ساياسات • 23 قىركۇيەك، 2022

تار تالاسىپ توزار، كەڭ كەڭەسىپ وزار

1521 رەت كورسەتىلدى

بيىلعى كۇز قازاقستان حالقىنىڭ سايا­سي ۇستانىمىن، ەلدىك بەرەكە-بىرلىگىن، ۇلىس­ارالىق بەدەلىن تاعى ءبىر سىناعالى تۇر.

مەملەكەتىمىزدەگى ساياسي رەفورمالاردىڭ زاڭدى جالعاسى ىسپەتتەس 2022 جىلدىڭ 20 قاراشاسىنا بەلگىلەنگەن ەل پرەزيدەنتىن كەزەكتەن تىس سايلاۋ – الەمدىك سىن-قاتەر­لەر اياسىنداعى جاڭا تاريحىمىز بەن تاعدى­رى­مىز­دىڭ قايناۋىنان تۋىنداعان شەشىم دەپ سەنىممەن ايتا الامىز.

بۇل ساياسي جۇيەنى تولىق سەرپىلتۋگە با­عىت­تالعان قادام بولماق. ەلدىڭ باسشىسى – ال­قالاعان الەۋمەت مۇددەسىن ورىنداۋشى. سون­دىق­تان مەملەكەتتىڭ سىن ساعاتىندا جا­ۋاپ­كەر­شىلىكتى ءوز موينىنا الىپ، ەلدىڭ بۇ­رىنعى-كەيىنگى قوردالانعان وزەكتى دە وتكىر ماسەلەلەرىن وڭ­تايلى شەشۋگە جۇمىلۋى – ماڭىزدى باعدار دەپ بىلەمىز.

قازاقستاننىڭ سوڭعى اي مەن اپتاداعى سايا­سي جاڭالىقتارىنان حاباردار قاۋىم جاھان ورىسىنە سەبەپشى ءۇش الىپ ەلمەن اراداعى باي­لانىسىمىزدىڭ جاڭا كەزەڭىن اڭعارسا كەرەك. قىتاي باسشىسى سي تسزينپين قازاق ەلىنە رەسمي ساپارى قارساڭىندا جاريا­لا­عان ماقالاسىندا شەكارالاس ەكى مەملەكەت اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ تاريحي تامىرىن، بۇگىنگى جەتىستىگىن ايتا كەلىپ، جاڭعىرۋىمىز بەن قاۋىپسىزدىگىمىزدى بارىنشا قولدايتىنىن جەتكىزدى. مۇنى قۇدايى كورشى اقىسى عانا ەمەس، حالىقارالىق ساياسي تاۋەلسىز باعا دەۋگە نەگىز بار.

جاھاندىق كۇردەلى تەكەتىرەستىڭ جۋان ورتاسىندا جۇرگەن رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين دە قازاقستانداعى ساياسي رەفورمالار مەن جاڭاشىل ىزدەنىستەر تمد، شىۇ اياسىندا وڭ ناتيجە بەرگەنىنە ەلەۋلى دالەل كەلتىردى.

بايىرعى اتا سوزىمىزدە «تار تالاسىپ توزار، كەڭ كەڭەسىپ وزار» دەگەن دانالىق بار. الەمدە قىرعي-قاباق ارەكەت قايتا جان­دان­­­عاندا، ەۋرازيا وتىندەگى تاريحى تول­عا­ما­لى قازاقستاننىڭ اشىقتىق پەن دوستىق ۇستا­نى­مى­نان ۇتىلعان الىس-جاقىن كورشىنى كورمەدىك. ۇلى دالانىڭ بۇل اماناتى ءالى تالاي ۋاقىت جا­نى­مىزعا جالاۋ، ورەمىزگە ءورىس بولارى ءسوزسىز.

مەملەكەت باسشىسى بۇۇ باس اسسامب­لەيا­سىنا بارعان ساپارى كەزىندە اقش-تىڭ Politico گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا: «ۇلت­تىق وي-سانامىز كەيىنگى جىلدارى باستان وتكەر­­گەن تەرەڭ الەۋمەتتىك وزگەرىستەردەن، ەكو­­نو­ميكالىق جانە قاۋىپسىزدىك داعدارى­سى­نان تۋىنداعان، بارىنەن دە گورى ءبىز الدەقايدا ادى­لەت­تى، ءاربىر ازاماتقا قىزمەت ەتەتىن ەل قۇ­رۋى­مىز كەرەك ەكەنىن ايقىنداعان تۇبە­گەي­لى وزگەرىس دەڭ­گەيىنە كوتەرىلدى دەپ سانايمىن»، دەپ اتاپ كور­سەتتى.

