300-دەن استام ۇيىم بار
تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, وسى 330 ۇيىمنىڭ 111-ءى – جۇرگىزىلىپ جاتقان قىزمەت بارىسى تۋرالى, 172-ءسى قىزمەتتىڭ جاڭادان باستالۋى تۋرالى حابارلاعان. تاعى 47 ۇيىم تسيفرلى ماينينگ ءۇشىن قاجەتتى ينفراقۇرىلىم ۇسىنعان. بۇل رەتتە مينيسترلىك ەلدەگى تسيفرلى ماينينگ سالاسىن رەتتەۋگە 2020 جىلى قابىلدانعان «تسيفرلىق ماسەلەلەردى رەتتەۋ تۋرالى» زاڭنىڭ كوپ كومەگى تيگەنىن ايتادى. سول زاڭ ارقىلى تسيفرلى ماينينگ زاڭدى كاسىپكەرلىك قىزمەت رەتىندە تانىلىپ, تسيفرلى اكتيۆ جانە بلوكچەين تۇسىنىكتەرى ەنگىزىلدى.
بىراق ماينەرلەردىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىن اياۋسىز تۇتىناتىنى راس. ساراپشىلار ولارعا بولەك تاريف ەنگىزىلۋى كەرەك, قاراپايىم حالىق تۇتىناتىن ستاۆكامەن اقى تولەمەۋگە ءتيىس دەپ دابىل قاققان ەدى ءبىر كەزدەرى. مۇنى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تا اتاپ ءوتتى.
«ەنەرگيا قۋاتىنىڭ تاپشىلىعى تۋرالى ۇمىتۋعا بولمايدى. وڭتۇستىك جانە باتىس ايماقتارىندا ەلەكتر جەلىسىن نىعايتۋ جۇمىستارى دا جەتكىلىكسىز قارقىنمەن ءجۇرىپ جاتىر. قازىر باتىس ايماعىنداعى جۇمىستىڭ تەك 10 پايىزى اياقتالعان. جوبانى ءوز ۋاقىتىندا جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى شارانى اتقارۋ كەرەك», دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ءسويتىپ, مەملەكەت ماينەرلەرگە قاتاڭ تالاپ قويا باستادى. تسيفرلىق دامۋ ءمينيسترى باعدات ءمۋسيننىڭ بۇيرىعىمەن بۇدان بىلاي كريپتوۆاليۋتامەن ماينينگ جاساۋمەن اينالىسقىسى كەلەتىن نەمەسە ماينەرلەرگە قىزمەت كورسەتەتىن جەكە كاسىپكەرلەر مەن زاڭدى تۇلعالار جوسپارلانىپ وتىرعان قىزمەت تۋرالى قاداعالاۋشىعا 30 كۇن بۇرىن حابارلاۋعا ءتيىس. بۇل رەتتە ولار ءوز كومپانياسىنىڭ دەرەكتەرىن, ونىڭ تىركەۋ ءنومىرى, بانك رەكۆيزيتى, IP-مەكەنجاي, تۇرعىلىقتى مەكەنجاي جانە ماينينگ فەرماسى ورنالاسقان جەردىڭ كوورديناتىن كورسەتىپ, ۇسىنۋى كەرەك. سونداي-اق تىركەۋ كەزىندە ماينينگ-نىساننىڭ ەنەرگەتيكالىق قاجەتتىلىگىن, جوسپارلانعان ينۆەستيتسياسىن جانە قىزمەتكەرلەر سانىن دا كورسەتۋگە مىندەتتى. زاڭدى ماينينگ اتانۋ تالابى مۇنىمەن بىتپەيدى.
ماينينگ قۇرىلعىسىنا مەنشىك قۇقىعىن راستايتىن ءتيىستى قۇجاتتارى مەن كەدەن دەكلاراتسياسى بار, قۇرىلعىنى جەلىگە قوسۋدىڭ تەحنيكالىق سيپاتتاماسىنا يە جانە ءوزى قازاقستان رەزيدەنتى بولىپ سانالاتىن, توقسان سايىن ءتيىستى ەسەپ وتكىزەتىن كومپانياعا عانا وتاندىق كريپتونارىقتا ورىن بار.
