا 198،2 تسەنتنەر تۇسىمدىلىكپەن 3،2 ملن توننانى قۇرادى. كوكونىس داقىلدارى 149،6 مىڭ گەكتار القاپتان جينالدى نەمەسە جوسپارلانعان الاڭنىڭ 87،7%-ى. جالپى، جيىن-تەرىم گەكتارىنا 280،5 تسەنتنەر تۇسىمدىلىكپەن 4،2 ملن توننانى قۇرادى.

«الەۋمەتتىك ماڭىزى بار داقىل­داردىڭ بولجامدى جالپى جينالىمى رەسپۋبليكانىڭ ىشكى قاجەتتىلىگىن قام­تا­ماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. وسى جىل­دىڭ قولايلى جاعدايلارى ەگىننىڭ ساپا­سىنا وڭ اسەر ەتتى»، دەدى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى.

ليتسەنزيالانعان استىق قابىلداۋ كاسىپورىندارىنا جاڭا تۇسىمنەن بارلىعى 4،2 ملن توننا استىق ءتۇستى، بۇل 2021 جىلعى ۇقساس كۇنگە استىق قابىلداۋ كاسىپ­ورىندارىنا كەلىپ تۇسكەن استىق كولەمى­نەن 2،2 ەسە كوپ. ماسەلەن، بيىل 26 قىر­كۇيەكتەگى جاعداي بويىنشا ەلەۆاتور­لارعا 3،4 ملن توننا بيداي; 564،8 مىڭ توننا ارپا; 178،6 مىڭ توننا باسقا داقىل­دار كەلىپ ءتۇستى. بۇل دەرەكتەر ەگىن جيناۋ ناۋقانىنىڭ وتكەن جىلمەن سالىس­تىر­عاندا وزىق قارقىنمەن ءوتىپ جاتقانىن راستايدى.

ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس، «ەQ»

ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس، «ەQ»

 

جاڭا ەگىننىڭ استىعى جوعارى ساپالى كورسەتكىشتەرمەن سيپاتتالاتىنى دا نازار اۋدارتادى. ماسەلەن، ليتسەنزيالانعان استىق قابىلداۋ كاسىپورىندارىنا تاپسىرىلعان بيدايدىڭ جالپى كولەمىنىڭ 85،8%-ى 1-3-سىنىپتارعا جاتقىزىلعان.

ەگىن جيناۋ جۇمىستارىن ۋاقتىلى جۇر­گىزۋ ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىم­دارىنا 423،5 مىڭ توننا جەڭىل­دەتىلگەن ديزەل وتىنى ءبولىندى، بۇل 2021 جىلعى دەڭگەيدەن 27 مىڭ تونناعا كوپ. قازىرگى ۋاقىتتا 359،2 مىڭ توننا نەمەسە جوسپاردىڭ 85%-ى تيەپ-جونەلتىلدى. وب­لىستاردىڭ دەرەكتەرى بويىنشا جا­نار-جاعارماي جەتكىزۋدە پروبلەمالار باي­قالمايدى.

ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى قىركۇيەك ايى­نا حاتتامامەن مۇناي وڭدەۋ زاۋىت­تا­رىنان ورتاشا نارىقتىق باعانى تون­ناسىنا – 222 مىڭ تەڭگە نەمەسە ليترىنە 184 تەڭگە دەپ بەكىتتى. وپە­را­تور­لاردىڭ شىعىستارىن ەسكەرە وتىرىپ، اۋىل­شار­ۋا­شىلىق تاۋارىن وندىرۋشىلەر ءۇشىن رەس­­­پۋبليكا بويىنشا ورتاشا باعا ليترىنە 203 تەڭگەنى قۇرايدى.

وسى ماۋسىمدا ازىق-ت ۇلىك كەلىسىم­شارت كورپوراتسياسى فورۆاردتىق كەلىسىم­شارتتار شەڭبەرىندە شامامەن 1،1 ملن توننا اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن ساتىپ الۋدى جۇزەگە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل رەتتە ازىق-ت ۇلىك كەلىسىمشارت كور­پوراتسياسى ساتىپ الۋ باعاسىن بەلگىلەپ قويدى، وسىلايشا 3-سىنىپتى بيداي ساپاسىنا قاراي 121-125 مىڭ تەڭگە باعامەن ساتىپ الىنادى. بۇرىن فورۆاردتىق شارتتار جاسالعان باسقا دا اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنا باعالار بەلگىلەنگەن. بەلگىلەنگەن ساتىپ الۋ باعالارى نارىقتىڭ بارلىق قاتىسۋشىسى ءۇشىن، ونىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەردىڭ وزدەرى ءۇشىن ءادىل ەكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك.

2022 جىلعى 26 قىركۇيەكتەگى دەرەككە سايكەس، شارتتار بويىنشا قايتارىلعان استىق نەبارى 12،3%-دى (139،8 مىڭ توننا) قۇراپ وتىر. وسىعان بايلانىستى وبلىستاردىڭ اكىمدىكتەرى بيىل 1 قارا­شاعا دەيىن شارتتار بويىنشا استىقتى قايتارۋدى جەدەلدەتۋى قاجەت.

اقمولا وبلىسىندا استىق جانە بۇرشاق ءداندى داقىلداردى جيناۋ اياقتا­لۋعا جاقىن. بۇل تۋرالى ءوڭىر اكىمى ەر­مەك مارجىقپاەۆ ءوز بايانداماسىندا مالىمدەدى. «استىق باستىرۋ 4،4 ملن گەكتاردا نەمەسە 96% القاپتا جۇرگىزىلدى. گەك­تارىنان 11،3 تسەنتنەر ورتاشا تۇسىممەن 5 ملن توننا استىق جينالدى. وسى اپتانىڭ سوڭىنا دەيىن استىق جيناۋ اياقتالادى»، دەدى اقمولا وبلىسىنىڭ باسشىسى.

قوستاناي وبلىسىندا ەگىن جيناۋ ناۋقانىنىڭ بارىسى تۋرالى ءوڭىر اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ باياندادى. وبلىستا قولايلى كۇن رايى جاعدايلارىنىڭ، اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرالىمدارىنىڭ تەحنيكالىق جاراقتاندىرىلۋىنىڭ جانە مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە ءدان­دى داقىلداردى جيناۋ اياقتالىپ قال­دى. قازىرگى ۋاقىتتا 3 ملن 881 مىڭ گەكتار بو­لاتىن جالپى الاڭنىڭ 98،1%-ى جينالدى. 4،6 ملن توننا استىق باستىرىلدى، ورتاشا ونىمدىلىك ءار گەكتاردان 11،9 تسەنتنەردەن اينالدى. ءداندى داقىلداردى جيناۋ اياقتالعاننان كەيىن ەگىن جيناۋ تەحنيكاسى مايلى داقىلداردى جيناۋعا باعىتتالادى. بۇگىندە 297 مىڭ گەكتاردىڭ مايلى داقىلدارى نەمەسە 40%-ى جينالدى، 166،3 مىڭ توننا باستىرىلدى، ورتاشا ونىمدىلىك گەكتارىنا 5،6 تسەنتنەردەن اينالىپ جاتىر.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا بيىل 4،4 ملن گەكتار القاپقا ەگىن سەبىلدى. قازىر ءداندى جانە ءداندى-بۇرشاقتى داقىلدىڭ 98%-ى ورىلدى. وبلىس اكىمى قۇمار اقساقالوۆتىڭ ايتۋىنشا، 4،6 ملن توننا استىق باستىرىلدى، ورتاشا ونىمدىلىگى – گەكتارىنا 15 تسەنتنەر. مايلى داقىلدىڭ 561 مىڭ گەكتارى نەمەسە 58،5%-ى جينالدى، جالپى ءتۇسىم – 425 مىڭ توننا. كارتوپتىڭ جالپى ءتۇسىمى – 291 مىڭ توننا، كوكونىستىكى – 61 مىڭ توننا. اكىمنىڭ ايتۋىنشا، وبلىستا 6،6 ملن توننا استىق ساقتايتىن قويمالار بار، ول جينالعان ءونىمدى ساپالى ساقتاۋدى تولىق قامتاماسىز ەتەدى. استىق قابىلدايتىن كاسىپورىندارعا 1،1 ملن توننا استىق ءتۇستى، ونىڭ 80%-دان استامى – 3-كلاسس.

ماسەلەنى قورىتىندىلاعان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، ەگىن وراعى اياقتالىپ قالدى. ءتۇسىم ورتاشا جىلدىق كورسەتكىشتەن جانە جوسپارداعىدان جوعارى بولادى دەپ كۇتىلۋدە. جوسپار 18 ملن توننادان استام استىق جيناۋ بولاتىن.

«ەندىگى مىندەت – ءونىمنىڭ ساپاسىن تومەندەتپەي، دۇرىس ساقتاۋ. سونىمەن قاتار ىشكى سۇرانىسقا جانە ەكسپورتقا قاجەت­تى استىق كولەمىن ناقتى ءبولىپ قويۋ كەرەك. بيىل دا قازاقستان ءوزىن استىق­پەن تولىقتاي قامتاماسىز ەتتى»، دەدى ءا.سمايىلوۆ.

پرەمەر-مينيستر ونىمدىلىكتىڭ وڭ ديناميكاسىن اتاپ ءوتتى: وتكەن جىلى ورتا ەسەپپەن گەكتارىنا 9،8 تسەنتنەر ءونىم جينالسا، بيىل 13 تسەنتنەردى قۇراپ وتىر، ياعني بىلتىرعىدان 30%-عا جوعارى.

«بۇل دا بولسا – ديقاندارىمىزدىڭ تىنىمسىز ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. وسى ىسكە اتسالىسقان اۋىل ەڭبەككەرلەرىن مول ءونىم جيناۋىمەن قۇتتىقتاپ، قاجىرلى ەڭبەك­تەرى ءۇشىن العىس ايتامىز»، دەدى ۇكىمەت باسشىسى.

پرەمەر-مينيستر استىق جيناۋ جۇ­مىس­تارىن تەز ارادا تولىقتاي اياقتاپ، استىقتىڭ ساپالى ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋدى جانە ونى ۇزدىكسىز تاسىمالداۋ بو­يىنشا شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى.

ء«وڭىر اكىمدەرى ءونىمنىڭ استىق قويما­لارىنا ۋاقتىلى قابىلدانۋىن تۇراقتى باقىلاۋدا ۇستاسىن. كەلەسى جىلعا قاجەتتى استىق تۇقىمىن تولىعىمەن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك»، دەپ تۇيىندەدى ءا.سمايىلوۆ.فس

سوڭعى جاڭالىقتار

كونستيتۋتسيالىق مارتەبە بەرىلدى

قازاقستان • بۇگىن، 01:05

بلوگەر جۋرناليست ەمەس!

قوعام • بۇگىن، 00:52

سوت جۇيەسىن جەتىلدىرۋ

ساياسات • بۇگىن، 00:06

ماقتاشىلاردىڭ مۇڭى

ەكونوميكا • كەشە

ۋاقىت تالابى

قوعام • كەشە

كۇرەسكەر گەينە

ادەبيەت • كەشە

اجالدى جەڭگەن اسپان

ادەبيەت • كەشە

اعاش كوشەتى ەگىلدى

ايماقتار • كەشە

قاسقىر

ونەر • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار