نەگىزگى مىندەت – قالىپتى جۇمىس رەجىمىنە ورالۋ
پاۆلودار وبلىسىنا جۇمىس ساپارى اياسىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ پاۆلودار مۇناي-حيميا زاۋىتىندا بولىپ, كاسىپورىننىڭ قىزمەتىمەن, جوسپارلى جوندەۋدەن كەيىن زاۋىتتى ىسكە قوسۋعا دايىندىق بارىسىمەن, سونداي-اق كاسىپورىن مەن سەرۆيستىك (اۋتسورسينگتىك) كومپانيالار قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەك جاعدايلارىمەن تانىستى.
جوندەۋ جۇمىستارى كەزىندە «ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ تالاپتارىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ءىس-شارالار ورىندالدى. زاۋىتتا جۇمىستىڭ وندىرىستىك تسيكلىن ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جابدىقتىڭ ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىگىنە تەحنيكالىق كۋالاندىرۋ جانە ساراپتاما جۇرگىزىلدى. سونىمەن قاتار تەحنولوگيالىق قوندىرعىلاردا جوسپارلى-الدىن الۋ جوندەۋ جۇمىستارىنا سايكەس جابدىقتاردى تەكسەرۋ, تازالاۋ جانە اۋىستىرۋ ءىس-شارالارى جۇرگىزىلدى.
ۆيتسە-پرەمەر ءبىر اپتا ىشىندە ءونىم شىعارۋ كولەمى 1,5 مىڭنان 9 مىڭ تونناعا دەيىن ۇلعايتىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. نەگىزگى مىندەت – قالىپتى جۇمىس رەجىمىنە ورالىپ, كۇزگى ەگىس جۇمىستارىنا الدىن الا دايىندالۋ جانە ەنەرگيا رەسۋرستارى باعاسىنىڭ كوتەرىلۋىنە جول بەرمەۋ ارقىلى ەلىمىزدىڭ ورتالىق جانە سولتۇستىك وڭىرلەرىن قامتاماسىز ەتۋ.
ە.توعجانوۆ زاۋىتتاعى جوندەۋ جۇمىستارى كەزىندە جاعارماي باعاسى بۇرىنعى دەڭگەيدە قالعانىن ايتتى. جازعى كەزەڭدە تۋريستەردىڭ كەلۋىنە بايلانىستى جاعارماي جەتكىزۋدە قيىندىقتار تۋىنداعانىمەن ۇكىمەت جانە ءتيىستى ورگاندار بۇل ماسەلەلەردى جەدەل تۇردە شەشىپ وتىردى.
«ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ ءىى جارتى جىلدىققا ارنالعان جانار-جاعارماي ماتەريالدارىنىڭ باعاسى بويىنشا بۇيرىعى بەكىتىلدى. اي-92 بەنزينىنىڭ باعاسى بۇرىنعى دەڭگەيدە قالدى (ليترىنە – 182 تەڭگە), سولتۇستىك قازاقستان جانە قوستاناي وبلىستارىن ەسەپكە الماعاندا, مۇندا لوگيستيكانىڭ قىمباتتاۋىنا بايلانىستى بەنزيننىڭ ءبىر ءليترىنىڭ باعاسى 187 تەڭگە تۇرادى. اي-95 ماركالى بەنزيننىڭ باعاسى رەتتەلمەيدى (بۇرىن 215 تەڭگە بولسا, قازىر دە ورتاشا باعا سونداي بولىپ قالدى). ديزەل وتىنىنىڭ باعاسى وڭىرلەردىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي بۇرىنعى دەڭگەيدە ساقتالىپ قالدى, ليترىنە – 230-260 تەڭگە. 28 شىلدەدەن باستاپ پمحز جوندەۋدەن كەيىن ءوز جۇمىسىن باستايدى», دەدى ە.توعجانوۆ.
حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ەڭبەك كىرىستەرىندەگى تەڭگەرىمسىزدىكتى جويۋ جانە جۇمىسكەرلەردىڭ جالاقىسىن سالالىق ورتاشا كورسەتكىشتەن تومەن ەمەس دەڭگەيدە ارتتىرۋ, حالىقتى ءونىمدى جۇمىسپەن قامتۋدى ۇلعايتۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن الۋ كەزىندە بيزنەستىڭ مىندەتتەمەلەرى بەلگىلەندى.
2022 جىلعى 30 مامىرداعى جاعداي بويىنشا «پمحز» جشس 2 315 ادام جۇمىس ىستەيتىن 13 سەرۆيستىك (اۋتسورسينگتىك) كومپانيامەن 29 شارت جاساستى. وسى ماسەلەنى رەتتەۋ ماقساتىندا «پمحز» جشس بۇرىن اۋتسورسينگكە شىعارىلعان پەرسونالدىڭ جالاقىسىن جانە الەۋمەتتىك پاكەتىن ودان ءارى ارتتىرا وتىرىپ, سەرۆيستىك كومپانيالاردىڭ قىزمەتتەرىنىڭ قۇنىن ارتتىرۋ بويىنشا ۇسىنىستاردى, سونداي-اق اۋتسورسينگ قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن كوتەرۋ بويىنشا شارت سوماسىن ۇلعايتۋ ءۇشىن قولدانىستاعى شارتتارعا قوسىمشا كەلىسىمدەر ازىرلەنىپ, «قازمۇنايگاز» ۇك اق-مەن كەلىسىلدى.
سونىمەن قاتار جالاقىنى ارتتىرۋ «پمحز» جشس قارجىلىق مۇمكىندىكتەرىنە قاراي جۇرگىزىلىپ, جۇمىسكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىنە, ورىندايتىن جۇمىستىڭ كۇردەلىلىگى, سانى جانە ساپاسىنا, ەڭبەك شارتتارىنا قاراي, سونداي-اق ۇلعايتۋسىز قولدانىستاعى مۇناي وڭدەۋ ءتاريفى شەڭبەرىندە ديففەرەنتسيالانادى.
اۋتسورسينگتىك كومپانيالار پەرسونالىنىڭ لاۋازىمدىق جانە تاريفتىك مولشەرلەمەلەرى ءار كومپانيا ءۇشىن جەكەلەي جۇمىسكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگى, ورىندايتىن جۇمىستىڭ كۇردەلىلىگى, سانى جانە ساپاسىنا, ەڭبەك شارتتارىنا بايلانىستى 14-تەن 56%-عا دەيىن ۇلعايتىلادى.
كەزدەسۋ سوڭىندا ە.توعجانوۆ كاسىپورىن باسشىلىعىنا كادرلار دايارلاۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋدى تاپسىردى. ول زاۋىت باسشىلىعىنا وڭىردەگى كوللەدجدەردىڭ ءبىرىن ءوز قامقورلىعىنا الۋدى ۇسىندى.
پاۆلودار مۇناي-حيميا زاۋىتى مۇنايدى وتىن نۇسقاسى بويىنشا وڭدەيدى جانە وڭدەۋ تەرەڭدىگىن 88%-عا دەيىن قامتاماسىز ەتەدى, بۇل ۇزدىك وندىرۋشىلەردىڭ دەڭگەيىنە سايكەس كەلەدى. زاۋىت اۆتوموبيل بەنزينىن, رج ماركالى رەاكتيۆتى قوزعالتقىشتارعا ارنالعان وتىن, ديزەل وتىنىن, مازۋت, مۇناي كوكسىن, جول بيتۋمىن, كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق ماقساتتاعى گازدار شىعارادى.
ۇلگى الارلىق باستامالار بار
سونىمەن قاتار پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ پاۆلودار وبلىسىنا جۇمىس ساپارى كەزىندە كوپبالالى انالارمەن كەزدەسىپ, «باقىتتى وتباسى» وتباسىلاردى قولداۋ ورتالىعىنىڭ قىزمەتىمەن تانىستى.
وڭىردە وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ دامۋىنا ەداۋىر كوڭىل ءبولىنىپ, كوپبالالى وتباسىلارعا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىلىپ كەلەدى. 2022 جىلدىڭ ساۋىرىندە «باقىتتى وتباسى» وتباسىلاردى قولداۋ ورتالىعى ىسكە قوسىلدى. جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى الميرا ديسيۋپوۆانىڭ ايتۋىنشا, ورتالىق كومەككە مۇقتاج ازاماتتارعا ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا الەۋمەتتىك قىزمەتتەر كورسەتەدى. ورتالىقتىڭ تاعى ءبىر باعىتى – قيىن ومىرلىك جاعدايعا تاپ بولعان ادامداردى ۋاقتىلى انىقتاۋ.