سارالانعان ستاۆكا بەلگىلەندى
كەلەر جىلدان باستاپ كريپتوۆاليۋتا وندىرىسىمەن اينالىساتىن كومپانيالار تسيفرلى ماينينگ جاساعانى ءۇشىن تولەماقىنى جاڭا ستاۆكامەن تولەيدى. 2022 جىلعى 11 شىلدەدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سالىق كودەكسىنە تسيفرلىق ماينينگ ءۇشىن تولەماقى ستاۆكاسىنىڭ ءوسۋىن كوزدەيتىن تۇزەتۋلەرگە قول قويىلدى (№ 135-VII قرز). كودەكستىڭ جاڭا رەداكتسياسىنا سايكەس, تسيفرلى ماينينگ ءۇشىن تولەماقىنىڭ مولشەرى ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ 1 كيلوۆاتت-ساعاتى قۇنىنا بايلانىستى بولادى. ارزان باعادا ەلەكتر ەنەرگياسىن قولدانعان كەزدە تولەماقىنىڭ ستاۆكاسى جوعارى, ياعني 25 تەڭگە بولادى. ەگەر, كەرىسىنشە, قولدانعان ەلەكتر ەنەرگياسى قىمبات باعادا, ياعني 24 تەڭگەدەن جوعارى بولسا, تولەماقى ستاۆكاسى تومەن بولادى, ياعني 1 تەنگە كولەمىندە.
«ودان بولەك, ءوزىنىڭ مەنشىگىندەگى ەلەكتر ستانسالارىندا جاڭارتىلاتىن ەلەكتر ەنەرگياسى كوزدەرىنەن وندىرىلگەن ەلەكتر ەنەرگياسىن پايدالانعان كەزدە تۇتىنىلعان ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ 1 كيلوۆاتت-ساعاتى ءۇشىن 1 تەڭگە ستاۆكاسى بويىنشا ەسەپتەلەدى. مەنشىكتى ەلەكتر ەنەرگياسىن پايدالانعان كەزدە 1 كيلوۆاتت-ساعاتى ءۇشىن 10 تەڭگە ستاۆكاسى بويىنشا ەسەپتەلەدى. ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋ كولەمىن ەسەپكە الۋدىڭ باقىلاۋ اسپاپتارى بولماعان نەمەسە ولار اقاۋلى كۇيدە بولعان كەزدە تسيفرلى ماينينگ ماقساتىندا تولەماقى تۇتىنىلعان ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ 1 كيلوۆاتت-ساعاتى ءۇشىن 25 تەڭگە ستاۆكاسىمەن ەسەپتەلەدى. تولەماقىنىڭ ءارتۇرلى ستاۆكاسىن قولدانۋدىڭ بىرنەشە نەگىزدەرى ءبىر مەزگىلدە تۋىنداسا, تولەماقىنىڭ ەڭ جوعارى ستاۆكاسى قولدانىلادى», دەلىنگەن مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ حابارلاماسىندا.
ەنەرگەتيكا ءمينيسترى بولات اقشولاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2021 جىلعا دەيىن ەلەكتر ەنەرگياسىن ورتاشا تۇتىنۋ كورسەتكىشى 2 پايىزعا ءوسىپ, 2021 جىلى 6,1 پايىزدى قۇراعان.
كريپتووندىرىستىڭ كەلەشەگى قانداي؟
اي ارالاتىپ باق-تا الدەبىر زاڭسىز ماينينگ فەرمالارىنىڭ انىقتالعانى حابارلانىپ جاتادى. ول ەندى قالىپتى قۇبىلىس شىعار. بيزنەستىڭ كەز كەلگەن تۇرىندە كولەڭكەلى دامۋ پروتسەسى قوسامجارلانا ەرىپ جۇرەدى. ونىڭ ۇستىنە ماينينگ دەيتىن كوشپەلى كاسىپتەن ءا دەگەندە ادالدىقتىڭ ءيىسى اڭقي قويماسى تاعى بەلگىلى. سوندىقتان ولاردىڭ سۇرىپتالۋى – ۋاقىت ەنشىسىندەگى شارۋا. توبەدە ايتىلعان تالاپتار ولاردى تەزگە سالماي قويماس. ءبىزدى ويلاندىراتىنى: وسى تالاپتار قاتاڭ قاداعالانا ما؟ كريپتوۆاليۋتا ءوندىرىسىنىڭ دامۋى نە بەرەدى؟ ءدال قازىرگى ساتتەگى ماينينگ وندىرىسىندەگى الەۋەتتى قازاقستان قانشالىقتى پايدالانىپ كەتە الماق دەپ باستالاتىن ساۋالدار. وسى تاقىرىپ توڭىرەگىندە وي تولعاعان Risk Takers ساراپشىلارى شەتەل مىسالىن العا تارتادى.
