كامەلەتتىك جاسقا دەيىن قارجى اۋدارۋ ۇلتتىق قوردىڭ اشىقتىعىن ارتتىرا ما؟

«قارجى ءار بالا 18 جاسقا تولعانعا دەيىن اۋدارىلىپ تۇرادى, ونى مەر­زى­مى­نەن بۇرىن ەسەپشوتتان شىعارىپ الۋعا بولمايدى. جيناقتالعان قارجى بالالار كامەلەت جاسىنا تولعاننان كەيىن ولاردىڭ باسپانا نەمەسە ءبىلىم الۋىنا جۇمسالادى. بۇل قاراجات وسكە­لەڭ ۇرپاقتىڭ ۇلكەن ومىرگە قادام با­سۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. قور, شىن ما­نىندە, ۇلتتىق مارتەبەگە يە بولىپ, حالقىمىزدىڭ يگىلىگىنە قىزمەت ەتەدى. باستامانى مۇقيات ازىرلەۋ قاجەتتىگىن ەسكەرە وتىرىپ, جوبانى 2024 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ىسكە قوسۋدى تاپسىرامىن», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت سوزىنەن كەيىن بۇل باستا­ما­عا ارقيلى كوزقاراس بىلدىرگەندەر دە, كاسىبي باعا بەرگەندەر دە, بۇلدىر جورامالمەن شەكتەلگەندەر دە كوپ بولدى. ارينە, بۇل رەتتە كاسىبي قار­جىگەرلەردىڭ پىكىرىنە سۇيەنگەن ابزال. «ۇلتتىق قور – بالالارعا» باع­دارلاماسىنىڭ ناقتى جارعى-ءتارتى­بى جوق ازىرگە, سوندىقتان باس­تا­ماعا قارجى ماماندارىنىڭ كوزىمەن قا­راي­مىز. ماسەلەن, مۇناي-گاز سالا­سى­نىڭ ساراپشىسى نۇرلان جۇما­عۇ­لوۆتىڭ ەسەپتەۋىنشە, باعدار­لاما اياسىندا جىل سايىن ءار بالانىڭ شوتىنا 74 مىڭ تەڭگەدەن كەم قاراجات تۇسپەيدى.

«ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەگىنشە 0-17 جاس ارالىعىنداعى بالا سانى – 6 ملن 300 مىڭ. شىلدەنىڭ اياعىنداعى جاعداي بويىنشا ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆى 29,5 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. قۇرىلعاننان قازىرگە دەيىن قوردىڭ جىلدىق ورتاشا كىرىستىلىگى 3,17 پايىز بولدى. سوڭعى 5 جانە 10 جىلدا – جىلدىق ماندە 1,70 جانە 1,67 پايىزدى قۇرادى. ۇلتتىق قوردىڭ جىلدىق ورتاشا ينۆەستيتسيالىق تا­بىس­­تىلىعى 935 ملرد تەڭگەنى قۇ­راۋى مۇمكىن. وسىلايشا, ونىڭ 50 پايىزىن بالالارعا بەرگەن جاعدايدا ءار بالا جىل سايىن 74 241 تەڭگە الادى», دەيدى.

بۇل رەتتە ول قور اكتيۆى 90 پايى­زى­نىڭ شەتەلدىك ۆاليۋتادا ساقتا­لا­تىنىن جانە ءتۇسىم دوللارعا قاتىستى تەڭگە كۋرسىنا تىكەلەي تاۋەلدى ەكەنىن ايتادى. ۇلتتىق قورعا دوللار كوپ تۇس­كەن سايىن, ينۆەستيتسيالىق تابىس تا مول بولادى.

«بىراق الدىمەن ۇلتتىق قوردىڭ زاڭدى مارتەبەسىن بەكىتۋ كەرەك. قازىر ول ۇكىمەتتىڭ شەتەلدەگى ەسەپشوتى بولىپ سانالادى», دەيدى ن.جۇماعۇلوۆ.

Nomad Life Insurance ديرەكتورلار كەڭەسى توراعاسىنىڭ كەڭەسشىسى نۇرعالي نۇرماحامبەتوۆ پرەزيدەنت باستاماسىن «كەلەشەككە باعىتتالعان ينۆەستيتسيا» دەيدى جانە ءبىرشاما ءوپتيميستى پىكىر بىلدىرەدى.

