ماڭىزدى جوبالار اياسىندا رەسەي ارحيۆتەرى قورلارىندا ساقتالعان قازاقستان تاريحىنا قاتىستى تاريحي قۇجاتتاردى تابۋ, كوشىرمەلەرىن الۋ, پايدالانۋ جانە عىلىمي اينالىمعا ەنگىزۋمەن قاتار «رەسەي مەن قازاقستانداعى اشارشىلىق. 1927-1934 جج.» جانە « ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىنداعى قازاقستان»بىرلەسكەن قۇجاتتار جيناعىن اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ەكى ەل اراسىنداعى كەلىسسوزدەر بەرىك تاريحي بايلانىستاردى جانە ارحيۆ ءىسى سالاسىنداعى ءوزارا تىعىز ءىس-قيمىلدى نىعايتۋدى ماقسات ەتەدى.
كەزدەسۋ اياسىندا قازاقستان مەن رەسەي ارحيۆتەرىنىڭ 2022-2024 جىلدارعا ارنالعان بىرلەسكەن ءىس-قيمىل جوسپارى بەكىتىلىپ, كوميسسيا وتىرىسىنىڭ حاتتاماسىنا قول قويىلدى. ارحيۆ سالاسىنىڭ كەلەلى ماسەلەلەرىن قوزعاعان كەزدەسۋ قازاقستاننىڭ توراعالىعىمەن رەسەي, وزبەكستان, ازەربايجان, بەلارۋس, قىرعىزستان, تاجىكستان, ارمەنيا ارحيۆ سالاسى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن تمد ەلدەرى مەملەكەتتىك ارحيۆ قىزمەتتەرى باسشىلارىنىڭ كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەسىنىڭ 18-ءشى وتىرىسىندا جالعاسىن تاپتى.
وتىرىس بارىسىندا ەلىمىزدەگى ارحيۆ ءىسىنىڭ جاي-كۇيى تۋرالى, قابىلدانعان نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەر, اقپاراتتىق جۇيەلەر مەن ەلەكتروندىق ارحيۆتىك قىزمەتتەردى ەنگىزۋ, حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق جانە ارحيۆ سالاسىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتاندىرىلۋى تۋرالى ايتىلدى. 2020-2021 جىلدارداعى تمد قاتىسۋشى مەملەكەتتەرىندەگى ارحيۆ ءىسىنىڭ جاي-كۇيى مەن دامۋى تۋرالى (قۇجاتتاردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ەسەپكە الۋدى, ارحيۆ قورلارىنىڭ قۇجاتتارىنا عىلىمي-انىقتامالىق اپپارات جۇيەسىن ۇيىمداستىرۋ, ارحيۆ قۇجاتتارىن پايدالانۋ جانە ولارعا قول جەتكىزۋ, مۇراعاتتاردى اقپاراتتاندىرۋ) باياندالدى.
ال شەتەلدىك ساراپشىلار ارحيۆ قۇجاتتارىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ, رەستاۆراتسيالاۋ جانە ەلەكتروندىق فورماتقا كوشىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تاجىريبەلەرمەن ءبولىستى. وسى ورايدا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ارحيۆ ىستەرى جانە قۇجاتتامانى باسقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ق.بوراش ەلىمىزدىڭ ارحيۆ سالاسىنىڭ جەتىستىكتەرىن, ونىڭ ىشىندە نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازانى جەتىلدىرۋ, مەملەكەتتىك جانە ۆەدومستۆولىق ارحيۆتەر قىزمەتىن اۆتوماتتاندىرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن «قۇجاتتاردىڭ بىرىڭعاي ەلەكتروندىق ءارحيۆى» اقپاراتتىق جۇيەسىن ەنگىزۋ بارىسىنا توقتالىپ ءوتتى.
تمد ەلدەرى ازاماتتارىنىڭ الەۋمەتتىك سۇرانىستارىن قاناعاتتاندىرۋ مەن قۇقىقتارىن قورعاۋ ماقساتىندا كەڭەسكە قاتىسۋشى ەلدەردىڭ ارحيۆشىلەرى «تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ جەكە قۇرامى بويىنشا قۇجاتتاردى ساقتاۋ ورىندارى تۋرالى» دەرەكتەر بازاسىنا قوسىلۋ بويىنشا اقپاراتتىق ءوزارا ءىس-قيمىل جولدارىن انىقتادى.
حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ جانە «ارحيۆ-2025» جوباسىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردىڭ كەشەندى جوسپارى شەڭبەرىندە كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەستىڭ قاتىسۋشىلارى قازاقستان تاريحى بويىنشا شەتەلدىك ارحيۆتەردەگى قۇجاتتاردى انىقتاۋ مەن ساتىپ الۋ جانە تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەر اراسىندا ارحيۆ قۇجاتتارىمەن الماسۋ بويىنشا ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرىن كەڭىنەن تالقىلادى.
حالىقارالىق ءىس-شارا اياسىندا شەتەلدىك دەلەگاتتار ورتالىق مەملەكەتتىك ارحيۆ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى ءارحيۆىنىڭ جۇمىس بارىسىمەن جانە ۇلتتىق ارحيۆ قورىنىڭ تاريحي قۇجاتتارىنان ازىرلەنگەن كورمەمەن تانىستى.
الماتى
