اتاپ ايتقاندا, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق (ەاەو) پەن يران يسلام رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ەركىن ساۋدا ايماعىن قۇرۋعا ارنالعان ۋاقىتشا كەلىسىم, ەاەو-نىڭ تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرى تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىنا مەملەكەتتىك باقىلاۋدى (قاداعالاۋدى) ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ كورسەتىلگەن سالاداعى زاڭناماسىن ۇيلەستىرۋ ماقساتىمەن جۇزەگە اسىرۋ قاعيداتتارى جانە تاسىلدەرى تۋرالى كەلىسىم, سونداي-اق «جاھاندىق جاسىل ءوسۋ ينستيتۋتىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارى بار.
«2018 جىلعى 17 مامىرداعى ءبىر تاراپتان ەاەو مەن وعان مۇشە مەملەكەتتەر جانە ەكىنشى تاراپتان يران يسلام رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ەركىن ساۋدا ايماعىن قۇرۋعا ارنالعان ۋاقىتشا كەلىسىمگە حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ەرلان باتتاقوۆ بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, تولىق اۋقىمداعى كەلىسىم ازىرلەنىپ جاتىر.
«يران – ءبىز ءۇشىن ستراتەگيالىق باعىت. بۇل – 80 ميلليوننان استام حالقى بار الەۋەتى زور نارىق. كەلىسىم ۇزارتىلعان جاعدايدا ەلدەرىمىز اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 16-16,6%-عا نەمەسە 377,4-440,1 ملن اقش دوللارىنا ارتادى», دەدى ۆيتسە-مينيستر.
وسى زاڭ جوباسى بويىنشا ءماجىلىس دەپۋتاتى جامبىل احمەتبەكوۆ ءسوز سويلەدى. ول بۇل جوبانىڭ ۋاقىتشا كەلىسىمدى 2025 جىلدىڭ قازان ايىنا دەيىن ۇزارتۋعا باعىتتالعانىن ءتۇسىندىردى.
ءماجىلىستىڭ ەكونوميكالىق رەفورما جانە وڭىرلىك دامۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى البەرت راۋ كەلىسىمنىڭ قازاقستانعا ەكسپورتتىق قىزىعۋشىلىق تۋدىراتىن بىرقاتار تاۋارعا باج سالىعىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرگەنىن اتاپ ءوتتى. الايدا قازاقستاندىق ەكسپورتشىلار تاريفتىك پرەفەرەنتسيالار الاتىن جەكەلەگەن تاۋارلار تىزىمىندە استىق, ۇن مەن قۇرىش سياقتى ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزى زور تاۋارلار جوق.
«ەاەو ەلدەرى مەن يرانداعى يمپورتتىق كەدەندىك باج سالىعىنىڭ تەڭسىز تومەندەۋى دە نازار اۋدارتادى. يران تاراپى سيىر ەتى, بۇرشاق داقىلدارى, وسىمدىك مايلارى, ماكارون, كونديتەرلىك ونىمدەر سەكىلدى 360 تاۋارعا, ال ەاەو ەلدەرى 502 تاۋارعا يمپورتتىق باج سالىعىن تومەندەتتى. ولار: پىستە, قۇرما, مەيىز, كونديتەرلىك ونىمدەر جانە تاعى باسقالار», دەدى ا.راۋ.
سونداي-اق دەپۋتات ەركىن ساۋدا ايماعى تۋرالى تولىققاندى كەلىسىم بويىنشا كەلىسسوزدەر بەلسەنە ءجۇرىپ جاتسا دا, وتاندىق بيزنەستىڭ مۇددەسىن قورعاۋ قاجەتتىگىنە باسا نازار اۋداردى.
وتىرىس بارىسىندا ۆيتسە-مينيستر ە.باتتاقوۆ «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرى تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىنا مەملەكەتتىك باقىلاۋدى (قاداعالاۋدى) ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ كورسەتىلگەن سالاداعى زاڭناماسىن ۇيلەستىرۋ ماقساتىمەن جۇزەگە اسىرۋ قاعيداتتارى جانە تاسىلدەرى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا بايانداما جاسادى.
بۇل كەلىسىم ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىندا تەحنيكالىق رەگلامەنتتەردىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلمەيتىن ءونىمدى انىقتاۋ, سونداي-اق اينالىمعا شىعارماۋ ماقساتىمەن مەملەكەتتىك باقىلاۋ (قاداعالاۋ) ورگاندارىنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىن ايقىندايدى.
سونىمەن قاتار جالپى وتىرىستا ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ۆيتسە-ءمينيسترى تالعات مومىشەۆ «جاھاندىق جاسىل ءوسۋ ينستيتۋتىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا بايانداما جاسادى. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, جاھاندىق جاسىل ءوسۋ ينستيتۋتىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە 2012 جىلى 20 ماۋسىمدا ريو-دە-جانەيرودا قول قويىلعان. ينستيتۋتتىڭ ءوزى 2010 جىلى قۇرىلدى جانە حالىقارالىق زەرتتەۋ ورتالىعى بولىپ تابىلادى. ونىڭ نەگىزگى قىزمەتى – ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ جاڭا مودەلى سانالاتىن «جاسىل ءوسۋدى» قولداۋ.
«ينستيتۋت پاريج كەلىسىمى اياسىندا قابىلدانعان مىندەتتەمەلەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن جاسىل ءوسۋ ستراتەگيالارى مەن ۇلتتىق جوسپارلار ازىرلەۋدە ۇكىمەتتەرگە قولداۋ كورسەتەدى. ينستيتۋت قولداۋدىڭ بىرنەشە باعىتىن قامتيدى: ەكولوگيالىق اسەردى باعالاۋ, قاراجات تارتۋ جانە جاسىل جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ, ءبىلىم الماسۋ», دەدى ت.مومىشەۆ.
سونداي-اق بۇل كەلىسىمگە قوسىلۋ ارقىلى قازاقستان وزىنە ەشقانداي مىندەتتەمە جۇكتەمەي, تەحنيكالىق كومەك تارتۋ مۇمكىندىگى مەن ينستيتۋتتىڭ ساراپتامالىق الەۋەتى جانە جيناقتالعان ءبىلىم بازاسىنا قول جەتكىزەتىنىن اتاپ ءوتتى.
وتىرىس سوڭىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدادى.