ال بۇۇ 77-سەسسياسىنىڭ پىكىر الماسۋ الاڭىنداعى: «قازاقستان پرەزيدەنتى رەتىن­دەگى ۇستانىمىم – ءاربىر ازامات تەڭ مۇم­كىندىكتەرگە يە ءارى قۇقىعى قورعالعان ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋ. مەنىڭ ەلىمدە ادىلدىك سالتانات قۇرۋى كەرەك. زاڭ مەن ءتارتىپ قوعامىمىزدىڭ نەگىزى بولادى. بۇل جولدىڭ ەڭ ماڭىزدى بولىگى – ترانسفورماتسيالىق ساياسي رەفورمالار. الداعى ايلاردا قازاقستاندا پرەزيدەنت جانە پارلامەنت سايلاۋى وتەدى. مەن پرەزيدەنت وكىلەتتىگىن جەتى جىلدىق ءبىر مەرزىممەن شەكتەۋدى ۇسىندىم. بۇل – قازاقستاندا دەموكراتيانى دامىتۋداعى ناعىز سەرپىلىس»، دەگەن ءسوزى امەريكا مەن الەم­ن­ىڭ جەتەكشى مەملەكەتتەرىنە ەل ۇستا­نى­مىن تانىتۋدىڭ وركەنيەتتى جولى ەدى.

تاياۋداعى الەمدىك جانە ءداستۇرلى ءدىن كوش­باس­شىلارىنىڭ 7-سەزىنە قاتىسقان ءىرى رۋ­حاني تۇلعالار دا قازاقستانداعى بەرەكە-بىر­لىكتىڭ، سايا­سي ترانسفورماتسيانىڭ جاڭا كە­زە­ڭىنە كوزى جە­تىپ، كوڭىلى سەندى. بۇل – ەلى­مىز­دىڭ زور ابىرويى.

ءيا، قازىر قوعامىمىز جاڭارۋ ۇدەرىسىن باس­تان كەشىپ وتىر. بيلىك پەن الەۋمەت ۇدەمەلى، سا­پالى ساياسي قارىم-قاتىناس دەڭگەيىنە بەت تۇزەدى. مۇنىڭ قوس تاراپقا دا سىن ءھام سىناق ەكەنى تۇسىنىكتى. ءبىز بۇرىنعى نەگىزگى ۇستا­نىم­نان كىندىگىمىزدى ۇزدىك. مۇنىڭ تاۋە­كەل­مەن بىرگە قايىرى بار ەكەنىن سەزىنە بىل­گەنىمىز ابزال. ول قا­يىردىڭ اتاۋى – ادى­لەت­­تى مەملەكەت، ءبىرتۇتاس ۇلت، بەرەكەلى قوعام.

قاراپايىم جۇرتشىلىق، زيالى قاۋىم قا­زاق­ستان جاڭارۋىنىڭ اقيقاتىنا سەنە باستادى. «يگىلىك باسى – ىنتىماق» دەپ وسىندايدا ايت­سا كەرەك.

پرەزيدەنتتىڭ ءبىر رەتتىك جانە جەتى جىل­دىق وكىلەتتىگى – قاناعات پەن ءىس ناتيجەسىن كور­سەتەتىن شاما. الەم تاجىريبەسى مەن قازاق­ستان­نىڭ قاۋىپ-قاتەردى ەسكەرىپ بارىپ ۇسىنعان جولى – ءبىرىن-ءبىرى تەرىستەمەيدى، قايتا جاڭا ىزدەنىسپەن تولىقتىرادى. حالىق ىشىندە ايتىلىپ قالاتىن «اتا زاڭعا بىتپەيتىن تۇزەتۋ» سىنىنا بۇل وزگەرىس، بۇل جاڭا تاجىريبە شىداس بەرەدى دەپ سانايمىز. ويتكەنى وعان كەپىل – حالىق سەنىمىن الاتىن، دۇرىسى ەل اماناتىن ارقالايتىن پرەزيدەنتتىڭ ءوزى بولماق. ءبىز نەگىزگى زاڭدىق-قۇقىقتىق قۇجاتتارىمىزدا «سۋپەر­پرەزيدەنتتىككە جول بەرىلمەيتىنىن» شەگەلەپ كور­سەتتىك. بيىك مىنبەردەن ونىڭ ورىندالۋ تەتىگىن دە ايتتىق.

ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلى: «وتكەن­دى قۋ­عاندى قويىپ، وسى كۇيىڭدى جون­دەۋ­گە ءجون ىزدەۋ كەرەك»، دەپ جازىپ ەدى. ءدال بۇگىن ءبىز سەنىمسىزدىك پەن كۇدىككە جول بەرگەن ۋا­قىتتى ارتقا تاستاپ، سەنىم مەن ادىلەتكە يەك ارتۋىمىز قاجەت. ادامنىڭ ادال نيەتىنە قۇت قونادى، قوعامنىڭ بايىپتى بايلامىنا باق تۇراقتايدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ءوڭىر جانە وركەنيەت

ساياسات • كەشە

اعا بۋىننىڭ قولداۋى

ساياسات • كەشە

ەسىمنەن كەتپەس ەساعاڭ

رۋحانيات • كەشە

بار ءۇمىت – بۋبليكتە

تەننيس • كەشە

وقىرماننىڭ رۋحاني ولجاسى

ەگەمەن قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار