مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ: «قوعامىمىز دارىگەر پارىزىنىڭ ەرەكشە ءمان-ماڭىزىنا كۇن وتكەن سايىن كوز جەتكىزۋدە. كوپتەگەن دارىندى جاس وسى ماماندىقتى يگەرۋگە ۇمتىلىپ جاتىر. مەملەكەت مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋعا باسا نازار اۋدارادى. ۇلت ساۋلىعى – جاڭا, ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋ جولىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتىمىزدىڭ اسا ماڭىزدى باعىتى», دەگەن بولاتىن.
راس, مەملەكەت دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋ ماسەلەسىنە ماڭىزدى ءمان بەرىپ كەلەدى. سونىڭ جارقىن دالەلى رەتىندە ءبىر عانا ەلوردا اۋماعىندا بۇگىندە 47 مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك ۇيىمى مەن ستاتسيونار بار ەكەنىن ايتۋعا بولادى. وندا مەديتسينا سالاسىنىڭ 20 مىڭعا جۋىق بىلىكتى مامانى ەڭبەك ەتەدى. نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, شاھار اۋماعىنداعى مۇنداي ۇيىمدار قوماقتى قولداۋ شارالارىمەن قامتىلىپ, زاماناۋي تەحنولوگيالارمەن جاراقتاندىرىلىپ جاتىر. وسىلايشا, ەلوردادا 38 مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك ۇيىمى امبۋلاتورلىق-ەمحانالىق كومەك كورسەتەدى. قالادا ازدى-كوپتى 9 ستاتسيونار جۇمىس ىستەپ تۇر. سونىڭ ۇشەۋى – بالالار (№1 كوپبەيىندى قالالىق بالالار اۋرۋحاناسى, №2 كوپبەيىندى قالالىق بالالار اۋرۋحاناسى, №3 كوپبەيىندى قالالىق بالالار اۋرۋحاناسى), تورتەۋى – كوپبەيىندى ەرەسەكتەر ستاتسيونارلارى (№1 كوپبەيىندى قالالىق اۋرۋحانا, №2 كوپبەيىندى قالالىق اۋرۋحانا, №3 كوپبەيىندى قالالىق اۋرۋحانا, كوپبەيىندى مەديتسينالىق ورتالىعى), ەكەۋى – ءبىر بەيىندى ستاتسيونارلار (قالالىق فتيزيوپۋلمونولوگيا ورتالىعى, قالالىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىعى).
اتالعان ۇيىمداردىڭ مەديتسينالىق تەحنيكامەن جابدىقتالۋىنا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. سەبەبى ناۋقاسقا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ساپاسى مەكەمەنى جاراقتاندىرۋ ماسەلەسىمەن تىكەلەي بايلانىستى. جالپى, نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى مەديتسينالىق ۇيىمداردا قاجەتتى تەحنيكامەن جابدىقتاۋ كورسەتكىشى بۇگىندە 91,6%-دى قۇراپ وتىر. ماسەلەن, كەيىنگى جىلدارى 560 بىرلىك مەديتسينالىق جابدىق ساتىپ الىندى. بۇل جۇمىس بەكەر ءجۇرىپ جاتقان جوق. بۇگىندە ەلوردا تۇرعىندارىنىڭ سانى 1 ملن 257 مىڭ 613 ادامعا جەتتى. قالالىق مەديتسينالىق مەكەمەلەردە 1 ملن 313 مىڭ 206 ادام بەكىتىلگەن. شاھارداعى قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك ۇيىمدارىنا قازاقستان ازاماتتارى, قانداستار, بوسقىندار, ەل اۋماعىندا تۇراقتى تۇراتىن شەتەلدىكتەر جانە ازاماتتىعى جوق ادامدار بەكىتىلەدى. ياعني نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى مەديتسينالىق ۇيىمدار تەك ەل ازاماتتارى مەن قالا تۇرعىندارىنا عانا ەمەس, باسقا ساناتتاعى ادامدارعا دا قىزمەت كورسەتەدى.