«ۇلتتىق قوردان بالالار شوتىنا اقشا اۋدارىپ وتىرۋ – تاماشا يدەيا. ۇزدىك ستسەناري جاعدايىندا قازىر ومىرگە كەلگەن بالا 18-گە تولعاندا 40 مىڭ دوللار الادى, ال ناشار ستسەناري بويىنشا 20 مىڭ دوللار الادى. تيىسىنشە, بۇل ءبىزدىڭ ۇلتتىق قوردىڭ ەڭ كەرەمەت ينۆەستيتسياسى بولماق. دوللار قۇلاۋى, مۇناي تاۋسىلۋى, ستاۆكالار قۇلدىراۋى مۇمكىن, ال كەلەر ۇرپاق يگەرگەن جاڭا ءبىلىم ەل قازىناسىنا ناعىز تابىس اكە­لە­دى. ءوزىمىز ويلانىپ كورەيىكشى, الەم­دە بىلىمنەن اسقان ينۆەستيتسيا بار ما؟! قازىر الەم بويىنشا مول­شەر­لە­مەنى ورنالاستىرۋ قۇنى ءوسىپ جاتىر. امەريكالىق ترەجەر بويىنشا بازالىق ستاۆكاداعى 0,5 پايىزبەن ۇلتتىق قور 3,5 پايىز تابىس تابادى. سوندا 4 پايىزبەن (قازىر ەكى جىلدىق امەريكالىق وبليگاتسيالار سولاي ساۋ­دا­لانادى) ءبىز الداعى 5-10 جىلدا ۇلت­تىق قوردىڭ 8-9 پايىز كىرىس­تى­لى­گى­نە يە بولامىز», دەيدى ينۆەستيتسيا مامانى.

ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, بۇل ەكىنشى جاعىنان ەلدە بالا كەلەشەگىن ەرتە باستان ويلاۋ داعدىسىن دا قالىپ­تاس­تىرادى.

– جالپى, بىزدە بالانىڭ بولاشا­عىن ونىڭ كىشكەنتاي كەزىنەن باستاپ ويلاي بەرمەيدى عوي. ونىڭ كەلە­شە­گى ءۇشىن دەپ اقشا جيناۋ دا سيرەك كەز­دە­سەدى. ال مەملەكەتتىڭ ءوزى جيناپ بەرسە, بۇل ءتاۋىر مۇمكىندىك. ۇلتتىق قور­دىڭ ءتۇسىمى مۇناي باعاسىنا بايلانىستى. قازىر باررەلى 100 دوللاردىڭ اينالاسىندا. كەمى جاقىن جيىرما جىلدىقتا مۇنايعا دەگەن قاجەتتىلىك جوعالا قويمايدى. سوندىقتان ۇلتتىق قور ءتۇسىمى مولايادى دەگەن سەنىم باسىم. تەك ول قوردان الاتىن ترانسفەرتتەردى ازايتۋىمىز كەرەك. ونى پرەزيدەنتتىڭ ءوزى دە اتاپ ءوتتى. مۇناي باعاسى ءوزىنىڭ جوعارى تۇراقتىلىعىن ساقتاپ تۇرسا, وندا بالالار شوتىنا تۇسەتىن اقشا دا مول ءارى تۇراقتى بولادى. ناتيجەسىندە, ەرتەڭگى كۇنى بالا كامەلەت جاسىنا تولعاندا نە باسپانا الاتىن, نە ءبىلىم الاتىن مۇمكىندىگى بولادى. سوندىقتان قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بۇل باس­تاماسىن كەلەشەككە باعىتتالىپ وتىر­عان ينۆەستيتسيا دەپ قاراۋىمىز كەرەك, – دەيدى ن.نۇرماحامبەتوۆ.

تەلەگرامداعى Tengenomika كا­نا­­­لىنىڭ ساراپشىلارى اقشانى با­لا­لارعا بەرۋدىڭ سوڭى الداعى 5 جىلدا 3,6 ملرد دوللار سوماسىنداعى ين­ۆەس­تي­تسيالىق تابىستان ايىرىلۋعا اكەلىپ سوعادى دەپ الاڭدايدى.

«قور جيناقتاۋشى جانە تۇراق­تان­دى­رۋشى فۋنكتسياسىن اتقارادى. ياعني فورس-ماجور جاعدايلار – كەشەگى پاندەميا, ەكونوميكالىق داعدارىس نەمەسە مۇناي ءداۋىرىنىڭ اياقتالۋى سەكىلدى كەزەڭدەردە مۇنداي قور ەكونوميكاعا تيەتىن سوققىنى السىرەتەدى جانە قيىن­دىقتان جەدەل ءوتىپ كەتۋگە كومەك­تە­سەدى. ينۆەستيتسيالىق تابىس­تىڭ تەڭ جار­تى­سى­نىڭ الىنۋى قورعا كەرى اسەر ەتە­دى. ال ۇكىمەت ءتۇرلى جاڭا باستاماعا سىلتەمە جاساي وتىرا ۇلتتىق قوردان ترانسفەرت الۋدى جالعاستىرا بەرەدى. جالپى, ەلىمىزدە پروبلەمانىڭ ءتۇپ-توركىنىنە ۇڭىلە بەرمەيدى. ودان دا بىلىم­گە ءبولىنىپ جاتقان قارجىنى باس­قارۋدى جەتىلدىرسە دۇرىس بولار ەدى. ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ جانە ادامي كاپيتالدى ينكليۋزيۆتى دامىتۋ – بولاشاقتا ءبىلىمدى ۇلتتىڭ, ونىڭ ىشىندە الەمدىك دەڭگەيدە باسەكەگە قا­بىلەتتى وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ناقتى كەپىلى», دەيدى ساراپشىلار.

