الەم • 19 تامىز، 2022

تيگراي تىنىشتالماي تۇر

12422 رەت كورسەتىلدى

ەفيوپيا ۇكىمەتى تيگرايداعى اتىستى توقتاتۋ جونىندەگى كەلىسىمگە تەز ارادا قول جەتكىزۋ قاجەت ەكەنىن مالىمدەدى. سوندا عانا سوعىس ءورتى شارپىعان ايماقتا گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتۋدى جالعاستىرۋعا، قاراپايىم قاجەتتىلىكتەردى وتەۋگە مۇمكىندىك تۋاتىنىن ايتىپ وتىر.

تيگرايداعى كوتەرىلىسشىلەرمەن كەلىس­سوزدەر جۇرگىزۋ جونىندە قۇرىلعان كوميتەت تىنىشتىق ورناتۋ جونىندە ۇسىنىس ازىرلەگەنىن حابارلادى. وسىلايشا، 2020 جىلى قاراشادا باستالعان قاقتىعىستاردى توقتاتۋعا تالپىنباق.

«گۋمانيتارلىق كومەكتىڭ تۇراقتى جەتكىزىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ، نەگىزگى قىز­مەت­تەردى قالپىنا كەلتىرۋدى جەڭىلدەتۋ ءۇشىن، سونداي-اق قاقتىعىستى بەيبىت جولمەن شەشۋ ءۇشىن كوميتەت مۇمكىندىگىنشە تەزىرەك اتىستى توقتاتۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول جەتكىزۋ قاجەت»، دەلىنگەن كوميتەت جاساعان مالىمدەمەدە.

بەيبىتشىلىك جونىندەگى كوميتەت وسى پروتسەستى جەدەلدەتۋ ءۇشىن بىتىمگەرشىلىك ۇسىنىسىن قابىلداعان كورىنەدى. بۇل قۇجات اتىستى توقتاتۋعا جانە ساياسي ديالوگتى جۇرگىزۋگە جول اشپاق.

تيگراي حالىقتى ازات ەتۋ مايدانى (TPLF) مۇنداي ۇسىنىستى قابىلدامادى. توپتىڭ پايىمداۋىنشا، ەل پرەمەر-ءمينيسترى ابي احمەدتىڭ ۇكىمەتى ديا­لوگقا كەلۋگە ىنتا بىلدىرمەگەن. سون­دىق­تان قۇجاتتى اقىلعا قونىمسىز دەپ سا­نايدى.

«ولار بەيبىت كەلىسسوز جۇرگىزۋگە قو­لايلى جاعداي جاساۋعا ارەكەت ەتەمىز دەگەن ءجيى قايتالاناتىن ۋادەلەرىنە اشىق تۇردە قارسى شىقتى. شىنىندا، ولاردىڭ اسكەرى بىزگە قارسى ارانداتۋ ارەكەتىن جاساپ، قوعامدا جاعىمسىز پىكىر قالىپ­تاس­­تى­رىپ وتىر»، دەدى تيگراي حالىقتى ازات ەتۋ مايدانىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى گە­تاچيۋ رەدا.

TPLF وڭىردەگى 6 ملن حالىقتىڭ تۇر­مى­سىنا قاجەتتى نەگىزگى قىزمەتتەردى ورىن­داعان كەزدە عانا كەلىسسوز ۇستەلىنە وتىراتىنىن تالايدان بەرى ايتىپ كەلەدى. جالپى، ەفيوپيانىڭ سولتۇستىگىندەگى قاق­تىعىس بيىلعى ناۋرىزدا باسەڭدەگەن. ءسوي­تىپ، توقتاپ قالعان گۋمانيتارلىق كو­مەكتى قايتا جەتكىزە باستاۋعا مۇمكىندىك تۋدى.

تيگراي ايماعى سوعىس باستالعالى بەرى ەلەكتر جارىعى، بايلانىس، بانك قىزمەتى سەكىلدى نەگىزگى قىزمەتتەرگە قول جەتكىزە الماي قالعان. حالىق اشتىققا ۇشىراپ، دۇ­كەن سورەلەرىندە ازىق-ت ۇلىك قالمادى.

بەيبىتشىلىك جونىندەگى كوميتەت الداعى ۋاقىتتا ۇسىنىسىن افريكا وداعىنا جى­بەرەتىنىن العا تارتادى. ءوز كەزەگىندە قارا قۇرلىقتىڭ باستى ۇيىمى سوعىس ءورتى شارپىعان ايماقتاعى احۋالدى رەتتەۋگە بار كۇش-جىگەرىن جۇمساپ كەلەدى.

«كەلىسسوزدەردىڭ ورنى مەن ۋاقىتىن انىقتاۋعا، بەيبىت كەلىسسوزدەردى تەز باس­­تاۋعا جانە جاقىن ارادا اتىستى توقتاتۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول جەتكىزۋگە مۇم­­كىندىك الۋ ءۇشىن افريكا وداعىمەن ىن­تىماقتاستىق ورناتۋعا كۇش سالىپ جاتىرمىز»، دەپ حابارلادى كوميتەت.

سونداي-اق كەلىسسوزدەرگە كىمنىڭ تورا­عالىق ەتۋى دە تالقىعا ءتۇسىپ جاتىر. ابي ۇكىمەتى كەز كەلگەن كەلىسسوزدى افريكا ودا­عىنىڭ سومالي تۇبەگىندەگى وكىلى ولۋسەگۋن وباساندجو جۇرگىزۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدى. الايدا كوتەرىلىسشىلەر كەنيا پرە­زيدەنتى ۋحۋرۋ كەنياتتانىڭ ارا اعايىن بولعانىن قالايدى.

حالىقارالىق قوعامداستىق تا تيگراي­داعى احۋالعا الاڭداۋلى. وسىعان بايلانىس­تى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە بىرنەشە وتىرىس ءوتىپ، قارار قابىلدانعانى ءمالىم. قاقتىعىس سالدارىنان مىڭداعان ادام قازا تاۋىپ، ميلليونداعان تۇرعىن بوسىپ كەتكەن.

دەگەنمەن ەلدەگى احۋالعا الەم جەت­كىلىكتى تۇردە نازار اۋدارماي وتىر دەپ ەسەپتەيتىندەر دە بار. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ باسشىسى تەدروس ادانوم گەبرەيەسۋس تيگراي ايما­عىنداعى داعدارىستى «جەردەگى ەڭ اۋىر اپات» دەپ سيپاتتادى. ۇيىم باسشىسى «جاھاندىق كوشباسشىلاردىڭ سالعىرت­تىعى وندا مەكەندەگەن تۇرعىنداردىڭ ناسى­لىنە بايلانىستى ما؟» دەگەن ساۋال تاستايدى.

جالپى، ۇيىم باسشىسىنىڭ تۋعان جەرى وسى تيگراي ايماعى. سوندىقتان تەدروس مىرزانىڭ الاڭداۋى تۇسىنىكتى. ەفيوپيانىڭ سولتۇستىگىندە قاقتىعىس باستالعالى حالىقارالىق قوعامداستىق گۋمانيتارلىق كومەك جەتكىزۋگە بەل شەشىپ كىرىسكەن جوق. الايدا ۋكرايناداعى قاق­تىعىسقا قارسى بۇكىل ەۋروپا ورە تۇرەگەلدى.

تەدروستىڭ ايتۋىنشا، تيگرايدەگى 6 ملن ادامنىڭ سوڭعى 21 ايدا الەممەن بايلانىسى ۇزىلگەن. وسى ورايدا، ول ۋكراي­ناداعى قاقتىعىسپەن سالىستىرا وتىرىپ، تيگرايداعى اپاتتى بۇدان دا سوراقى دەپ ايتتى.

«كەيىنگى بىرنەشە ايدا الەمنىڭ دا­مىعان ەلدەرىندە بىردە-ءبىر مەملەكەت باسشى­سىنىڭ تيگرايداعى جاعداي تۋرالى ايتقانىن ەستىگەن جوقپىن. كەز كەلگەن جەردە. نەلىكتەن؟ بالكىم، بۇل تيگرايداعى تۇرعىنداردىڭ تۇسىنە بايلانىستى شىعار»، دەيدى دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ باسشىسى.

سوڭعى جاڭالىقتار

QazaqGaz ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ قۇرامى وزگەردى

قازاقستان • 02 جەلتوقسان، 2022

ماۋلەن اشىمباەۆ قىتاي حالقىنا كوڭىل ايتتى

پارلامەنت • 02 جەلتوقسان، 2022

شەكارانى بۇكىل ەل قورعايدى

قوعام • 02 جەلتوقسان، 2022

ۇقساس جاڭالىقتار