ەكونوميكا • 08 تامىز، 2022

گاز ماسەلەسىنىڭ ءتۇيىنى تارقاتىلادى

280 رەت كورسەتىلدى

جىل باسىندا ساياسي-الەۋمەتتىك دۇمپۋگە باستى سەبەپ بولعان گاز ماسەلەسى تاعى دا كۇن تارتىبىنە شىقتى. مەملەكەتتىڭ قاتاڭ قاداعالاۋىنا بايلانىستى قازىر تاۋارلىق گازدى تۇتىنۋ باعاسى تومەن، ال بۇل وندىرۋشىلەرگە ءتيىمسىز. ولار ءارى قاراي وندىرۋگە ق ۇلىقسىز. التىن ارالىقتى تابۋ مەملەكەتكە وڭاي تيمەي تۇر.

ەلدەگى گاز وندىرىسىنە جاۋاپتى «QazaqGaz» ۇك» اق باسقارما توراعاسى سانجار جار­كەشوۆتىڭ ايتۋىنشا، جاعداي ءماز ەمەس. بىزگە جاڭعىرتىلعان ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيا قاجەت، ونسىز ورتالىق ازيا گاز حابىندا قازاقستاننىڭ گەوساياسي پوزيتسيا­سىن كۇشەيتۋ مۇمكىن ەمەس.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ 2023 جىلى ەلدە تا­ۋارلىق گاز تاپشىلىعى ورناۋى مۇمكىن ەكەنىن، وسى باعىتتا شارالار قابىلداۋ قاجەتتىگىن تاپسىرعان ەدى. شىندىعىنا كەلگەندە، ءبىزدىڭ ەلدىڭ گاز قورى 100 جىلعا جەتكىلىكتى. جەر قىرتىستارىندا 3،8 ترلن تەكشە مەتر گاز بار. الايدا سونشاما وتىندى وڭدەۋ قۋاتتىلىعى تو­مەن. سونشاما گازدى جەر بەتىنە الىپ شىعۋ – وراسان شىعىن.

قازىرگى كەزدە ەلىمىزدە ءۇش گاز وڭدەۋ زاۋىتى – تەڭىز، جاڭاجول جانە جاڭاوزەن زاۋىتتارى بار. ەندى سولاردىڭ قاتارىنا قا­شاعانداعى زاۋىت قوسىلماق. ەنەرگەتيكا ءمينيسترى بولات اق­شولاقوۆتىڭ ايتۋىنشا، جا­­ڭادان تۇرعىزىلىپ جاتقان زاۋىت­تىڭ قۋاتتىلىعى – جىلىنا 1 ملرد تەكشە مەتر. 1 400-دەن استام جۇمىس ورنىن قۇرادى دەپ جوس­پارلانۋدا. قۇرىلىسى بىلتىر باستالعان زاۋىت 2024 جىلى پايدالانۋعا بەرىلمەك.

دەگەنمەن كومپانيا ىشكى نارىق ءۇشىن تاۋارلىق گازدىڭ قوسىمشا كولەمىن قالىپتاستىرۋ ناتيجەسىندە تاپشىلىقتى 2023-تەن 2024 جىلعا جىلجىتا العان.

ء«بىز ءبىر جىلدى ۇتتىق، بىراق تاۋارلىق گاز تاپشىلىعى ءالى تولىق شەشىلگەن جوق» دەيدى كاسىپورىن.

كومىردەن گازعا اۋىسۋىنا بايلانىستى كەلەسى جىلى تا­ۋارلىق گاز تۇتىناتىن كاسىپ­ورىندار مەن گاز-حيميالىق جوبالار كوبەيە تۇسپەك. سوندىقتان كەلەسى جىلدان باستاپ-اق سۇ­رانىستان ۇسىنىستىڭ باسىم تۇسەتىنى اڭدالادى. بۇل، ارينە، وتاندىق گاز ءوندىرىسى سا­لا­سىن­داعى ۇلكەن تاۋەكەلگە اي­نالماق.

«مەملەكەت گازدى جەر قوي­ناۋىن پايدالانۋشىلاردان وزىندىك قۇنىنان تومەن باعادا ساتىپ الادى. ءار تەكشە ءۇشىن QazaqGaz 10 تەڭگە جوعالتىپ وتىر. بولجام بويىنشا 2022 جىلدىڭ وزىندە كومپانيا 180 ملرد تەڭگە جوعالتادى. باعا ساياساتى مەن ءتاريفتى قايتا قاراماسا الداعى 2-3 جىلدا QazaqGaz ترلن تەڭگە شىعىنعا باتادى. بۇل رەتتە كومپانيا باعا رەتتەۋگە ارالاسپايدى. گاز سالاسىنداعى باعا ماسەلەسىن مەملەكەتتىك ورگاندار قاداعالايدى»، دەيدى س.جاركەشوۆ.