20 مىڭعا جۋىق مەديتسينا قىزمەتكەرى بار
بۇگىندە ۆەدومستۆولىق باعىنىستى مەديتسينالىق ۇيىمداردا بارلىعى 20 مىڭعا جۋىق مەديتسينا قىزمەتكەرى ەڭبەك ەتەدى. سونىڭ ىشىندە دارىگەرلەر سانى 5 600-دەن استام بولسا, ورتا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى 10 مىڭعا جۋىقتايدى. ال كىشى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ سانى 4 مىڭعا جەتىپ جىعىلادى. بۇل رەتتە مامانداردىڭ ۇزدىكسىز كاسىبي دامۋى ءۇشىن دە قولايلى جاعداي جاسالىپ جاتىر. بيۋدجەتتە مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا جانە ولاردى ەل ىشىندە, شەتەلدە قايتا دايارلاۋعا قاراجات كوزدەلەدى. ماسەلەن, 2020-2021 جىلدارى مەديتسينالىق كادرلاردى (رەزيدەنتتەردى) دايارلاۋ ءۇشىن 293 مەملەكەتتىك گرانتقا اقشالاي قاراجات ءبولىندى. قازىرگى ۋاقىتتا سول 293 گرانت ارقىلى 274 رەزيدەنت ءبىلىم الۋدا.
ورتا مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردى دايارلاۋعا ارنالعان 250 مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس ورىندارىنا قولداۋ كورسەتىلدى. سونىڭ ىشىندە ەمدەۋ ىسىنە ارنالعان – 50, مەيىربيكە ىسىنە باعدارلانعان 200 ورىن بار. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اياسىندا 2023 جىلعا دەيىن دارىگەرلەر مەن ورتا مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسىن جىل سايىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ارتتىرۋ كوزدەلدى. مونيتورينگ قورىتىندىسى بويىنشا, دارىگەرلەردىڭ جالاقىسى ورتا ەسەپپەن 30%-عا ارتىپ, 327,4 مىڭ تەڭگەنى قۇراسا (بارلىق تولەمدەردى ەسكەرە وتىرىپ), ورتا مەديتسينالىق پەرسونالدىڭ جالاقىسى 20%-عا (226,9 مىڭ تەڭگە) ءوستى.
مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ماماندارى مەن تۇلەكتەرىن تارتۋ جونىندە بەكىتىلگەن ءىس-شارالار جوسپارى شەڭبەرىندە «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن», نۇر-سۇلتان, الماتى, قاراعاندى, سەمەي قالالارىنىڭ مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن, جەتەكشى شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىمەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىك جۇرگىزىلىپ كەلەدى. مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى مەن ادام رەسۋرستارى جونىندەگى ماماندارى جىل سايىن ەلىمىزدىڭ مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى «بوس ورىندار جارمەڭكەسىنە» قاتىسادى. پاندەميا كەزىندە بۇل جۇمىس ونلاين رەجىمدە ءجۇردى. بوس ورىندار اي سايىن enbek.kz ەلەكتروندى ەڭبەك بيرجاسىندا جانە نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ سايتىندا ورنالاستىرىلادى. وسىلايشا, مەديتسينا سالاسى ماماندارىنىڭ تاپشىلىعىن جويۋ ماسەلەسى تۇراقتى باقىلاۋعا الىندى.
مامانداردىڭ تۇراقتى جۇمىس ىستەۋىنە ىقپال ەتەتىن باستى فاكتورلاردىڭ ءبىرى تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى سانالادى. ونى شەشۋ ءۇشىن اكىمدىك جۇمىس ىستەيتىن جاستارعا ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردا تۇرعىن ۇيگە مۇقتاج ازاماتتارعا «شاڭىراق» باعدارلامالارىن ىسكە اسىرىپ جاتىر. سونداي-اق «قازاقستان تۇرعىن ءۇي كومپانياسى» اق ارقىلى ساتىپ الۋ قۇقىعىمەن جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ۇيگە قۇجات قابىلداۋ ءراسىمى وتكىزىلدى. بۇگىندە نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ قۇرىلىس باسقارماسى الماتى, ەسىل اۋداندارىندا جانە يلينكا تۇرعىن الابىندا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان ءۇش جاتاقحانا سالۋ جونىندە جوبالاردى ىسكە اسىرۋدا.
