2014 جىلدىڭ قىركۇيەگىنەن بەرى يران قولدايتىن حۋسيلەر ەل استاناسى سانا مەن كەيبىر ايماقتاردى ءوز باقىلاۋىندا ۇستاپ وتىر. بۇل يەمەن اسكەري كۇشتەرى مەن حۋسيلەر اراسىندا جىلدار بويى جالعاسقان قاقتىعىسقا سەبەپ بولدى. ساۋد ارابياسى باستاعان اراب كواليتسيا كۇشتەرى 2015 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنان بەرى حۋسيلەرگە قارسى شىعىپ, يەمەن ۇكىمەتىنە قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ يەمەندەگى ارنايى وكىلى گرۋندبەرگ يەمەن ۇكىمەتى مەن حۋسيلەر 2 ءساۋىر كۇنى اۋە, قۇرلىق جانە تەڭىز وپەراتسيالارىن 2 ايعا توقتاتۋعا كەلىسكەنىن حابارلاعان بولاتىن. كەيىن 2 ماۋسىمدا اتىستى توقتاتۋ كەلىسىمىنىڭ اياقتالۋىنا بىرنەشە ساعات قالعاندا تاراپتار اتىستى توقتاتۋدى تاعى 2 ايعا ۇزارتۋعا كەلىسكەنى تۋرالى اقپارات شىقتى. ەندى يەمەن ۇكىمەتى مەن حۋسيلەر بىتىمگەرشىلىكتى 2 قازانعا دەيىن ۇزارتۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. گرۋندبەرگ ەكىنشى رەت ۇزارتۋمەن 6 ايعا سوزىلعان اتىستى توقتاتۋ كەلىسىمى تايز جانە حۋدەيداداعى قيىندىقتاردى جەڭىلدەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.
يەمەندە 2 ساۋىردە باستالىپ, ءتورت ايدان بەرى جالعاسىپ كەلە جاتقان جانە سوڭعى شەشىممەن التى ايعا سوزىلعان اتىستى توقتاتۋ كەلىسىمى سوعىس باستالعاننان, ياعني 2014 جىلدان بەرگى ەڭ ۇزاق مەرزىمگە اتىستى توقتاتۋ قادامى رەتىندە بەلگىلى. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ يەمەندەگى جاعدايدى تۇراقتاندىرۋى قاقتىعىسقا قاتىستى ايماقتىق جانە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ۇستانىمىنا بايلانىستى بولىپ وتىر. وسىلايشا, بۇۇ مەن ومان يەمەندەگى اتىستى توقتاتىپ, ەكى تاراپتىڭ بىتىمگەرشىلىك كەلىسىمىنىڭ ۋاقىتىن ۇزارتىپ, ونى تۇراقتى ەتۋ ارقىلى ەلدە بەيبىتشىلىك ورناتۋعا اتسالىسىپ جاتىر.
بۇۇ-نىڭ يەمەندەگى ارنايى وكىلى گرۋندبەرگ اتىستى توقتاتۋ مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىلارى مەن زەينەتاقىلارىن تۇراقتى تولەۋگە, تايز جانە باسقا ايماقتارعا جولداردى اشۋعا, حالىقارالىق «سانا» اۋەجايىنا ەكى جاقتى رەيستەردى كوبەيتۋ, جانارمايدىڭ مول بولۋى جانە حۋدەيدا پورتىنىڭ تۇراقتى قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن العا تارتتى. بۇۇ-نىڭ يەمەن كەڭسەسى دايىنداعان ەسەبى بويىنشا اتىس توقتاعان 4 ايدىڭ ىشىندە 30 جانارماي تاسىمالدايتىن كەمە حۋدەيدا پورتىنا كەلگەن. يەمەن ۇكىمەتى بولسا 29 شىلدە كۇنگى مالىمدەمەسىندە اتىستى 4 ايعا توقتاتۋ پروتسەسى كەزىندە حۋدەيدا پورتىنا جەتكەن جانارمايدان 187 ميلليون دوللار تابىس تاپقانىن مالىمدەدى.