بۇل رەتتە قارجىگەر اندرەي چەبو­تارەۆتىڭ پايىمى باسقاشا.

«بىزدىڭشە, بۇل باستاما الدەقايدا قىزىقتى. پرەزيدەنت ۇلتتىق قورعا تيىسپەۋ تۋرالى بىرنەشە رەت ەسكەرتتى. بىراق ۇكىمەت باس تارتا الماي وتىر. ناتيجەسىندە, بيىل ترانسفەر سوماسى 2 ترلن تەڭگەنىڭ ورنىنا 5 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. ۇلتتىق قور قازىر بولەك قور جانە كومپانيا رەتىندە بولىنبەيدى. بۇل – ۇلتتىق بانكتىڭ قالاعان كەزىندە ەسەپ بەرە الاتىن ەسەپشوتتارىنىڭ جيىنتىعى. ءدال سول بجزق قور رەتىندە قۇرىلعاندىقتان وتە اشىق – اي سايىن زەينەتاقى قورىنىڭ تولىق قۇرىلىمى ءاربىر ناقتى قۇرالعا دەيىن قولجەتىمدى. ۇلتتىق قوردىڭ مالىمەتى بويىنشا, تەك شامامەن پورتفەل بەلگىلى, ونىڭ وزىندە ۇلتتىق بانكتىڭ مەيىرباندىعى ارقىلى ولار رەسمي تۇردە ول تۋرالى ەشقانداي اقپاراتپەن بولىسۋگە مىندەتتى ەمەس», دەيدى ول.

ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, پرە­زيدەنت تاپسىرماسىنىڭ ارقاسىن­دا ۇلتتىق قوردىڭ جۇمىسى مۇقيات قاداعالانىپ, بالالارعا اقشا اۋدارۋعا بايلانىستى قور ەڭ ۇلكەن قوعامدىق باقىلاۋدىڭ بىرىنە يە بولادى.

«وسىلايشا, پرەزيدەنت ۇكىمەتتىڭ ۇلتتىق قوردان جاڭا ترانسفەرتتەردى الۋىن قيىنداتىپ, سونىمەن بىرگە ۇلتتىق قوردىڭ ينۆەستيتسيا ماسەلەسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەردى. جاقىن ارادا ءبىز قور رەبرەندينگىن كورىپ قالۋىمىز مۇمكىن. ول اشىق ينۆەستيتسيالىق سايا­ساتى بار, توراعاسى مەن قوعامدىق كەڭەسى بار جەكە كورپوراتيۆتىك قۇرى­لىمعا بولىنەدى», دەپ بولجام ايتادى ا.چەبوتارەۆ.

ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى الىبەك قۋانتىروۆ بالالاردىڭ شو­تىن­دا جينالعان سوما ولاردىڭ ءۇي الۋى­نا نەمەسە يپوتەكانىڭ العاشقى جارناسىن تولەۋىنە جەتكىلىكتى بولادى دەيدى.

«رەسپۋبليكاداعى ءۇي باعاسى ءار­تۇرلى. باعا وڭىرلەرگە بايلانىستى. ەگەر باعاسى 1,5-2 ملن تەڭگە بولسا, كەي ەلدى مەكەندەردە جينالعان سوما­عا ءۇي ساتىپ الۋعا بولادى. قالا جاع­­دايىندا اقشانى يپوتەكانىڭ ال­­عاشقى جارناسى رەتىندە تولەۋگە مۇمكىندىك بار. ينۆەستيتسيالىق تابىستى ءبولىستىرۋ مەحانيزمى بويىنشا ءتيىستى ۇسىنىستى پرەزيدەنت اكىم­شىلىگى الداعى ەكى ايدا جاسايدى. جاڭا­شىلدىقتىڭ ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى ۇلتتىق قور اكتيۆى ازايمايدى, بىراق جىل سايىنعى ينۆەستيتسيالىق كىرىس ءارتۇرلى بولۋى مۇمكىن. بۇل ۇلتتىق قور قارجىسى ينۆەستيتسيالاناتىن شەتەلدىك نارىقتاردىڭ جاعدايىنا بايلانىستى بولادى», دەپ ءتۇسىندىردى مينيستر.

ۇلتتىق بانك دەرەگىنشە, 2021 جىل­دىڭ سوڭىندا ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆى 55,3 ملرد دوللارعا جەتتى. 2020 جىلى ۇلتتىق قوردان – 4,8 ترلن, 2021 جىلى 4,5 ترلن تەڭگە الىنعان. بيىل ۇكىمەت 4,6 ترلن تەڭگە سۇراعان.