بۋىندى قالپىنا كەلتىرەتىن بىرەگەي گيدروگەل
ەلورداداعى مەديتسينا سالاسىنىڭ دامۋ قارقىنىن اكادەميك ن.ج.باتپەنوۆ اتىنداعى ۇلتتىق عىلىمي تراۆموتولوگيا جانە ورتوپەديا ورتالىعىنىڭ جۇمىسىنان بايقاۋعا بولادى. وسى ورتالىقتىڭ دارىگەرلەرى جۋىردا 64 جاستاعى ناۋقاستىڭ تىزە بۋىندارىنا ەندوپروتەز ورناتىپ, 20 جىلدان بەرى مازالاعان سىرقاتتان ايىقتىردى. قۇنى شامامەن 1 ملن تەڭگەدەن اساتىن بۇل وپەراتسيا پاتسيەنتكە ءمامس جۇيەسى ارقىلى تەگىن جاسالدى. بۇل وپەراتسيا اتالعان ورتالىقتاعى جالعىز جاعىمدى جاڭالىق ەمەس. ماسەلەن, بيىل ناۋرىزدا وسى ورتالىقتا ءفيبريندى گيدروگەلدى قولدانۋ ارقىلى تىزە بۋىنىنىڭ شەمىرشەگىن حيرۋرگيالىق قالپىنا كەلتىرۋدىڭ جاڭا ادىستەمەسىن كلينيكالىق زەرتتەۋ جۇمىسى باستالدى. جاڭا ادىستەمەنىڭ نەگىزگى ازىرلەۋشىسى – ۇلتتىق بيوتەحنولوگيا ورتالىعىنىڭ ءدىڭ جاسۋشالارى زەرتحاناسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ۆياچەسلاۆ وگاي. ونىڭ ايتۋىنشا, موديفيكاتسيالانعان فيبرين گيدروگەلىنەن, پاتسيەنتتىڭ ءوز ءدىڭ جاسۋشالارىنان تۇرۋى گيدروگەلدىڭ بىرەگەيلىگى سانالادى. «سونىڭ ناتيجەسىندە, زاقىمدالعان شەمىرشەكتىڭ قالپىنا كەلۋى كۇشەيىپ, جەدەلدەتىلەدى. جاڭا تەحنيكا پاتسيەنتتەردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنا جاقسى اسەر ەتىپ, مۇگەدەكتىكتى ازايتادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. ناتيجەسىندە, تىزە بۋىنىن ەندوپروتەزدەۋگە مۇقتاج ادامدار سانى ازايادى», دەدى ۆ.وگاي.
وسىلايشا, ەلوردالىق دارىگەرلەر ءفيبريندى گيدروگەلدىڭ كلينيكالىق سىناقتارى اياسىندا العاش رەت وڭ جاق تىزە بۋىنىنىڭ ارتروزى بار 28 جاستاعى ازاماتقا قولۇشىن سوزدى. كەيىن 15 ەرىكتىگە وپەراتسيا جاسالدى. كلينيكالىق سىناقتارعا 25 پەن 60 جاس ارالىعىنداعى بارلىعى 80 ەرىكتى قاتىسادى. ولاردىڭ اراسىندا بۋىندارىندا جاسىنا بايلانىستى وزگەرىستەرى بار ەگدە جاستاعى ادامدار, سونداي-اق كاسىبي جاراقات العان جاس سپورتشىلار بار. كلينيكالىق زەرتتەۋلەر حالىقارالىق كلينيكالىق زەرتتەۋلەر ستاندارتىنا (GCP) سايكەس جۇرگىزىلەدى.
تاجىريبە الماسۋ – دامۋدىڭ بەلگىسى
ەلوردا تورىندە ناۋقاستارعا تەك وتاندىق دارىگەرلەر عانا قولۇشىن سوزادى دەسەك, اعات ايتقان بولار ەدىك. سەبەبى ەل استاناسىنا الىس-جاقىن شەتەلدەن ات تەرلەتىپ كەلەتىن بىلىكتى ماماندار دا بار. ماسەلەن, وتكەن ايدا الەمگە ايگىلى بالالار ورتوپەدى مارك ەيدەلمان نۇر-سۇلتان قالاسىنا ارنايى كەلىپ, پروفەسسور №2 كوپبەيىندى قالالىق بالالار اۋرۋحاناسى بازاسىندا بالالار اراسىنداعى تۋا بىتكەن جامباس بۋىنىنىڭ شىعۋىنا قاتىستى شەبەرلىك ساعاتىن وتكىزدى. ترەنينگ اياسىندا وتاندىق جانە شەتەلدىك دارىگەرلەر 12 وپەراتسيا جاسادى.
ال اي باسىندا وسى №2 كوپبەيىندى قالالىق بالالار اۋرۋحاناسىندا تۇركيادان كەلگەن ۋرولوگ دارىگەر, پروفەسسور الي تەكين باستاعان وپەراتسيالىق بريگادا 4 وپەراتسيا جاساپ, «بالالار ۋرولوگياسىنداعى ەندوۆيدەوحيرۋرگيا» تاقىرىبىندا كونسۋلتاتسيا مەن ءدارىس وتكىزدى. وعان باس قالانىڭ جانە رەسپۋبليكانىڭ باسقا وڭىرلەرىنەن كەلگەن بالالار ۋرولوگتەرى قاتىستى. مۇنداعى ماقسات – وتاندىق دارىگەرلەردىڭ كاسىبي شەبەرلىگىن ارتتىرىپ, حالىقارالىق مەديتسينالىق قوعامداستىقپەن تاجىريبە الماسۋ, بالالار ۋرولوگياسىنداعى جاڭا تەحنولوگيالاردى بەيىمدەۋ. ء«بىز مۇندا ءوز تاجىريبەمىزبەن بولىسۋگە كەلدىك. جۇمىسىمىز بارلىعىنا, سونىڭ ىشىندە, ەڭ باستىسى, كىشكەنتاي پاتسيەنتتەرگە پايداسى تيەدى دەگەن ويدامىز», دەدى ا.تەكين.
شەبەرلىك سىنىبى وسى جىلدىڭ مامىر ايىندا №2 كوپبەيىندى قالالىق بالالار اۋرۋحاناسى مەن Acıbadem (ادجيبادەم) International ىستانبۇل كلينيكاسى اراسىندا قول قويىلعان مەموراندۋم اياسىندا ءوتتى. ايتا كەتۋ قاجەت, 2006 جىلى وسى اۋرۋحانادا بالالار ۋرونەفرولوگيالىق بولىمشەسى اشىلعان ەدى. جىل سايىن مۇندا رەسپۋبليكانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن 1500-گە جۋىق بالاعا كومەك كورسەتىلەدى. اتالعان بولىمشە «استانا» مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى» اق بالالار حيرۋرگياسى مەن بالالار اۋرۋلارى كافەدراسىنىڭ بازالارىنىڭ ءبىرى بولىپ ەسەپتەلەدى.
جاعىمدى جاڭالىق – جاڭا نىسان
جۋىردا نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ Instagram پاراقشاسىندا الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ قۇرىلىسى جايلى ايتىپ, ەلوردا اۋماعىندا الەۋمەتتىك نىساندار قۇرىلىسىنىڭ كولەمى ارتىپ كەلە جاتقانىن جەتكىزدى. «ەلوردامىز بەن تۇرعىندارىمىز ءۇشىن ماڭىزدى سانالاتىن نىسانداردىڭ قۇرىلىسىنا جەكە ينۆەستيتسيالاردى تارتامىز. قالانى ارالاۋ كەزىندە ەمحانا مەن ەمدەۋ-وڭالتۋ ورتالىعىنان قۇرالعان مەديتسينالىق مەكەمە قۇرىلىسىنىڭ بارىسىمەن تانىستىم. مۇنىڭ قۇرىلىسىنا جەكە ينۆەستيتسيالار تارتىلدى. بۇل مەديتسينالىق ورتالىقتىڭ ەرەكشەلىگى – امبۋلاتوريالىق جانە ستاتسيونارلىق كومەكتەن بولەك, بويىندا ءتۇرلى اۋرۋلارى بار ادامدار ءۇشىن وڭالتۋ قىزمەتتەرى دە كورسەتىلەدى. وسى ماقساتتا مۇندا باسسەين دە سالىندى», دەدى ا.كولگىنوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, جاڭا مەديتسينالىق ورتالىق تۇرعىندار سانى كوپ سانالاتىن الماتى اۋدانىندا (ك.ازىرباەۆ جانە ا.بولەكپاەۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسى) ورنالاسقان. مەديتسينالىق ورتالىقتىڭ اۋماعى – 10 مىڭ شارشى مەتر. ءار اۋىسىمدا 500-دەن اسا پاتسيەنتتى قابىلداي الادى. اتالعان مەديتسينالىق ورتالىقتى بيىل اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. «مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا مەديتسينالىق ورتالىقتاردىڭ «ۇيدەگى دارىگەر» جەلىسىن كەڭەيتۋ, مەديتسينالىق مەكەمەلەردى قاجەت جابدىقتارمەن تولىق قامتاماسىز ەتۋ, كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر», دەدى شاھار باسشىسى.
