ەلوردا • 06 شىلدە، 2022

ۇلت ساۋلىعىن ۇلىقتاعان مەگاپوليس

38 رەت كورسەتىلدى

بيىل ساۋىردە ەل اۋماعىندا باس-اياعى 31 415 نارەستە دۇنيەگە كەلسە، سونىڭ 2 407-ءسىنىڭ كىندىگى ەلوردادا كەسىلدى. ارينە، قولايلى ورتا، جاعىمدى جاعداي جاسالعان جەردە ادامزات بالاسى ءوسىپ-ونەدى. بۇل رەتتە استانادا 2،5 مىڭعا جۋىق بالانىڭ شاڭىراقتى شاتتىققا بولەگەنىنە قاراپ، باس قالادا باقۋاتتى ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن بارىنشا جاعداي جاسالعانىن بايقاۋعا بولادى. اسىرەسە نۇر-سۇلتان قالاسىندا مەديتسينا سالاسى دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇستى.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ: «قوعامىمىز دارىگەر پارىزىنىڭ ەرەكشە ءمان-ماڭىزىنا كۇن وتكەن سايىن كوز جەتكىزۋدە. كوپتەگەن دارىندى جاس وسى ماماندىقتى يگەرۋگە ۇمتىلىپ جاتىر. مەملەكەت مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى­نە جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىپ، دەنساۋ­لىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋعا باسا نازار اۋدارادى. ۇلت ساۋلىعى – جاڭا، ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋ جولىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتىمىزدىڭ اسا ماڭىزدى باعىتى»، دەگەن بولاتىن.

راس، مەملەكەت دەنساۋلىق ساق­تاۋ سالاسىن دامىتۋ ماسەلەسىنە ما­ڭىزدى ءمان بەرىپ كەلەدى. سونىڭ جار­قىن دالەلى رەتىندە ءبىر عانا ەلور­دا اۋماعىندا بۇگىندە 47 مە­­دي­تسينالىق-سانيتارلىق ال­عاشقى كومەك ۇيىمى مەن ستاتسيونار بار ەكەنىن ايتۋعا بولادى. وندا مەديتسينا سالاسىنىڭ 20 مىڭعا جۋىق بىلىكتى مامانى ەڭبەك ەتەدى. نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ قوعام­دىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باس­قارماسىنىڭ مالىمەتىنشە، شاھار اۋماعىنداعى مۇنداي ۇيىم­دار قوماقتى قولداۋ شارالارىمەن قامتىلىپ، زاماناۋي تەحنولوگيالارمەن جاراقتاندىرى­لىپ جاتىر. وسىلايشا، ەلوردادا 38 مە­ديتسينالىق-سانيتارلىق ال­عاش­قى كومەك ۇيىمى امبۋلاتو­رلىق-ەمحانالىق كومەك كور­سەتەدى. قالادا ازدى-كوپتى 9 ستا­تسيو­نار جۇمىس ىستەپ تۇر. سونىڭ ۇشەۋى – بالالار (№1 كوپبەيىندى قالالىق بالالار اۋرۋحاناسى، №2 كوپبەيىندى قالالىق بالالار اۋرۋحاناسى، №3 كوپبەيىندى قالالىق بالالار اۋرۋحاناسى)، تورتەۋى – كوپبەيىندى ەرەسەكتەر ستاتسيونارلارى (№1 كوپبەيىندى قالالىق اۋرۋحانا، №2 كوپبەيىندى قالالىق اۋرۋحانا، №3 كوپبەيىندى قالالىق اۋرۋحانا، كوپبەيىندى مەديتسينالىق ورتالىعى)، ەكەۋى – ءبىر بەيىندى ستاتسيونارلار (قالالىق فتيزيو­پۋلمونولوگيا ورتالىعى، قالالىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىعى).

