وسى ورايدا ساراپشىلار سوڭعى 30 جىلداعى تاتۋ كورشىلىك قارىم-قاتىناستاردى ءارى قاراي دامىتۋمەن قاتار جاڭا تەحنولوگيالىق مۇمكىندىكتەردىڭ دە زور ەكەنىنە ايرىقشا نازار اۋدارۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن العا تارتادى. بۇگىندە قىتاي ەلى الەمدە ەڭ ءىرى ەنەرگيا تۇتىنۋشى ءارى جاھاندىق ەكولوگيالىق باستامالاردى قولداپ وتىرعان مەملەكەت رەتىندە بەلگىلى. ترانسشەكارالىق سۋ رەسۋرستارىن ۇنەمدەۋگە, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋعا باسىمدىق بەرە وتىرىپ, جاساندى ينتەللەكت, يننوۆاتسيالىق ەكونوميكا, روبوت تەحنيكاسىن جىلدام دامىتىپ وتىرعان قىتاي ەلىمەن الداعى ۋاقىتتا عىلىم, ءبىلىم, مادەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى ينتەگراتسيانى قارقىندى دامىتۋ ۋاقىت تالابىنان تۋىنداپ وتىر.
فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتى عالىمدارى شەنسي پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» مادەني زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىمەن بىرلەسىپ وتكىزگەن «30 جىلداعى قازاقستان-قىتاي ىنتىماقتاستىعى» حالىقارالىق سيمپوزيۋمىندا جەتەكشى عالىمدار, ءتيىستى مينيسترلىك ماماندارى ساراپتامالىق جانە تالداۋ قوعامداستىعىنا ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستارعا قاتىستى عىلىمي جانە قولدانبالى سيپاتتا بىرقاتار ماسەلەنى تالقىلاۋعا ۇسىندى. وسى ورايدا قازاقستان مەن قىتاي ەلىنىڭ جەتەكشى عالىمدارى مەن ساراپشىلارى پىكىر الماسىپ, ىقپالداستىق جوبالاردى عىلىمي تۇرعىدان زەردەلەپ, دامىتۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالدى.
سيمپوزيۋم مودەراتورى, شەنسي پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» مادەني زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى, پروفەسسور حە چجيلۋن الەمدىك احۋالداعى جاعدايلاردى قاپەرگە الا وتىرىپ, وزگەرمەلى كەزەڭدە قىتاي-قازاقستان ىنتىماقتاستىعىن عىلىمي-تالدامالىق تۇرعىدان زەردەلەۋ كەرەگىن اتاپ ءوتتى. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, ەكى ەلدىڭ سوڭعى 30 جىلداعى ەكونوميكالىق, گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىعى ءوز الدىنا تەرەڭ تالداۋدى قاجەت ەتەدى. ءوزارا ينتەگراتسيالىق ارىپتەستىك ەكونوميكالىق تۇرعىدا عانا ەمەس, مادەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى جوبالارعا نەگىز بولا الادى.
جاڭا داۋىردە بۇل باعىتتاعى قارىم-قاتىناستى ءارى قاراي دامىتۋ ەكى ەل ءۇشىن دە تيىمدىلىگىن كورسەتەدى, دەپ پىكىرگە قولداۋ بىلدىرگەن شەنسي پروۆينتسياسىنىڭ الەۋمەتتىك عىلىمدار فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى, شەنسي پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» مادەني زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى گان حۋەي وتىز جىلدىق ىنتىماقتاستىقتىڭ رەتروسپەكتيۆاسىندا قازاقستان-قىتاي قاتىناستارىنىڭ جاي-كۇيى مەن دامۋىنا جوعارى باعا بەرە كەلىپ, اسىرەسە ەكونوميكالىق, گۋمانيتارلىق باعىتتا ىسكە اسقان جوبالاردىڭ ناتيجەسى تۋرالى ايتىپ ءوتتى.
ال قول جەتكەن جەتىستىكتەردى سارالاي كەلىپ, ەكونوميكالىق جانە ساياسي جەتىستىكتەرگە ەگجەي-تەگجەيلى عىلىمي تالداۋ جاساعان فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى, ۇعا اكادەميگى سەرىك سەيدۋمانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەكى ەلدىڭ ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» باستاماسىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى تابىستى ىنتىماقتاستىعىنا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى, «جاسىل» ەنەرگەتيكا, جاساندى ينتەللەكت, قارجى, ەلەكتروندىق ساۋدا سالالارىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ناتيجەسى ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى. ەكونوميكانىڭ بولاشاعى زور سالالارىن دامىتۋدى ەكى ەلدىڭ عالىمدارى زياتكەرلىك تۇرعىدان قولداعان جاعدايدا الداعى جىلداردا اۋقىمدى جەتىستىكتەردى كورۋگە بولادى.
كەلەسى كەزەكتە ءسوز العان ساياساتتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى اقان بيجانوۆ ەكى ەل عالىمدارىنىڭ تاريحي تاتۋ كورشىلىك جولىن جانە وڭىرلىك ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋدەگى رەسۋرستىق مۇمكىندىكتەردى ۇتىمدى پايدالانۋ بارىسىنا توقتالدى. ال ونى ءارى قاراي دامىتۋ ءۇشىن عىلىمي تۇرعىدان دامىتۋعا ءمان بەرۋ قاجەت.
حالىقارالىق سيمپوزيۋم ساراپشىلارى 30 جىلداعى ءوزارا ءتيىمدى ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىق نەگىزدەرى مەن جەتىستىكتەرىن سارالاي كەلىپ, اسىرەسە ەلەۋلى كەزەڭ قحر توراعاسى سي ءتسزينپيننىڭ 2013 جىلعى قىركۇيەكتە قازاقستان استاناسىندا جىبەك جولىنىڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىن بىرلەسىپ سالۋ تۋرالى باستاماسىمەن بايلانىستى ەكەنىنە ەرەكشە توقتالدى. وسى باستاما اياسىندا ەكونوميكا, ساۋدا جانە كولىك, سونداي-اق مادەني-گۋمانيتارلىق ءوزارا ءىس-قيمىل سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ۇيلەستىرۋ بويىنشا جوبالار تىڭ سەرپىن الدى. وسى ورايدا قازاقستان كورشى ەلمەن ىنتىماقتاستىققا ەرەكشە ءمان بەرە وتىرىپ, تسيفرلىق تەحنولوگيالار, اۋىل شارۋاشىلىعى, كولىك جانە لوگيستيكا سالالارىنداعى جوبالاردى دامىتۋعا دا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىر.
ساراپشىلار ەكى ەل قاتىناستارىنىڭ پاندەميا كەزىندە تىڭ سەرپىلىستە بولعانىن اتاپ ءوتىپ, الداعى ۋاقىتتا قازاقستان-قىتاي ىنتىماقتاستىعىن كاسىبي تۇرعىدا جەتىلدىرە ءتۇسۋ ءۇشىن زياتكەرلىك باعىتتا ءوزارا ءتيىمدى جوبالاردى قولداپ, ىسكە اسىرۋعا, ءارى قاراي نىعايتۋ ۇدەرىستەرىنە باسىمدىق بەرۋگە بايلانىستى ۇسىنىستارىمەن ءبولىستى.
الماتى
