قازاقستاننىڭ بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ قاۋىمداستىعىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى رۋسلان ورازاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, 2012 جىلى ۇيىم قالالىق اكىمدىككە سۋلى-باتپاقتى القاپتار بازاسىندا قالالىق ساياباق قۇرۋ تۇجىرىمداماسىن ۇسىنىپ, كىشى تالدىكولدىڭ ەكوجۇيەسىن ساقتاپ قالعان-دى. بىراق 2020 جىلى كەنەتتەن جەتى كولدىڭ بىرەۋىن جاساندى جولمەن جويىپ, ورنىن تولتىرۋ جۇمىستارى باستالدى.
«بۇگىندە كول جوق. كولدىڭ ورتاسىندا 12 قاباتتى ۇيلەر سالىندى. وعان قوسىمشا بالالار ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. سونىمەن قاتار جوبا بويىنشا مەكتەپ, الەۋمەتتىك نىساندار دا بوي كوتەرمەك. ال كولدىڭ ورنىن قۇرىلىس قوقىستارىمەن تولتىردى. مەنىڭ ويىمشا, بۇل قاۋىپتى. ءتىپتى قۇرىلىس ەرەجەلەرىنە دە سايكەس كەلمەيدى. بۇل ماسەلەنى اكىمدىكتە كوتەرگەن كەزدە, ماعان: «سول جاعالاۋدىڭ بارلىعى قوقىس ۇستىنە سالىنعان» دەپ جاۋاپ بەردى», دەيدى ر.ورازاليەۆ.
قۇقىق قورعاۋشى شىڭعىس تەمىر قازىرگى ۋاقىتتا بەلسەندىلەردە كىشى تالدىكولدى ساقتاۋ تۋرالى سوتتىڭ ءۇش شەشىمى بار ەكەنىن ايتتى. وكىنىشكە قاراي, بيلىك ونى ورىنداۋعا ق ۇلىقسىز.
ەكولوگيا مينيسترلىگىنىڭ وكىلى سەرىكجان بەكەتاەۆ ءوز كەزەگىندە ۆەدومستۆو اكىمدىكتەن زاڭ بويىنشا كول بويىندا سۋ قورعاۋ ايماعى مەن جولاقتارىن ورناتۋدى بىرنەشە رەت سۇراعانىن ايتتى. ايتكەنمەن, قالا اكىمىنىڭ سۋ قورعاۋ بەلدەۋىن بەلگىلەۋ تۋرالى قاۋلىسى شىقپاعان.
«سۋ قورعاۋ بەلدەۋى بەلگىلەنگەن جاعدايدا, وسى اۋماقتاعى بارلىق شارۋاشىلىق ارەكەت ەكولوگيا مينيسترلىگىمەن كەلىسىلۋگە ءتيىس. بىراق قاۋلى جوق بولعاندىقتان, ءبىز اكىمدىكتىڭ ارەكەتىن تەكسەرە المايمىز», دەدى ول.
ال «استاناباسجوسپار» جشس قىزمەتكەرى امانجول چيكاناەۆتىڭ ايتۋىنشا, قالانىڭ باس جوسپارىنىڭ جوباسىندا وڭتۇستىك-باتىس جەلدەرىنەن قورعايتىن ورمان-ساياباق ايماعىن قالدىرۋ قاراستىرىلعان.
ء«بىز 2000 جىلداردىڭ باسىندا وسى اۋماقتا ەكولوگيالىق قالالىق ساياباق قۇرۋدى قاراستىراتىن باس جوسپار ازىرلەدىك. ونىڭ وڭتۇستىك بولىگىندە ءار كونتينەنتتىڭ جانۋارلار الەمىن كورسەتۋ ءۇشىن كۇمبەزدەرى بار حايۋاناتتار باعىن قۇرۋ جۇيەلەنگەن. ال سولتۇستىك بولىگىن قاراقۇيرىقتار, كيىكتەر, قۇلاندار جانە قازاقستان دالاسىنىڭ باسقا دا جانۋارلارى جايىلۋى ءۇشىن ساۆاننا ءتارىزدى اشىق جەرگە قالدىردىق. وسى باعىتتا ءبىزدىڭ ساۋلەتشى وتە جاقسى ماكەت جاسادى. سودان كەيىن بۇل يدەيا قاراجات بولماعاندىقتان ىسكە اسپادى. ءبىز بۇل اۋماقتى بولاشاقتا ەكولوگيالىق ساياباققا اينالاتىن جاسىل ايماق رەتىندە ۇستادىق», دەدى ساۋلەتشى.
ەكولوگتەردىڭ ايتۋىنشا, كىشى تالدىكول اۋماعىندا جاندىكتەردىڭ 300-دەن استام ءتۇرى, بالىقتىڭ ەكى ءتۇرى, قوسمەكەندىلەر مەن باۋىرىمەن جورعالاۋشىلاردىڭ ءۇش ءتۇرى, سۇتقورەكتىلەردىڭ 10 ءتۇرى جانە قۇستاردىڭ 172 ءتۇرى مەكەندەيدى.
ەندىگى كەزەكتە كولدىڭ فلوراسى مەن فاۋناسىن زەرتتەۋ كەرەك. سونىمەن بىرگە ماماندار وسى اۋماقتاعى جەراستى جانە جەرۇستى سۋلارىنىڭ سالىنىپ جاتقان نىسانداردىڭ ساپاسىنا اسەرىن تۇبەگەيلى زەرتتەۋدى تالاپ ەتەدى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, جەراستى سۋلارى جينالاتىن بۇل كولدە بوي تۇزەگەن كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ قۇرىلىسى ادامداردىڭ ومىرىنە قاۋىپ توندىرەدى.
دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلار كىشى تالدىكول كولىنىڭ قالعان توبىن ءالى دە ساقتاپ قالۋعا بولاتىنى تۋرالى ورتاق پىكىرگە كەلدى.
