ۆيتسە-پرەمەر جۇمىس ساپارىن ارالاعاش اۋىلىنداعى قۇس وسىرۋمەن اينالىساتىن «سەۆەرنىي برويلەر» جشس-نەن باستادى. بولاشاقتا بۇل كاسىپورىندا 170 ادامعا دەيىن جۇمىس ىستەپ, 5 مىڭ تونناداي ءونىم شىعارىلىپ, وبلىستى قۇس ەتىمەن تولىق قامتاماسىز ەتەتىن بولادى دەپ كۇتىلۋدە. ە.توعجانوۆ جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردى كووپەراتيۆتەرگە بىرىكتىرۋ جوباسى تۋرالى ايتىپ, ونىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىن دامىتۋعا قوساتىن ۇلەسى زور ەكەنىن جەتكىزدى. كاسىپورىننىڭ باسشىسى شىڭعىسحان ءسالىموۆ – الماتى وبلىسىنان كەلگەن كاسىپكەر. ول قونىس اۋدارۋشىلاردى قولداۋ ماسەلەسىنە كوڭىل بولەتىنىن ايتتى. ء«وندىرىستى دامىتۋ بارىسىندا 5,4 ملرد تەڭگە قاراجات قۇيىلاتىن بولادى. ءبىز جۇمىسقا قونىس اۋدارۋشىلارمەن قاتار جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى دا تارتامىز. جەرگىلىكتى جاعدايعا توسەلگەن ولاردىڭ ەڭبەك ونىمدىلىگى جوعارى بولاتىنىنا ءۇمىتتىمىز», دەدى ول.
وبلىس اكىمى قۇمار اقساقالوۆ مۇنداي كاسىپورىندار جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كومەك بەرۋ تۋرالى مىندەتتەمە الاتىنىن, سونىمەن قاتار اۋىلدىقتاردىڭ قوسالقى شارۋاشىلىقتارىن دامىتۋعا جاردەمدەسەتىنىن جەتكىزدى. مۇنى قۇپتاعان ۆيتسە-پرەمەر سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى وسى ۇلگىنى رەسپۋبليكاعا تاراتۋ كەرەگىن ايتتى.
سونداي-اق استراحانكا جانە پولتاۆكا اۋىلدارىنا قونىس اۋدارۋشىلار ءبىرشاما كوپ كەلگەن. وبلىس ورتالىعىنا جاقىن, ينفراقۇرىلىمى جاقسى بولعاندىقتان كەزىندە مۇندا تىڭ يگەرۋشىلەردىڭ دە كوپ كەلگەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. سوندىقتان دا اۋىل اتاۋلارى ۋكراينا مەن رەسەيدىڭ قالالارىنىڭ اتاۋىمەن اتالعان. ال بۇگىندە جامبىل, تۇركىستان, ماڭعىستاۋ, الماتى وبلىستارىنان قونىس اۋدارۋشىلار كەلىپ, ورنىعۋدا. 2016 جىلدان بەرى وسى اۋىلدارعا بارلىعى 11 مىڭداي قونىس اۋدارۋشى كەلدى. جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, تۇراقتاپ قالۋشىلاردىڭ ۇلەسى – 94 پايىز. وسى جىلدار ىشىندە اۋىلدارداعى كادر تاپشىلىعى 5 ەسەگە دەيىن ازايعان. سونىڭ ىشىندە كادر جەتىسپەۋشىلىگى اۋىل شارۋاشىلىعىندا – 1,5, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا – 1,3, ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا 2,5 ەسە تومەندەگەن.
ەلتاي زىكىرين ۇزاق جىلداردان بەرى «پولتاۆسكوە» جشس-ءىن باسقارادى. جۋىردا شارۋاشىلىق ءوز قاراجاتىنا 40 ورىندىق «اق بوپە» بالاباقشاسىن سالدى. وندا جاڭادان 11 جۇمىس ورنى اشىلعان. ازىرگە توپقا جينالعان بوبەكتەردىڭ سانى – 30. بالاباقشانىڭ قۇرىلىسى سەرىكتەستىك ءۇشىن 350 ملن تەڭگەگە تۇسكەن. شارۋاشىلىقتىڭ تۇرعىندارعا جاساپ وتىرعان تاعى ءبىر كومەگى بار. ءىرى قارا وسىرەتىن سەرىكتەستىك تۇرعىندارعا 10 كۇندىك بۇزاۋلاردى ارزانعا ساتادى, ال تۇرعىندار جاس ءتولدى كۇزگە دەيىن باعىپ, تورپاق بولعاندا شارۋاشىلىقتىڭ وزىنە قىمباتقا قايتا ساتا الادى. ماسەلەن, 10 بۇزاۋ وسىرگەن وتباسى جارتى جىلدا ۇيىنە 2 ملن تەڭگەدەي تازا كىرىس ەنگىزەدى.
