ءبىرىنشى پروتسەدۋرا بويىنشا ازامات سوتتان تىس بانكروتتىقتى جۇزەگە اسىرا الادى. بۇل ءۇشىن كەلەسىدەي شارتتار قويىلادى: بانك, ميكروقارجى ۇيىمى جانە كوللەكتورلار الدىنداعى قارىزى 4,9 ملن تەڭگەدەن (1 600 اەك) اسپاۋى كەرەك. سونداي-اق رەسمي تابىسى بولماۋى كەرەك نەمەسە تابىسى وتباسى مۇشەلەرىن قوسا العاندا ەڭ تومەنگى كۇنكورىس شەگىنەن (ادام باسىنا 36 018 تەڭگە) اسىپ كەتپەۋى قاجەت.
كوميتەت وكىلدەرىنىڭ حابارلاۋىنشا, بورىشكەردىڭ اتىندا م ۇلىك بولماۋعا ءتيىس. سونىمەن بىرگە قارىز بويىنشا بانكپەن ەسەپ ايىرىسۋ پروتسەدۋراسىن جۇرگىزۋ قاجەت بولادى. جالپى, سوتتان تىس بانكروتتىق تەك بانكتەر, مقۇ جانە كوللەكتورلىق اگەنتتىكتەر الدىنداعى قارىزدار بويىنشا قولدانىلۋى مۇمكىن.
ەكىنشى پروتسەدۋرا سوت بانكروتتىعىنا نەگىزدەلگەن. مۇنى قارىزى 4,9 ملن تەڭگەدەن اساتىن قازاقستاندىقتار پايدالانا الادى. وسى ءراسىم بارىسىندا بورىشكەردىڭ مۇلكى بولسا, ول اۋكتسيوندا ساتىلادى. تۇسكەن قاراجات بەلگىلەنگەن تارتىپپەن كرەديتورلار الدىنداعى بەرەشەكتى وتەۋگە جۇمسالادى. جەكە تۇلعانىڭ سوت ارقىلى بانكروت بولۋ پروتسەدۋراسىمەن ارنايى تاعايىندالعان قارجى باسقارۋشىسى اينالىسادى. بىراق بورىشكەردىڭ اتىندا ءبىر ءۇي بولسا جانە ول كەپىلگە قويىلماعان بولسا, وندا وعان تيىسپەيدى.
ءۇشىنشى پروتسەدۋرا اياسىندا كليەنتتىڭ تولەم قابىلەتى قالپىنا كەلتىرىلەدى جانە سوت ارقىلى قارىزداردى 5 جىلعا دەيىن ءبولىپ تولەپ قايتارۋ نۇسقاسى قاراستىرىلادى. كوميتەتتىڭ حابارلاۋىنشا, ساۋىقتىرۋ جوسپارى قارجى باسقارۋشىسىمەن بىرلەسىپ ازىرلەنىپ, سوتتا بەكىتىلەدى. بۇل ءۇشىن ەكى تاراپتىڭ (بورىشكەر مەن كرەديتور) كەلىسىمى قاجەت بولادى.
ارينە, بانكروت بولۋ تۋرالى شەشىمدى مىڭ قايتارا ويلانىپ, جەتى رەت ولشەپ, ءبىر رەت كەسكەن ابزال. ويتكەنى ونىڭ سالدارى دا بار. ماسەلەن, ءوزىن بانكروتپىن دەپ جاريالاعان جەكە تۇلعا 5 جىل بويى زايم جانە نەسيە الا المايدى. ەكىنشى رەت بانكروت بولۋ ءۇشىن اراعا 7 جىل سالۋ قاجەت. سونىمەن قاتار زاڭ بويىنشا بانكروتتىقتان كەيىن 3 جىل ىشىندە بانكروت بولعان تۇلعانىڭ قارجىلىق جاعدايىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ كوزدەلەدى. سونداي-اق جوبادا ازاماتتاردىڭ بانكروت دەپ تانىلعان كۇننەن باستاپ ءبىر جىل ىشىندە قارجىلىق ساۋاتتىلىق كۋرستارىنان مىندەتتى تۇردە ءوتۋى جوسپارلانعان.
«زاڭ جوباسىمەن جۇمىس جالعاسىپ جاتىر. زاڭ قاتقىل بولۋى كەرەك پە, الدە جۇمساقتاۋ بولعانى ءجون بە دەگەن توڭىرەكتە تالاس-تارتىس بار. بارلىق تاراپقا, ءتىپتى بانككە زاڭنىڭ الدەقايدا جۇمساق بولعانى كەرەك. ەگەر زاڭ بارىنشا قاتاڭ بولسا, وندا الەۋەتتى قارىز الۋشىلار سانى ازايىپ كەتۋى مۇمكىن», دەيدى قارجىگەر راسۋل رىسمامبەتوۆ.
ەكونوميست ماقسات حالىقتىڭ ايتۋىنشا, بانكروتتىق بار ماسەلەنى شەشپەيدى, بىراق بىرقاتار پروبلەمانى جويادى.
«سونىڭ ءبىرى – سوتتان تىس بانكروت بولۋ مۇمكىندىگى. ەگەر جەكە تۇلعا تابىسىنان ايىرىلسا, ءسويتىپ, قارىزى ارتىپ كەتسە جانە ونى تولەي الماسا, وندا ءتيىستى انىقتامالىق قۇجاتتاردى ۇسىنا وتىرىپ سوتقا جۇگىنە الادى. وتكىر پروبلەمانىڭ ءبىرى – پايىزى جوعارى نەسيەلەردە بولىپ تۇر. مۇنداي زايمداردىڭ كوبى تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەرگە تيەسىلى. كرەديتتىڭ كوبىنىڭ پايىزى نارىقتىق باعادان جوعارى. بىراق وسىنداي زاڭ ارقىلى مەملەكەت ءوز ازاماتتارىن قىمبات زايمداردان قورعاي الادى. قازىر نەسيەسىن تولەي الماي, كوللەكتورلار قىسىمىنا ۇشىراپ جاتقان ازامات وتە كوپ. ومىرلىك قيىن جاعدايعا تۇسكەن مۇنداي ادامداردى كىم قورعايدى؟ سوندىقتان بانكروتتىقتى قابىلداپ, نەسيەدەن قۇتىلۋدىڭ زاڭدىق ءتاسىلى قاجەت-اق. بىراق بانكروت بولا سالۋ بۇكىل تۇيتكىل تارقاتىلادى دەگەندى بىلدىرمەيدى. زاڭ سونىڭ ءبارىن ەسكەرىپ, قابىلدانادى دەپ ۇمىتتەنەمىن», دەيدى ەكونوميست.
ۇلتتىق بانكتىڭ حابارلاۋىنشا, قازىر قازاقستاندىقتاردىڭ بانككە قارىزى 6,6 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا بانك الدىنداعى بەرەشەك 33,3 پايىزعا وسكەن. بۇل رەتتە جەكە تۇلعالاردىڭ 1-30 كۇن ارالىعىنداعى وتەلمەگەن بەرەشەگى 84 پايىزعا وسكەن جانە 333,1 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. ال 90 كۇننەن اسقان بەرەشەك كولەمى 12 پايىزعا ۇلعايىپ, 417,7 ملرد تەڭگەگە جەتىپتى.