ءتورت اي ىشىندە 1,5 مىڭ ادام كەڭەس الىپ, 413 ءوڭىر تۇرعىنى قولداۋ شارالارىمەن قامتىلدى. سونداي-اق 210 ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلىپ, 26 ادام كاسىبي وقۋدان ءوتتى جانە 11 ازامات ءوز كاسىبىن اشۋعا شاعىن نەسيە الدى. جالپى العاندا, جىل سوڭىنا دەيىن «باقىتتى وتباسى» ورتالىعىندا 3 مىڭعا جۋىق ادامدى الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىمەن قامتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
سونىمەن قاتار ە.توعجانوۆ الەۋمەتتىك وسال توپتار ساناتىنداعى ايەلدەرمەن جانە ءوز كاسىبىن اشقان كوپبالالى وتباسىلارمەن كەزدەستى. كاسىپكەر ايەلدەر مەملەكەتتىك قولداۋ جانە ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن دامىتۋ ورتالىعىنىڭ كومەگىمەن جۇزەگە اسىرىلعان جوبالارى تۋرالى ايتىپ بەردى.
مۇندا ولارعا زاڭ ماسەلەلەرى جانە بيزنەس-جوسپارلارى قۇراستىرۋ بويىنشا كومەك كورسەتىلەدى. ۆيتسە-پرەمەردىڭ پىكىرىنشە, بۇل ۇلگى الارلىق باستامالار.
«ماڭىزدى الەۋەت بار. ءبىز رەسپۋبليكا كولەمىندە جۇزەگە اسىرۋعا بولاتىن شىنايى مىسالداردى كوردىك. مۇنداي باستامالاردى قولداپ, دامىتۋ كەرەك», دەپ اتاپ ءوتتى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى.
2023 جىلدان باستاپ «پاۆلودار وبلىسىنىڭ اۋىلدىق وكرۋگتەرى حالقىنىڭ تابىسىن اۋقىمدى جانە ءتيىمدى ارتتىرۋ» قاناتقاقتى جوباسىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«جوبانىڭ ماقساتى – اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى مەن ەكونوميكالىق جاعدايىن كوتەرۋ», دەدى پاۆلودار وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى م.وتەشوۆ.
قاناتقاقتى جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلار سانى جوعارى 5 اۋىلدىق وكرۋگ انىقتالىپ, ولاردا اۋىل شارۋاشىلىق كووپەراتيۆتەرىن قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىر. نەگىزگى باعىتتار – مال جانە قۇس شارۋاشىلىقتارى, بال اراسى مەن باقشا جيدەكتەرىن ءوسىرۋ, وسىمدىك شارۋاشىلىعى مەن اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن وڭدەۋ. وسى ارقىلى اۋىلدىق جەرلەردە 350 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلادى.
ۇكىمەت حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا قابىلداعان شارالار بيۋدجەت قارجىسىن ءادىل ءبولۋ جانە تابىس دەڭگەيى تومەن ازاماتتاردى قولداۋ ارقىلى «ادىلەتتى قازاقستان» كونتسەپتسياسىن ىسكە اسىرادى.
بىرىنشىدەن, ۇكىمەت بيۋدجەتتىك سالا جۇمىسكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسىن كوتەرۋ جانە الەۋمەتتىك تولەمدەردى يندەكساتسيالاۋ بويىنشا بارلىق الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردى ورىندايدى.
ەكىنشىدەن, تابىسى جوق ازاماتتاردىڭ جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ جانە بىلىكتىلىكتەرىن كوتەرۋ, جاڭا داعدىلاردى مەڭگەرۋى ارقىلى ەكونوميكاعا الەۋمەتتىك كىرىكتىرىلۋى, سونداي-اق ەڭبەكاقى دەڭگەيى تومەن الەۋمەتتىك وسال تۇرعىندار توبىن قولداۋ باعدارلامانىڭ الەۋمەتتىك باعىتىن ناقتىلايدى.
ۇشىنشىدەن, بيزنەس قاۋىمداستىقپەن بىرلەسىپ قابىلدانعان ەڭبەكاقى ايىرماشىلىعىن ازايتۋعا جانە وندىرىستىك پەرسونالدىڭ ەڭبەكاقىسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان جۇيەلى شەشىمدەر ءبىلىم جانە بىلىكتىلىك دەڭگەيىن ەسەپكە العانداعى از جالاقى تولەنەتىن ازاماتتار ساناتتارىنىڭ ەڭبەكاقىسىن كوتەرۋدە جەكەلەي (ادىلەتتى) كوزقاراستى قامتاماسىز ەتەدى.