باس ەنەرگەتيك بولات اق­شولاقوۆ گاز وندىرۋشىلەرىن ىن­تالاندىرۋ ماقساتىندا بىر­قاتار ناقتى قادام جاسالاتىنىن مالىمدەدى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا، ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىمەن جاڭا گاز جوبالارى ءۇشىن فيسكالدى پرە­فەرەنتسيالار ۇسىنۋ كە­ل­ىسىلگەن. بۇل جەڭىلدىكتەر – ءون­دىرىس باستالعاننان كەيىن 10 جىلعا دەيىن ۇجىمدىق تابىس سالىعىن الماۋ، ءوندىرىس باس­تالعاننان كەيىن 10 جىلعا دەيىن ەكسپورتتىق باج سالىعىن الماۋ جانە سونداي-اق جەر قويناۋىن پايدالانعانى ءۇشىن بالاما سالىق بويىنشا جەڭىلدىك رەجىمىن قولدانۋ قۇقىعى. ءمي­نيستردىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي جەڭىلدىكتەر 2030 جىلعا تامان تاۋارلىق گاز ءوندىرىسىن 42،1 ملرد تەكشە مەترگە دەيىن جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بو­يىنشا ەلدە 29،4 ملرد تەكشە مەتر تاۋارلىق گاز وندىرىلگەن. ناق­تىراق ايتقاندا، 2030 جىلعا تامان ەلدەگى شيكى گاز ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 87 ملرد تەكشە مەترگە جەتەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. الايدا سونىڭ تەك 42،1 ملرد-ى عانا تاۋارلىق گازعا اينالدىرىلىپ، قالعانى جەكە ماقساتتارعا پايدالانىلادى نەمەسە جەر قىر­تىسىنا قايتا ايدالادى (جا­ڭا ءوندىرىس ءۇشىن).

جالپى، گاز سالاسىندا 10 ينۆەس­تيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلماق. ولار گاز تاسىمال­داۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋعا، جىلۋ ەلەكتر ستانسالارى مەن ەلدى مەكەندەردى گازبەن قامتاماسىز ەتۋگە، سونداي-اق تاۋارلىق گاز­دىڭ رەسۋرستىق بازاسىن ۇل­عايتۋعا باعىتتالعان. 10 جوبا­نىڭ ەكەۋى بيىل اياقتالسا، التاۋى جۇزەگە اسىرۋ كەزەڭىندە تۇر، تاعى 2 جوبا بويىنشا جۇمىس 2023 جىلى باستالماق.

قازاقستان گاز قورى بويىن­شا الەمدە 22-ورىن الادى جانە تمد ەلدەرى ىشىندە رەسەي مەن تۇرىكمەنستاننان كەيىنگى ءۇشىنشى پوزيتسيادا. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، 2017-2021 جىلدار ارالىعىندا ەلىمىزدە گاز تۇتىنۋ كولەمى 4،8 ملرد تەكشە مەترگە (13،8-دەن 18،6 ملرد تەكشە مەترگە) ارتقان.

سوڭعى جاڭالىقتار

سەمەي قالاسىنىڭ اكىمى تاعايىندالدى

تاعايىنداۋ • بۇگىن، 10:42

مەسسي جەڭىسكە جەتەلەي المادى

فۋتبول • بۇگىن، 07:35

شيرەك فينالعا ءوتتى

تەننيس • بۇگىن، 07:33

ءتورتىنشى ورىنعا تۇراقتادى

تەننيس • بۇگىن، 07:32

جۇلدەنىڭ اۋىلى الىس ەمەس

سپورت • بۇگىن، 07:28

بارىمتاعا – «قارىمتا»

قوعام • بۇگىن، 07:25

اسىق اتۋدان الەم چەمپيونى

ۇلتتىق سپورت • بۇگىن، 07:24

ادام كاپيتالىن ارتتىرۋعا ارنالادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:20

جاڭا رەفورماعا سەنىم زور

پىكىر • بۇگىن، 07:16

ءۇمىت ءسوزى

پىكىر • بۇگىن، 07:12

بۇل – بولاشاقتىڭ تاڭداۋى

پىكىر • بۇگىن، 07:08

اشىقتىقتى ارتتىراتىن يگى ىستەر

قازاقستان • بۇگىن، 07:05

قۇقىق ۇستەمدىگى – كەلىسىم كەپىلى

قازاقستان • بۇگىن، 07:03

ەرتەڭىمىز ءۇشىن ۇتىمدى شەشىم

ساياسات • بۇگىن، 07:00

كاسىپ كوزى – ءناسىپ كوزى

ەكونوميكا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار