كوللاجدى جاساعان زاۋرەش سماعۇل, «ەQ»
گەوساياسي احۋال ءىرى كومپانيالارعا قاتتى اسەر ەتەدى. سوعان قاراماستان قازاقستان ءىرى بيزنەس ءۇشىن جايلى ورتا بولا الادى. بۇعان پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ءوزى كەپىلدىك بەرىپ, رەسەيدەن كەتكەن ءىرى كومپانيالاردى قازاقستانعا شاقىرىپ وتىر. تيىسىنشە, شەتەلدىك كومپانيالار دا ءبىزدىڭ نارىققا قىزىعادى. بىزدەگى دامىپ كەلە جاتقان نارىق, جەدەل ەنگىزىلىپ جاتقان قولايلى تسيفرلىق شەشىمدەر جانە رەسەيدىڭ ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرى قۇلدىراعاننان كەيىن قازاقستاننىڭ وڭىردەگى ەڭ ءىرى ويىنشىعا اينالۋى – وزگە ەل كومپانيالارى مەن ينۆەستورلارىنىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرارى ءسوزسىز.
سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى الماس ايداروۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىردىڭ وزىندە 43 شەتەلدىك كومپانيا بيزنەستەرىن قازاقستاندا رەلوكاتسيالاۋعا دايىن. ول بۇل تۋرالى الماتىدا وتكەن امەريكالىق Honeywell كومپانياسى قۇراستىرۋ ءوندىرىسىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ايتتى. Honeywell-ءدىڭ ءوزى دە – سوعىس ءورتى تۇتانعاننان كەيىن ىرگەسىن رەسەيدەن اۋلاق سالعان ءىرى كورپوراتسيالاردىڭ ءبىرى.
«كومپانيا باستاماسىن قازاقستاندا لوكاليزاتسيالاۋعا دەيىن ۇزاق پروتسەستى وتكەردى. تۋىنداپ وتىرعان گەوساياسي جاعدايعا بايلانىستى ولار وڭىرلىك كەڭسەسىن قازاقستاندا اشۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدا. قانداي دا ءبىر سەبەپپەن رەسەي نارىعىنان كەتىپ جاتقان شەتەلدىك كومپانيالار ەۋرازيالىق كەڭىستىكتەگى ىقپالىن ساقتاۋ ويلارى بار ەكەنىن ايتىپ جاتىر. ءىرى ويىنشى ايتەۋىر قاي جەردە بولسىن بازاسىن ورنالاستىرۋى كەرەك. ونداي تارگەتتەلگەن كومپانيا سانى قازىر 265», دەيدى ا. ايداروۆ.
قازىر قازاقستان نارىعىنا قىزىققان كومپانيالارمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ جاتىر. 2021 جىلى شەتەلدىك سەرىكتەستەر قازاقستان ەكونوميكاسىنا 24 ملرد دوللارعا جۋىق ينۆەستيتسيا سالعان. بۇل 2020 جىلعى كورسەتكىشتەن (17,2 ملرد دوللار) 38 پايىزعا كوپ. شەتەلدىك ينۆەستيتسيانىڭ 60 پايىزدان استامى ەكونوميكانىڭ شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورىنا باعىتتالعان. بۇل دا – كوڭىل قۋانتاتىن قۇبىلىس.
Air Astana اۋە كومپانياسىنىڭ باسشىسى پيتەر فوستەردىڭ ايتۋىنشا, كومپانيا 11 ناۋرىزدان باستاپ رەسەيگە ۇشۋدى جانە رەسەيدەن بەرى قاراي ۇشۋدى تولىق توقتاتقان.
«شىن مانىندە, تۇركيا, گرەكيا, تايلاند, وڭتۇستىك كورەيا, گرۋزيا, ءۇندىستان ەلدەرىنە دەگەن ۇشۋ سۇرانىسى وتە جوعارى جانە ءبىز بۇل بوساپ قالعان قۋاتتىلىقتى ءتاۋىر ەڭسەرە الدىق. ءبىز ولاردى باسقا مارشرۋتتارعا باعىتتادىق. ءتىپتى 2022 جىلدىڭ 24 اقپانىنا دەيىن-اق, پاندەميا سالدارىنان ءبىز رەسەيگە قاراي اۋە ساپارلارىن تولىق كولەمدە قالپىنا كەلتىرىپ ۇلگەرمەگەن ەدىك. ۋكراينا وقيعاسىنا دەيىن رەسەيگە ۇشاتىن اۋە رەيستەرى ءبىزدىڭ جالپى ۇشۋ ساپارىمىزدىڭ 25 پايىزىن عانا قۇراپ تۇردى», دەيدى پيتەر فوستەر.
ونىڭ ايتۋىنشا, اۋە ساپارى ءۇشىن ۋكراينا اسپانىنىڭ جابىلۋىنا بايلانىستى ۇشاقتار ەۋروپا اسپانىمەن سامعاي باستادى. بۇل ءوز كەزەگىندە ۇشۋ ۇزاقتىعىن كوبەيتە ءتۇستى.
«ويتكەنى ءبىز قارا تەڭىزدىڭ وڭتۇستىگىمەن اينالىپ ۇشامىز. دەمەك فرانكفۋرتقا بارار بولساڭىز تاعى قوسىمشا 1,5 ساعات قوسىلادى. لوندونعا باعىت العان ۇشاق اقتاۋدا ءبىر توقتاپ الۋعا ءماجبۇر. بۇل وتە ىڭعايسىز. سونداي-اق جانارماي ءۇشىن دە ارتىق شىعىن تۋىندادى», دەيدى كومپانيا باسشىسى.
Halyk Bank باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مۇرات كوشەنوۆ 2020-2021 جىلداردىڭ دا وڭاي بولماعانىن, 2022 جىلى ەكونوميكادا تاعى كوپ تۋربۋلەنتتىلىك بولىپ جاتقانىن ايتادى.
«بانك بىرنەشە داعدارىستى باستان وتكەردى. سونىڭ ىشىندە تەڭگە كۇرت السىرەپ كەتكەن 2014-2015 جىلدارداعى داعدارىستى اتاپ ايتساق بولادى. دەگەنمەن ءبىز سىرتقى شوكتارعا بەرىلە قويارداي ورنىقسىز ەمەسپىز. بىزدە كاپيتال بويىنشا كۇشتى بازا بار, ول تومەندەپ جاتىر, بىراق سونىڭ وزىندە 19 پايىزدى قۇرايدى. كاپيتالدىڭ ازايۋىنا ەكى سەبەپ بار. بىرىنشىدەن, ءبىز ءىرى كومپانيالار, شوب جانە بولشەك كليەنتتەردىڭ بازالىق پورتفەلىنە ينۆەستيتسيا سالۋدى جالعاستىرىپ جاتىرمىز. سونىمەن بىرگە, اكتسيونەرلەرىمىزگە ديۆيدەند ۇلەستىرەمىز. ديۆيدەند بويىنشا تولەمدى 50-دەن 60 پايىزعا ارتتىردىق», دەيدى ول.