« ۇلىبريتانيادا كريپتوۆاليۋتا مەن NFT توكەندى سوت شەشىمىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا تسيفرلى اكتيۆ رەتىندە پايدالانۋ كلاسسيفيكاتسياسى تۋرالى بايانداما تالقىلاۋعا شىعارىلدى. قازاقستاندا كريپتوۆاليۋتانى تسيفرلى اكتيۆ رەتىندە پايدالانۋدى كوزدەيتىن زاڭ قابىلدانىپ تا قويدى. ول بويىنشا كريپتوۆاليۋتا – قارجى قۇرالىنا جاتپايتىن تسيفرلى اكتيۆ. كريپتوۆاليۋتانى شىعارۋعا جانە ساۋدالاۋعا بولمايدى, تەك وعان يەلىك ەتۋگە رۇقسات بار. ءبىراز ۋاقىت بۇرىن بيتكوين ماينينگى بويىنشا قازاقستاننىڭ الەمدىك وندىرىستە ەكىنشى پوزيتسياعا شىققانىن بىلەمىز. بۇل قىتايدىڭ قاتاڭ شەكتەۋ شارالارىنا تاپ بولعان ماينەرلەر ميگراتسياسىنا بايلانىستى بولدى. سول كەزدە كوپشىلىك بۇعان وڭ رەاكتسيا تانىتتى. الايدا كەيىن بيلىك كولەڭكەلى سحەمامەن كۇرەسۋ جانە ەلەكتر ەنەرگياسى تاپشىلىعى پروبلەماسىن شەشۋ ءۇشىن ماينەرلەرمەن كۇرەستى كۇشەيتتى. ءسويتىپ, ەلدەگى ماينينگ فەرمالارىنىڭ سانى كۇرت قىسقاردى جانە قازاقستان الەمدەگى كوشباسشىلىق پوزيتسياسىنان ايىرىلىپ قالدى», دەپ جازادى كانال اۆتورلارى.
بلوكچەين جانە داتا-ورتالىق يندۋسترياسى قاۋىمداستىعىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى سەرگەي پۋترانىڭ ايتۋىنشا, جاڭا سالىق ستاۆكالارىنىڭ ەنگىزىلۋى – زاڭدى ماينەرلەردىڭ تابىسىن ازايتادى.
«تسيفرلى ماينينگتە ينۆەستيتسيا وتە ماڭىزدى جانە بيزنەس-جوسپار بىرنەشە جىل العا جاسالادى. تسيفرلى ماينينگ بويىنشا بيزنەستىڭ وزىندىك قۇنىنىڭ 70 پايىزىن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ باعاسى يەلەنەدى. جاڭا ستاۆكادان سوڭ ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ باعاسى ءبىراز ماينەر ءۇشىن 40-50 پايىزعا وسەدى. بۇل وتە كوپ. پايدا, ءيا, قالادى, بىراق جابدىقتىڭ وتەلۋ مەرزىمى ايتارلىقتاي ارتادى. ەگەر بۇل كەزەڭ جابدىقتىڭ قىزمەت ەتۋ مەرزىمىنەن اسىپ كەتسە, بۇل ماكسيمۋم 3-4 جىل بولسا, وندا قىزمەت تولىعىمەن ءتيىمسىز بولادى», دەگەن پۋترا ەلدەن ماينەرلەردىڭ جاپپاي قاشۋىنا سەبەپ بولاتىن ءۇش فاكتوردى اتايدى: ول – ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋ ءتاريفى, تسيفرلى ماينينگ ءۇشىن تولەماقى ستاۆكاسىنىڭ ءوسۋى جانە ەلدەگى تۇراقسىز ەكونوميكالىق احۋال.
ەنەرگەتيكالىق ساراپشى جاقىپ حايرۋشەۆ ماينەرلەرگە سالىقتىڭ كوپ سالىنۋى بيۋدجەتتى تولتىرادى, بىراق بۇل جاعداي ولاردىڭ ەلدەن كەتۋىنە سەبەپ بولا قويمايدى دەيدى.
«جاڭا سالىق ستاۆكاسى جاعدايىندا دا زاڭدى ماينەرلەردىڭ تابىسى كەمىمەيدى. بۇرىن 100 تەڭگە الىپ كەلسە, ەندى 80 تەڭگە الادى. «سۇر» ماينەرلەرگە ءبارىبىر – بۇعان دەيىن دە تولەمەگەن, بۇدان كەيىن دە تولەمەيدى. «اق» ماينەرلەر ەلدەن كەتەدى دەۋ – اسىرا سىلتەۋشىلىك. ولار قۇرال-جابدىققا قىرۋار قارجى قۇيعان. زاڭدى تۇردە جانە ۇزاق ۋاقىتقا سالعان كۇردەلى عيماراتتارى بار», دەيدى ساراپشى.