حۋسيلەردىڭ باقىلاۋىنداعى «سانا» حالىقارالىق اۋەجايى 2016 جىلدان بەرى العاش رەت قايتا اشىلىپ, مىسىر مەن يوردانياعا كوممەرتسيالىق رەيستەردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا رۇقسات بەرىلدى. كوممەرتسيالىق رەيسپەن قاتار 10 مىڭنان استام جولاۋشىنىڭ ساياحاتتاۋىنا مۇمكىندىك تۋدى. سونداي-اق يەمەننىڭ رەسمي اگەنتتىگى شابۆا قالاسىنداعى «اتاك» اۋەجايى كوممەرتسيالىق رەيستەر ءۇشىن قايتا اشىلعانىن حابارلادى. اۋەجاي بۇعان دەيىن ازاماتتىق سوعىس سالدارىنان 7 جىلدان استام ۋاقىت قىزمەت كورسەتپەگەن. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, حۋسي جاساقتارى مەن يەمەن اسكەري كۇشتەرى اراسىنداعى قاقتىعىستار ۇزاق ۋاقىت بويى جالعاسقان شابۆا قالاسى 2017 جىلى حۋسيلەردەن ازات ەتىلگەن بولاتىن. بۇگىندە شابۆا يەمەن ۇكىمەتى مەن بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى قولدايتىن وڭتۇستىك وتپەلى كەڭەسىنىڭ باقىلاۋىندا.
جالپى, يەمەن شەكاراسىنىڭ سىرتىنداعى اراب كواليتسياسى ەلدەرىن نىساناعا العان حۋسيلەر كواليتسيا قۇرىلعان 2015 جىلدان باستاپ ءساۋىر ايىندا اتىستى ۋاقىتشا توقتاتۋ باستالعانعا دەيىنگى ارالىقتا بالليستيكالىق زىمىراندار, ۇشقىشسىز باسقارىلاتىن ۇشاقتار جانە اسكەري كەمەلەرمەن 1300-دەن استام شابۋىل جاساعانى انىقتالدى.
ساۋد ارابياسى باستاعان اراب كواليتسياسى اتىستى توقتاتۋ پروتسەسى كەزىندە حۋسيلەرگە قارسى كۇش قولدانۋدى دوعارعان كەزدە ولار دا ساۋد ارابياسى مەن بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنە قارسى شابۋىلدار جاسامايدى. بۇل – ايماقتاعى اتىستى توقتاتۋدىڭ نەگىزگى باستاماسى. دەگەنمەن حۋسيلەر كەلىسىمگە ساي ارەكەت ەتپەي, اتىستى توقتاتۋ رەجىمىن بۇزعانى تۋرالى اقپاراتتار بار. يەمەندىك تاۋەلسىز ۇيىمداردىڭ مالىمەتى بويىنشا 2 ءساۋىر كۇنى اتىستى توقتاتۋ باستالعاننان شىلدە ايىنىڭ سوڭىنا دەيىنگى مەرزىمدە 1 700 رەت اتىستى توقتاتۋ كەلىسىمىنىڭ بۇزىلعانى انىقتالىپ, ونىڭ
1 578-ءى حۋسيلەر تاراپىنان جاسالعانى بەلگىلى بولعان.
يەمەن سىرتقى ىستەر ءمينيسترى احمەد بين مۇباراك شىلدە ايىنىڭ سوڭىندا جاساعان مالىمدەمەسىندە حۋسيلەردى «كۇنىنە 50 رەت اتىستى توقتاتۋ كەلىسىمىن بۇزدى» دەپ ايىپتادى. بين مۇباراك بۇل زاڭ بۇزۋشىلىقتاردان 81 ادام قازا تاۋىپ, 331-ءنىڭ جاراقات العانىن ايتتى. الايدا بۇۇ-نىڭ يەمەندەگى ارنايى وكىلى گرۋندبەرگتىڭ ايتۋىنشا, شىلدە ايىندا بەيبىت تۇرعىنداردىڭ قازاسى اتىستى توقتاتۋ كەلىسىمى كۇشىنە ەنگەن الدىڭعى ءۇش ايعا قاراعاندا ازايعان.
