ەلدەگى گاز وندىرىسىنە جاۋاپتى «QazaqGaz» ۇك» اق باسقارما توراعاسى سانجار جاركەشوۆتىڭ ايتۋىنشا, جاعداي ءماز ەمەس. بىزگە جاڭعىرتىلعان ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيا قاجەت, ونسىز ورتالىق ازيا گاز حابىندا قازاقستاننىڭ گەوساياسي پوزيتسياسىن كۇشەيتۋ مۇمكىن ەمەس.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ 2023 جىلى ەلدە تاۋارلىق گاز تاپشىلىعى ورناۋى مۇمكىن ەكەنىن, وسى باعىتتا شارالار قابىلداۋ قاجەتتىگىن تاپسىرعان ەدى. شىندىعىنا كەلگەندە, ءبىزدىڭ ەلدىڭ گاز قورى 100 جىلعا جەتكىلىكتى. جەر قىرتىستارىندا 3,8 ترلن تەكشە مەتر گاز بار. الايدا سونشاما وتىندى وڭدەۋ قۋاتتىلىعى تومەن. سونشاما گازدى جەر بەتىنە الىپ شىعۋ – وراسان شىعىن.
قازىرگى كەزدە ەلىمىزدە ءۇش گاز وڭدەۋ زاۋىتى – تەڭىز, جاڭاجول جانە جاڭاوزەن زاۋىتتارى بار. ەندى سولاردىڭ قاتارىنا قاشاعانداعى زاۋىت قوسىلماق. ەنەرگەتيكا ءمينيسترى بولات اقشولاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭادان تۇرعىزىلىپ جاتقان زاۋىتتىڭ قۋاتتىلىعى – جىلىنا 1 ملرد تەكشە مەتر. 1 400-دەن استام جۇمىس ورنىن قۇرادى دەپ جوسپارلانۋدا. قۇرىلىسى بىلتىر باستالعان زاۋىت 2024 جىلى پايدالانۋعا بەرىلمەك.
دەگەنمەن كومپانيا ىشكى نارىق ءۇشىن تاۋارلىق گازدىڭ قوسىمشا كولەمىن قالىپتاستىرۋ ناتيجەسىندە تاپشىلىقتى 2023-تەن 2024 جىلعا جىلجىتا العان.
ء«بىز ءبىر جىلدى ۇتتىق, بىراق تاۋارلىق گاز تاپشىلىعى ءالى تولىق شەشىلگەن جوق» دەيدى كاسىپورىن.
كومىردەن گازعا اۋىسۋىنا بايلانىستى كەلەسى جىلى تاۋارلىق گاز تۇتىناتىن كاسىپورىندار مەن گاز-حيميالىق جوبالار كوبەيە تۇسپەك. سوندىقتان كەلەسى جىلدان باستاپ-اق سۇرانىستان ۇسىنىستىڭ باسىم تۇسەتىنى اڭدالادى. بۇل, ارينە, وتاندىق گاز ءوندىرىسى سالاسىنداعى ۇلكەن تاۋەكەلگە اينالماق.
«مەملەكەت گازدى جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردان وزىندىك قۇنىنان تومەن باعادا ساتىپ الادى. ءار تەكشە ءۇشىن QazaqGaz 10 تەڭگە جوعالتىپ وتىر. بولجام بويىنشا 2022 جىلدىڭ وزىندە كومپانيا 180 ملرد تەڭگە جوعالتادى. باعا ساياساتى مەن ءتاريفتى قايتا قاراماسا الداعى 2-3 جىلدا QazaqGaz ترلن تەڭگە شىعىنعا باتادى. بۇل رەتتە كومپانيا باعا رەتتەۋگە ارالاسپايدى. گاز سالاسىنداعى باعا ماسەلەسىن مەملەكەتتىك ورگاندار قاداعالايدى», دەيدى س.جاركەشوۆ.
باس ەنەرگەتيك بولات اقشولاقوۆ گاز وندىرۋشىلەرىن ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا بىرقاتار ناقتى قادام جاسالاتىنىن مالىمدەدى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىمەن جاڭا گاز جوبالارى ءۇشىن فيسكالدى پرەفەرەنتسيالار ۇسىنۋ كەلىسىلگەن. بۇل جەڭىلدىكتەر – ءوندىرىس باستالعاننان كەيىن 10 جىلعا دەيىن ۇجىمدىق تابىس سالىعىن الماۋ, ءوندىرىس باستالعاننان كەيىن 10 جىلعا دەيىن ەكسپورتتىق باج سالىعىن الماۋ جانە سونداي-اق جەر قويناۋىن پايدالانعانى ءۇشىن بالاما سالىق بويىنشا جەڭىلدىك رەجىمىن قولدانۋ قۇقىعى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي جەڭىلدىكتەر 2030 جىلعا تامان تاۋارلىق گاز ءوندىرىسىن 42,1 ملرد تەكشە مەترگە دەيىن جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلدە 29,4 ملرد تەكشە مەتر تاۋارلىق گاز وندىرىلگەن. ناقتىراق ايتقاندا, 2030 جىلعا تامان ەلدەگى شيكى گاز ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 87 ملرد تەكشە مەترگە جەتەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. الايدا سونىڭ تەك 42,1 ملرد-ى عانا تاۋارلىق گازعا اينالدىرىلىپ, قالعانى جەكە ماقساتتارعا پايدالانىلادى نەمەسە جەر قىرتىسىنا قايتا ايدالادى (جاڭا ءوندىرىس ءۇشىن).
جالپى, گاز سالاسىندا 10 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلماق. ولار گاز تاسىمالداۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋعا, جىلۋ ەلەكتر ستانسالارى مەن ەلدى مەكەندەردى گازبەن قامتاماسىز ەتۋگە, سونداي-اق تاۋارلىق گازدىڭ رەسۋرستىق بازاسىن ۇلعايتۋعا باعىتتالعان. 10 جوبانىڭ ەكەۋى بيىل اياقتالسا, التاۋى جۇزەگە اسىرۋ كەزەڭىندە تۇر, تاعى 2 جوبا بويىنشا جۇمىس 2023 جىلى باستالماق.
قازاقستان گاز قورى بويىنشا الەمدە 22-ورىن الادى جانە تمد ەلدەرى ىشىندە رەسەي مەن تۇرىكمەنستاننان كەيىنگى ءۇشىنشى پوزيتسيادا. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, 2017-2021 جىلدار ارالىعىندا ەلىمىزدە گاز تۇتىنۋ كولەمى 4,8 ملرد تەكشە مەترگە (13,8-دەن 18,6 ملرد تەكشە مەترگە) ارتقان.