ماڭعىستاۋ وبلىسىنان كوشىپ كەلگەن دارىگەر فاتيما نابيەۆا وزىنە سولتۇستىك ءوڭىردىڭ ۇناعانىن جەتكىزدى. «مۇندا ءبىزدى جىلى قابىلدادى, اۋا رايى تازا, كليماتى جايلى. قىستا سۋىق بولعانىمەن وعان تەز ۇيرەنۋگە بولادى. تۇرعىن ۇيمەن جانە جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتتى. جەرگىلىكتى امبۋلاتوريادا جالپى تاجىريبەلىك دارىگەر بولىپ ىستەيمىن», دەدى ول.
جالپى, وبلىسقا 5 جىلدىڭ ىشىندە 500-گە جۋىق وتباسى قونىس اۋداردى, ولارعا 270 ملن تەڭگەنىڭ گرانتى مەن نەسيەسى بەرىلدى. بىراق ءبارى بىردەي كاسىبىن اشىپ, ءىسىن دوڭگەلەتىپ كەتە العان جوق. بيىل جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 2,5 مىڭ ادام كوشىپ كەلەدى دەپ كۇتىلۋدە. ازىرگە سونىڭ ىشىندە 1 320 ادام كەلىپ, قونىستاندى. ە.توعجانوۆ اۋىلدارعا قونىس اۋدارۋشىلاردىڭ كوپتەپ كەلگەنىنە قۋاناتىنىن جەتكىزدى. «مەملەكەت قونىس اۋدارۋشىلاردى قولداپ وتىر. مۇندا ولاردىڭ تۇرعىن ءۇي الۋىنا, جۇمىسقا تۇرۋىنا تولىق مۇمكىندىك بار. حالقىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەردە عانا وتىرا بەرۋىنە بولمايدى, كوك مايسالى, جاسىل جەلەكتى وڭىرگە كوبىرەك كوشىپ كەلۋ كەرەك», دەدى ول.
قازىر پەتروپاۆلدا ەلەكتر ونىمدەرىن شىعاراتىن «Alageum Electric» اق فيليالى جۇمىس ىستەيدى. سايدۋللا قوجاباەۆ العاش كەنتاۋ قالاسىندا ۇيىمداستىرعان حولدينگتىڭ ەلىمىزدە وتىز شاقتى فيليالى بار. سونىڭ ترانسفورماتور شىعاراتىن ءبىر فيليالى پەتروپاۆلدا اشىلىپ, وڭىردەگى وزىق كاسىپورىنداردىڭ بىرىنە اينالدى. وسى كاسىپورىن ءوزىنىڭ وڭتۇستىكتەن شاقىرعان ماماندارى مەن جۇمىسشىلارىنا 40 پاتەرلىك جاتاقحانا سالىپ بەردى. وندا قازىر بالا-شاعاسىمەن 150-دەي ادام تۇرادى. جاتاقحانانىڭ بولمەلەرى كەڭ, توبەسى بيىك. كاسىپورىن تۇرمىستىق جيھاز بەن تەحنيكاعا دەيىن قامتاماسىز ەتكەن. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى اتالعان جاتاقحانانىڭ تۇرعىندارىمەن دە كەزدەستى. سونىڭ ءبىرى سالتانات اسىلبەكوۆا زاۋىتتا جۇمىسشى بولىپ ىستەيتىنىن, ەكى بوبەگى بارىن ايتتى. «بىزگە سولتۇستىك ۇنادى. اۋا رايى جاقسى, ۇنەمى تازا. بالالارىمدى «بالاۋسا» اتتى قازاق بالاباقشاسىنا ورنالاستىردىق. كۇيەۋىم ەكەۋمىز 400 مىڭ تەڭگەدەي ەڭبەكاقى الامىز. جۇمىسقا اۆتوبۋسپەن اپارادى. تەك مۇندا وڭتۇستىككە قاراعاندا قىمباتشىلىق ەكەن», دەدى.
ال لاۋرا الپىسباەۆانىڭ كۇيەۋى قايرات قونىسوۆ «Alageum Electric» فيرماسىندا 16 جىل بويى دانەكەرلەۋشى بولىپ ىستەيدى. ولار 6 بالاسىمەن كەنتاۋ قالاسىنان كەلگەن. «ەڭبەكاقىمىز جاقسى, باسپانامەن قامتاماسىز ەتتى, ايلىعىمىزدى ۋاقتىلى بەرىپ تۇرادى. جاتاقحانامىز جارقىراپ تۇر, بىزگە بۇيىرعانى – 64 شارشى مەتر, تۇرعان جەرى قالانىڭ دەمالىس ساياباعىنا جاقىن. بالالارىمىزدى №6 قازاق مەكتەبىنە ورنالاستىردىق, ساباققا اپارۋعا اۆتوبۋس بولىنگەن», دەدى ول.
جاتاقحانانىڭ مەڭگەرۋشىسى باتساي قالدىبەكوۆا 8 بالاسىمەن كوشىپ كەلىپتى. ول دا جاسالعان جاعدايعا رازى ەكەنىن ايتتى. «جاتاقحانامىزدىڭ ىستىق-سۋىق سۋمەن, گازبەن قامتاماسىز ەتىلۋىندە قاپى جوق. بىزگە ءۇش بولمەلى كەڭ جاتاقحانا ءتيدى. ەندى سالىنىپ جاتقان 104 پاتەرلى ۇيدەن دە ۇلكەنىرەك پاتەر الىپ قالارمىز دەگەن ۇمىتتەمىز», دەدى ول.
ايتا كەتەتىن جايت, قونىس اۋدارۋشى وتباسى مۇشەلەرىنىڭ ارقايسىسىنا ۇكىمەت تاراپىنان 70 اەك كولەمىندە جول شىعىنى وتەلگەن. ونىڭ ۇستىنە باسپانا, جاقسى ەڭبەكاقىلى جۇمىس, باسقا دا جاعداي جاسالدى. كاسىپورىننىڭ ءوندىرىس جونىندەگى ديرەكتورى نۇرجان ابدۋللاەۆ وندىرىستە دە, الەۋمەتتىك ماسەلەدە دە ەشقانداي پروبلەما جوق ەكەنىن, ونىمدەردىڭ قازاقستاننان باسقا رەسەي مەن وزبەكستانعا شىعارىلاتىنىن جەتكىزدى.
ۆيتسە-پرەمەر سونىمەن قاتار پەتروپاۆلداعى فانەرا كومبيناتىنىڭ وندىرىسىمەن تانىستى. جوبانى 4,1 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا قۇيعان تۇرىك ينۆەستورلارى ىسكە اسىرعان. زاۋىتتىڭ جوبالىق قۋاتى – 30 مىڭ تەكشە مەتر بولاتىن لاميناتتالعان فانەرا ءوندىرۋ. كاسىپورىن ەلىمىز بويىنشا فانەراعا قاجەتتىلىكتىڭ 22%-ىنا دەيىن قامتاماسىز ەتە الادى. 210 تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلعان.
سونداي-اق پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى «جۇكەنوۆ» جەكە كاسىپكەرلىگىنىڭ تىگىن تسەحىنا باردى. تسەحتا كوپبالالى, ەڭبەككە شەكتەۋلى مۇگەدەك جاندار, قانداستار جانە تولىق ەمەس وتباسىلار ءۇشىن 9 جۇمىس ورنى قۇرىلعان. قوسىمشا 40 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانعان.
اتالعان كەزدەسۋلەردەن كەيىن ەرالى توعجانوۆ ازاماتتاردىڭ قونىس اۋدارۋى جانە حالىقتىڭ تابىس دەڭگەيىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كەڭەس وتكىزدى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا بيىل 13 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلادى, بۇگىندە ونىڭ 11 مىڭنان استامى اشىلعان, ونىڭ 72%-ى – تۇراقتى جۇمىس ورىندارى. وسى جىلى 53 ملرد تەڭگەگە 19 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە قوسىلىپ, 1 300-دەن استام تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى.
كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوبا اياسىندا ازاماتتاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ بويىنشا كەشەندى شارالار اتقارىلۋدا. بۇل ماقساتتا قارجىلاندىرۋ كولەمى 1,4 ملرد تەڭگەدەن 6 ملرد تەڭگەگە دەيىن, ياعني 4 ەسەگە ۇلعايدى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
