زاۆاحيري 1998 جىلى كەنيا مەن تانزانياداعى اقش ەلشىلىكتەرىنە جاسالعان شابۋىلعا دا كىنالى دەپ تانىلعان. سول كەزدە 223 ادام قازا تاپقان ەدى. سونىمەن قاتار 2000 جىلدىڭ قازان ايىندا يەمەندەگى 17 امەريكالىق تەڭىزشى قازا تاپقان جارىلىسقا جانە 2001 جىلعى 11 قىركۇيەكتەگى اقش-تا 3000-نان استام ادام شىعىنى بولعان تەررورلىق قىلمىسقا سەبەپكەر رەتىندە بەلگىلى. بايدەن ونىڭ كوزىن جويۋ وپەراتسياسى «ادىلدىكتىڭ» ورناعانىن كورسەتەتىنىن جەتكىزدى.
ء«بىزدىڭ حالقىمىزعا قاۋىپ توندىرگەن ادامنىڭ قانشا ۋاقىت وتسە دە, قايدا جاسىرىنسا دا, امەريكا قۇراما شتاتتارى ول ازاماتتى تاۋىپ الاتىنىن تاعى ءبىر رەت دالەلدەدىك», دەدى اقۇي باسشىسى. زاۆاحيريگە قارسى وپەراتسيانى ء«ساتتى» دەپ سيپاتتاعان بايدەن اقش بارلاۋ بولىمشەلەرىنە وسى ماسەلەدەگى «ەرەكشە تاباندىلىق پەن داعدىلارى» ءۇشىن العىس ايتتى. سونىمەن قاتار اۋعانستان ەندى لاڭكەستەر پانالايتىن ايماق بولمايتىنىن دا تىلگە تيەك ەتىپ, «اۋعانستان ەشقاشان تەرروريستەر ءۇشىن قاۋىپسىز باسپاناعا اينالدىرىلمايدى جانە ءبىز بۇعان سەنىمدىمىز. اتىشۋلى لاڭكەستەردىڭ باسشىسى ەندى جوق», دەدى.
ال «تاليبان» قوزعالىسىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى زابيحۋللا مۋدجاحيد اۋعانستان استاناسى كابۋلدا ء«ال-قايدا» ۇيىمىنىڭ باسشىسى ايمان ءزاۆاحيريدى ولتىرۋگە باعىتتالعان اقش-تىڭ ارەكەتىن ايىپتادى. بۇل تۋرالى مۋدجاحيد ءوزىنىڭ Twitter پاراقشاسىنا جازىپ, جەكسەنبى كۇنى تاڭەرتەڭ كابۋلدىڭ ورتالىعىنداعى شەرپۋر اۋدانىنداعى ءبىر ۇيگە اقش-تىڭ درونى شابۋىل جاساعانىن حابارلادى.
مۋدجاحيد شابۋىلدى ايىپتاي وتىرىپ, بۇل حالىقارالىق قاعيداتتاردى جانە 2020 جىلى اقش پەن تاليبان اراسىندا اۋعانستاننان شەتەلدىك كۇشتەردى شىعارۋ تۋرالى دوحا كەلىسىمىن بۇزۋ ەكەنىن العا تارتتى. مۋدجاحيد ءوز مالىمدەمەسىندە ءزاۆاحيريدىڭ ولىمىنە قاتىستى پىكىر بىلدىرمەدى.
اۋعانستان ىشكى ىستەر مينيسترلىگى شەرپۋر اۋدانىنداعى بوس ۇيگە زىمىراندىق شابۋىل جاسالعانى, بىراق ادام شىعىنى بولماعانىن مالىمدەدى. سونىمەن قاتار شابۋىلدى درون جاساعانىن جوققا شىعارىپ وتىر.
اقۇي اكىمشىلىگى ء«ال-قايدا» جەتەكشىسى ايمان ءال-زاۆاحيري ولتىرىلگەننەن كەيىن ءوز ازاماتتارىن قىراعى بولۋعا شاقىردى. اقش مەملەكەتتىك دەپارتامەنتىنىڭ مالىمەتىنشە, ونىڭ ءولىمى ء«ال-قايدا» نەمەسە ونىمەن بايلانىستى باسقا لاڭكەستىك توپتاردىڭ جاقتاستارىن اقش نىساندارىنا نەمەسە ازاماتتارىنا قارسى ارەكەتكە يتەرمەلەۋى مۇمكىن. مەملەكەتتىك دەپارتامەنت اقش ازاماتتارىنا شەتەلگە ساياحاتتاۋ كەزىندە «جوعارى قىراعىلىق تانىتىپ ساق بولۋدى» ۇسىنادى.
«2022 جىلدىڭ 31 شىلدەسىندە ءال-زاۆاحيري قايتىس بولعاننان كەيىن ء«ال-قايدا» نەمەسە وعان قاتىسى بار تەرروريستىك ۇيىمداردىڭ جاقتاستارى اقش نىساندارىنا, قىزمەتكەرلەرىنە نەمەسە ازاماتتارىنا شابۋىل جاساۋعا ارەكەتتەنۋى مۇمكىن. مەملەكەتتىك دەپارتامەنت انتيامەريكالىق زورلىق-زومبىلىق ىقتيمالى جوعارى دەپ سانايدى. سونداي-اق قولدا بار دەرەكتەرگە سايكەس, تەرروريستىك ۇيىمدار الەمنىڭ كوپتەگەن ايماعىنداعى اقش نىساندارىنا قارسى شابۋىلداردى جوسپارلاۋدى جالعاستىرىپ كەلەدى. ولار جانكەشتى وپەراتسيالار, قاستاندىقتار, ۇرلاۋ جانە بومبالاۋ سىندى ءتۇرلى ادىستەردى قولدانا الادى», دەپ مالىمدەدى اقش مەملەكەتتىك دەپارتامەنتى.
ء«ال-قايدا» ءبىر كەزدەرى شاعىن, ورتالىقتاندىرىلعان ءارى بەلسەندى ۇيىم بولعان. بۇگىندە ناشار باسقارىلاتىن, دۇنيە جۇزىندە شاشىراڭقى ءىزباسارلارى بار جاھاندىق تەرروريستىك توپقا اينالدى.
قازىرگى تاڭدا ء«ال-كايدا» جاقتاستارى كوبىنە افريكادا ورنالاسقان. اسىرەسە افريكانىڭ سولتۇستىك-باتىسىنداعى ساحەل ايماعى ەكسترەميستىك توپتاردىڭ جاڭا شايقاس الاڭىنا اينالدى. مىسالى, سوماليدە ء«ال-قايدانىڭ» فيليالى «اش-شاباب» ەكسترەميستىك توبى ۇستەمدىككە يە. ولار تەك ءوز كوزقاراستارىنا قارسى رەجىم جانە ۇكىمەتتەرمەن عانا ەمەس, سونداي-اق ءبىر-بىرىمەن دە ءوزارا كۇرەسەدى.
ء«ال-قايدا» ءالى كۇنگە دەيىن تاياۋ شىعىستاعى لاڭكەستىك توپ رەتىندە بەلگىلى. ساراپشىلار ءزاۆاحيريدىڭ ولىمىنەن كەيىن ء«ال-قايدا» ەندى جاڭا كوشباسشى مەن جاڭا ستراتەگيا قۇرىپ بۇرىنعى ىقپالىن قالپىنا كەلتىرۋگە شەشىم قابىلداۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. دەگەنمەن اسكەريلەر ۇيىم باسشىسى ولگەنىمەن, ودان كەلەتىن قاۋىپ ءالى دە سەيىلمەگەنىن العا تارتادى.