بەيبىت تۇرعىندار ءولىمىنىڭ ازايۋىنا قاراماستان, اتىستى توقتاتۋ كەزەڭىندە كوپتەگەن ايماققا قويىلعان مينالاردىڭ جارىلۋى ءالى دە قاراپايىم تۇرعىنداردىڭ اجالىنا سەبەپ بولىپ وتىر. بۇل تۋرالى يەمەن رەسمي وكىلى: «حۋسيلەردىڭ يەمەن اۋماعىنا ورنالاستىرعان مينالار مەن سوعىس قالدىقتارىنىڭ جارىلۋى سالدارىنان 2 ساۋىردەن 1 تامىزعا دەيىنگى ارالىقتا 168 بەيبىت تۇرعىننىڭ زارداپ شەككەنىن تىركەدىك», دەپ مالىمدەدى. مالىمدەمەدەگى دەرەكتەرگە سايكەس 57 ادام, ونىڭ ىشىندە 28 بالا, 4 ايەل قازا تاۋىپ, 111 ادام اۋىر زارداپ شەككەن.
ساراپشىلار يەمەن ۇكىمەتىن باسقاراتىن پرەزيدەنتتىك كەڭەس ءتورت اي بويى اتىستى توقتاتۋ رەجىمىن بۇزباۋ ءۇشىن حۋسيلەرگە جەڭىلدىكتەر جاسادى دەپ سانايدى. ونىڭ ىشىندە, ەڭ ماڭىزدىسى – حۋسيلەرگە يەمەن تولقۇجاتىنىڭ بەرىلۋى. سونداي-اق حۋسيلەر باسقاراتىن حۋدەيدا پورتىنا مۇناي ونىمدەرىنىڭ تاسىمالدانۋىنا رۇقسات بەرىلدى. بۇل حۋسيلىك اسكەريلەردىڭ سوعىس شىعىندارىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە مۇمكىندىك تۋعىزادى.
ۇكىمەت بۇل جەڭىلدىكتەردى 2015 جىلدان بەرى قورشاۋدا بولعان جانە 3 ميلليون يەمەندىك تۇراتىن تايز قالاسىنداعى جاعدايدى جاقسارتۋ ءۇشىن جاساعانى بەلگىلى. الايدا تاراپتاردىڭ شارتتارىنا قايشى بولسا دا حۋسي جاساقتارى تايزگە اپاراتىن نەگىزگى جولداردى ءالى اشپاعان. يەمەندىكتەرگە ۇلكەن جۇك كولىكتەرى ءۇشىن قولايسىز تار جولدار ارقىلى وتۋگە عانا رۇقسات بەردى. جول ماسەلەسىنە قاتىستى بۇۇ-نىڭ وكىلى گرۋندبەرگ ەكى تاراپقا تايز جولدارىن كەزەڭ-كەزەڭمەن اشۋ تۋرالى كەلىسىمگە كەلۋدى ۇسىنعان. ول ۇسىنىسقا قاتىستى كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋگە تىرىسقانىن, بىراق حۋسيلەر بۇل باستامانى قابىلداماعانىن مالىمدەدى.
جىلدار بويى جالعاسىپ كەلە جاتقان بۇل قاقتىعىستا 377 مىڭعا جۋىق ادام قازا تاپتى. الەمدەگى ەڭ كەدەي ەلدەردىڭ ءبىرى سانالاتىن يەمەندەگى ازاماتتىق سوعىس سالدارىنان ەلدىڭ جاعدايى بۇرىنعىدان بەتەر ناشارلاپ كەتكەن.