اتالعان ۇيىمداردىڭ مەدي­تسي­نالىق تەحنيكامەن جابدىق­تالۋىنا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. سەبەبى ناۋقاسقا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ساپاسى مەكەمەنى جاراق­تاندىرۋ ماسەلەسىمەن تىكە­لەي بايلا­نىس­تى. جالپى، نۇر-سۇلتان قالاسىن­داعى مەديتسي­نالىق ۇيىمداردا قاجەتتى تەحنيكامەن جابدىقتاۋ كورسەتكىشى بۇگىندە 91،6%-دى قۇراپ وتىر. ماسەلەن، كەيىنگى جىلدارى 560 بىرلىك مەديتسينالىق جابدىق ساتىپ الىندى. بۇل جۇمىس بەكەر ءجۇرىپ جاتقان جوق. بۇگىندە ەلور­دا تۇرعىندارىنىڭ سانى 1 ملن 257 مىڭ 613 ادامعا جەتتى. قالا­لىق مەديتسينالىق مەكەمەلەر­دە 1 ملن 313 مىڭ 206 ادام بەكى­تىلگەن. شاھارداعى قوعامدىق دەنساۋ­لىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ مال­ىمە­تىنشە، مەديتسينالىق-سانيتا­ر­لىق العاشقى كومەك ۇيىمدارىنا قازاقستان ازاماتتارى، قانداستار، بوس­قىندار، ەل اۋماعىندا تۇراق­تى تۇراتىن شەتەلدىكتەر جانە ازاماتتىعى جوق ادامدار بەكىتى­لەدى. ياعني نۇر-سۇلتان قالاسىن­داعى مەديتسينالىق ۇيىمدار تەك ەل ازاماتتارى مەن قالا تۇرعىن­دارىنا عانا ەمەس، باسقا ساناتتاعى ادامدارعا دا قىزمەت كورسەتەدى.

20 مىڭعا جۋىق مەديتسينا قىزمەتكەرى بار

بۇگىندە ۆەدومستۆولىق باعى­نىستى مەديتسينالىق ۇيىمداردا بارلىعى 20 مىڭعا جۋىق مەديتسينا قىزمەتكەرى ەڭبەك ەتەدى. سونىڭ ىشىندە دارىگەرلەر سانى 5 600-دەن استام بولسا، ورتا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى 10 مىڭعا جۋىقتايدى. ال كىشى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ سانى 4 مىڭعا جەتىپ جىعىلادى. بۇل رەت­تە مامان­داردىڭ ۇزدىكسىز كاسى­بي دامۋى ءۇشىن دە قولايلى جاع­داي جاسالىپ جاتىر. بيۋدجەتتە مامان­داردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا جانە ولاردى ەل ىشىندە، شەتەلدە قايتا دايارلاۋعا قاراجات كوز­دە­لەدى. ماسەلەن، 2020-2021 جىلدارى مەديتسينالىق كادرلاردى (رەزي­دەنتت­ەردى) دايارلاۋ ءۇشىن 293 مەم­لەكەتتىك گرانتقا اقشالاي قاراجات ءبولىندى. قازىرگى ۋاقىتتا سول 293 گرانت ارقىلى 274 رەزيدەنت ءبىلىم الۋدا.

ورتا مەديتسينالىق قىزمەتكەر­لەردى دايارلاۋعا ارنالعان 250 مەم­لە­كەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس ورىندارىنا قولداۋ كورسەتىل­دى. سونىڭ ىشىندە ەمدەۋ ىسىنە ارنال­عان – 50، مەيىربيكە ىسىنە باع­دار­لانعان 200 ورىن بار. مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اياسىندا 2023 جىلعا دەيىن دارىگەرلەر مەن ورتا مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەر­دىڭ جالاقىسىن جىل سايىن كەزەڭ-كەزەڭى­مەن ارتتىرۋ كوزدەلدى. مونيتورينگ قورىتىندىسى بويىنشا، دارىگەرلەردىڭ جالاقىسى ورتا ەسەپپەن 30%-عا ارتىپ، 327،4 مىڭ تەڭگەنى قۇراسا (بارلىق تولەم­دەردى ەسكەرە وتىرىپ)، ورتا مەدي­تسينالىق پەرسونالدىڭ جالاقىسى 20%-عا (226،9 مىڭ تەڭگە) ءوستى.

مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورىن­دارىنىڭ ماماندارى مەن تۇ­لەكتەرىن تارتۋ جونىندە بەكىتىلگەن ءىس-شارالار جوس­پارى شەڭبەرىندە «نازارباەۆ ۋني­ۆەرسيتەتىمەن»، نۇر-سۇلتان، الماتى، قاراعاندى، سەمەي قالالارىنىڭ مەديتسي­نا­لىق ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن، جەتەكشى شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىمەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىك جۇرگىزىلىپ كەلەدى. مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى مەن ادام رەسۋرستارى جونىندەگى ماماندارى جىل سايىن ەلىمىزدىڭ مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى «بوس ورىندار جارمەڭكەسىنە» قاتىسادى. پاندەميا كەزىندە بۇل جۇمىس ونلاين رەجىمدە ءجۇردى. بوس ورىندار اي سايىن enbek.kz ەلەكتروندى ەڭ­بەك بيرجاسىندا جانە نۇر-سۇل­تان قالاسىنىڭ قوعامدىق دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ ساي­تىندا ورنالاستىرىلادى. وسى­­­لايشا، مەديتسينا سالاسى مامان­­دارىنىڭ تاپشىلىعىن جويۋ ما­سەلەسى تۇراقتى باقىلاۋعا الىندى.

مامانداردىڭ تۇراقتى جۇمىس ىستەۋىنە ىقپال ەتەتىن باستى فاكتورلاردىڭ ءبىرى تۇرعىن ءۇي ما­سەلەسى سانالادى. ونى شەشۋ ءۇشىن اكىمدىك جۇمىس ىستەيتىن جاس­تار­عا ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي، جەرگى­لىكتى اتقارۋشى ورگانداردا تۇرعىن ۇيگە مۇقتاج ازاماتتارعا «شاڭىراق» باعدارلامالارىن ىسكە اسىرىپ جاتىر. سونداي-اق «قازاقستان تۇرعىن ءۇي كومپانياسى» اق ارقىلى ساتىپ الۋ قۇقىعىمەن جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ۇيگە قۇجات قابىلداۋ ءراسىمى وتكىزىلدى. بۇگىن­دە نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ قۇرىلىس باسقار­ماسى الماتى، ەسىل اۋداندارىندا جانە يلينكا تۇرعىن الابىندا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان ءۇش جاتاقحانا سالۋ جونىندە جوبالاردى ىسكە اسىرۋدا.

بۋىندى قالپىنا كەلتىرەتىن بىرەگەي گيدروگەل

ەلورداداعى مەديتسينا سالا­سىنىڭ دامۋ قارقىنىن اكادەميك ن.ج.باتپەنوۆ اتىنداعى ۇلتتىق عىلىمي تراۆموتولوگيا جانە ورتوپەديا ورتالىعىنىڭ جۇمىسىنان بايقاۋعا بولادى. وسى ورتالىقتىڭ دارىگەرلەرى جۋىردا 64 جاستاعى ناۋقاستىڭ تىزە بۋىندارىنا ەندوپروتەز ورناتىپ، 20 جىلدان بەرى مازالاعان سىرقاتتان ايىقتىردى. قۇنى شامامەن 1 ملن تەڭگەدەن اساتىن بۇل وپەراتسيا پاتسيەنتكە ءمامس جۇيەسى ارقىلى تەگىن جاسالدى. بۇل وپەراتسيا اتالعان ورتالىقتاعى جالعىز جاعىمدى جاڭالىق ەمەس. ماسەلەن، بيىل ناۋرىزدا وسى ورتالىقتا ءفيبريندى گيدروگەلدى قولدانۋ ارقىلى تىزە بۋىنىنىڭ شەمىرشەگىن حيرۋرگيالىق قالپىنا كەلتىرۋدىڭ جاڭا ادىستەمەسىن كلي­ني­كالىق زەرتتەۋ جۇمىسى باستالدى. جاڭا ادىستەمەنىڭ نەگىزگى ازىرلەۋشىسى – ۇلتتىق بيوتەحنولوگيا ورتالىعىنىڭ ءدىڭ جاسۋشالارى زەرتحاناسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ۆياچەسلاۆ وگاي. ونىڭ ايتۋىنشا، موديفي­كا­تسيالانعان فيبرين گيدروگەلىنەن، پاتسيەنتتىڭ ءوز ءدىڭ جاسۋشالارىنان تۇرۋى گيدرو­گەلدىڭ بىرەگەيلىگى سانالادى. «سونىڭ ناتيجەسىندە، زاقىمدالعان شەمىرشەكتىڭ قالپىنا كەلۋى كۇشەيىپ، جەدەلدەتىلەدى. جاڭا تەحنيكا پاتسيەنتتەردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنا جاقسى اسەر ەتىپ، مۇگەدەكتىكتى ازايتادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. ناتيجەسىندە، تىزە بۋىنىن ەندوپروتەزدەۋگە مۇقتاج ادامدار سانى ازايادى»، دەدى ۆ.وگاي.

وسىلايشا، ەلوردالىق دارىگەر­لەر ءفيب­ريندى گيدروگەلدىڭ كليني­كالىق سىناق­تارى اياسىندا العاش رەت وڭ جاق تىزە بۋىنىنىڭ ارتروزى بار 28 جاستاعى ازا­ماتقا قولۇشىن سوزدى. كەيىن 15 ەرىك­تىگە وپەراتسيا جاسالدى. كلينيكالىق سىناق­تارعا 25 پەن 60 جاس ارالىعىنداعى بارلىعى 80 ەرىكتى قاتىسادى. ولاردىڭ اراسىندا بۋىندارىندا جاسىنا بايلا­نىستى وزگەرىستەرى بار ەگدە جاس­تاعى ادامدار، سونداي-اق كاسىبي جا­را­قات العان جاس سپورتشى­لار بار. كلينيكالىق زەرتتەۋ­لەر حا­لىق­­ارالىق كلينيكالىق زەرت­تەۋ­لەر ستان­دارتىنا (GCP) سايكەس جۇرگىزىلەدى.

تاجىريبە الماسۋ – دامۋدىڭ بەلگىسى

ەلوردا تورىندە ناۋقاستارعا تەك وتاندىق دارىگەرلەر عانا قولۇشىن سوزادى دەسەك، اعات ايتقان بولار ەدىك. سەبەبى ەل استاناسىنا الىس-جاقىن شەتەلدەن ات تەرلەتىپ كەلەتىن بىلىكتى ماماندار دا بار. ماسەلەن، وتكەن ايدا الەمگە ايگىلى بالالار ورتوپەدى مارك ەيدەلمان نۇر-سۇلتان قالاسىنا ارنايى كەلىپ، پروفەسسور №2 كوپبەيىندى قالالىق بالالار اۋرۋحاناسى بازاسىندا بالالار اراسىنداعى تۋا بىتكەن جامباس بۋىنىنىڭ شىعۋىنا قاتىستى شەبەرلىك ساعاتىن وتكىزدى. ترەنينگ اياسىندا وتاندىق جانە شەتەلدىك دارىگەرلەر 12 وپەراتسيا جاسادى.

ال اي باسىندا وسى №2 كوپ­بەيىن­دى قالالىق بالالار اۋرۋحانا­سىندا تۇركيادان كەلگەن ۋرولوگ دارىگەر، پروفەسسور الي تەكين باستاعان وپەراتسيالىق بري­گادا 4 وپەراتسيا جاساپ، «بالالار ۋرولوگيا­سىن­داعى ەندوۆيدەوحيرۋرگيا» تاقى­رىبىندا كونسۋلتاتسيا مەن ءدارىس وتكىزدى. وعان باس قالا­نىڭ جانە رەسپۋبليكا­نىڭ باسقا وڭىر­لەرىنەن كەلگەن بالالار ۋرولوگتەرى قاتىستى. مۇنداعى ماقسات – وتان­دىق دارىگەرلەردىڭ كاسىبي شەبەر­لىگىن ارتتىرىپ، حالىقارالىق مەدي­تسينالىق قوعامداستىقپەن تاجىريبە الماسۋ، بالالار ۋرولوگياسىنداعى جاڭا تەحنولوگيالاردى بەيىمدەۋ. ء«بىز مۇندا ءوز تاجىريبەمىزبەن بولى­سۋگە كەلدىك. جۇمىسىمىز بار­لىعىنا، سونىڭ ىشىندە، ەڭ باستى­سى، كىشكەنتاي پاتسيەنتتەرگە پايداسى تيەدى دەگەن ويدامىز»، دەدى ا.تەكين.

شەبەرلىك سىنىبى وسى جىلدىڭ مامىر ايىندا №2 كوپبەيىندى قالالىق بالالار اۋرۋحاناسى مەن Acıbadem (ادجيبادەم) International ىستانبۇل كلينيكاسى اراسىندا قول قويىلعان مەموراندۋم اياسىندا ءوتتى. ايتا كەتۋ قاجەت، 2006 جىلى وسى اۋرۋحانادا بالالار ۋرونەفرولوگيالىق بولىمشەسى اشىلعان ەدى. جىل سايىن مۇندا رەسپۋبليكانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن 1500-گە جۋىق بالاعا كومەك كورسەتىلەدى. اتالعان بولىمشە «استانا» مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى» اق بالالار حيرۋرگياسى مەن بالالار اۋرۋلارى كافەدراسىنىڭ بازالارىنىڭ ءبىرى بولىپ ەسەپتەلەدى.

جاعىمدى جاڭالىق – جاڭا نىسان

جۋىردا نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ Instagram پاراقشاسىندا الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ قۇرىلىسى جايلى ايتىپ، ەلوردا اۋماعىندا الەۋمەتتىك نىساندار قۇرىلىسىنىڭ كولەمى ارتىپ كەلە جاتقانىن جەتكىزدى. «ەلوردامىز بەن تۇرعىندارىمىز ءۇشىن ماڭىزدى سانالاتىن نىسانداردىڭ قۇرىلىسىنا جەكە ينۆەستيتسيالاردى تارتامىز. قالانى ارالاۋ كەزىندە ەمحانا مەن ەمدەۋ-وڭالتۋ ورتالىعىنان قۇرالعان مەديتسينالىق مەكەمە قۇرىلىسىنىڭ بارىسىمەن تانىس­تىم. مۇنىڭ قۇرىلىسىنا جەكە ينۆەس­تيتسيالار تارتىلدى. بۇل مەديتسينالىق ورتالىقتىڭ ەرەكشەلىگى – امبۋلاتوريالىق جانە ستاتسيونارلىق كومەكتەن بولەك، بو­يىندا ءتۇرلى اۋرۋلارى بار ادامدار ءۇشىن وڭالتۋ قىزمەتتەرى دە كورسەتىلەدى. وسى ماقساتتا مۇندا باسسەين دە سالىندى»، دەدى ا.كولگىنوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، جاڭا مەديتسينالىق ورتالىق تۇرعىندار سانى كوپ سانالاتىن الماتى اۋدانىندا (ك.ازىرباەۆ جانە ا.بولەكپاەۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسى) ورنالاسقان. مەديتسينالىق ورتالىقتىڭ اۋماعى – 10 مىڭ شارشى مەتر. ءار اۋىسىمدا 500-دەن اسا پاتسيەنتتى قابىلداي الادى. اتالعان مەديتسينالىق ورتالىقتى بيىل اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. «مەملەكەت باس­شىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا مەدي­تس­ينالىق ورتالىقتاردىڭ «ۇيدەگى دارىگەر» جەلىسىن كەڭەيتۋ، مەديتسينالىق مەكە­مەلەردى قاجەت جابدىقتارمەن تولىق قام­تاماسىز ەتۋ، كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر»، دەدى شاھار باسشىسى.

سوڭعى جاڭالىقتار

اۋەزوۆ جانە تۇركى الەمى

رۋحانيات • كەشە

يدەولوگيا

رۋحانيات • كەشە

مەيىرىم مەن قاتىگەزدىك

رۋحانيات • كەشە

ەسكى مەن جاڭا اراسى

رۋحانيات • كەشە

بي پاديشاسى

رۋحانيات • كەشە

ساپا قايتسە جاقسارادى؟

قازاقستان • كەشە

قايىرىمدىلىقتىڭ ۇلگىسى

قازاقستان • كەشە

ساق ءداۋىرىنىڭ تاسى

تانىم • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار