مۇناي ونىمدەرىنە باقىلاۋ كۇشەيتىلۋى ءتيىس

كەشە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى ورال مۇحامەدجانوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وسى پالاتانىڭ جالپى وتىرىسى بولىپ ءوتتى. وندا ءداستۇر بويىنشا دەپۋتاتتار بىرقاتار لاۋازىم يەلەرىنە ساۋالدارىن جولدادى. ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ءورت قاۋىپسىزدىگى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى” زاڭ جوباسى بويىنشا پارلامەنتتىڭ ءماجىلىسى مەن سەناتى اراسىنداعى كەلىسپەۋشىلىكتەردى ەڭسەرۋ جونىندەگى كەلىسىم كوميسسياسىنىڭ ۇسىنىستارى قارالدى. پارلامەنتتىڭ قوس پالاتاسى اراسىنداعى زاڭ جوباسىنا قاتىستى قايشىلىقتارعا بايلانىستى كەلىسىم كوميسسياسى ورتاق شەشىمگە كەلگەن. ءماجىلىس پەن سەنات دەپۋتات­تارىنان قۇرالعان كەلىسىم كوميسسياسى اتالعان زاڭ جوباسىن قاراپ شىعىپ, قاۋلى شىعاردى. ايتا كەتۋ كەرەك, بىرقاتار باپتاردىڭ كەيبىر تارماقتارى مەن تارماقشالارى نەگىزىنەن قوس پالا­تانىڭ ۇسىنىستارى بويىنشا بىرلەسكەن رەداكتسيادا جازىلعان. زاڭ جوباسىن قابىلداۋ ناتيجەسىندە مەملەكەتتىك ءورت باقىلاۋى ادامدار جاپپاي جينالاتىن تىنىس-تىرشىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ نىساندارىندا, سونداي-اق مەملەكەتتىك مەنشىكتەگى وبەكتىلەردە مىندەتتى تۇردە ساقتالماق. جالپى وتىرىستا ءماجىلىس مەن سەنات اراسىنداعى كەلىسپەۋشىلىكتەردى ەڭسەرۋ جونىندەگى كەلىسىم كوميسسياسىنىڭ ۇسىنىستارى دەپۋتاتتار تاراپىنان دا قولداۋ تاپتى. كەلەسى كەزەكتە “قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرىنىڭ اينالىمى سالاسىندا مەملەكەتتىك باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى” زاڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا تالقىعا سا­لىندى. بۇل زاڭ جوباسى ماگيسترالدىق مۇناي قۇبىر جولدارىنا سانكتسياسىز سۇعىنا قوسىلۋ جولىمەن جۇزەگە اسىرىلاتىن مۇناي ۇرلاۋعا قارسى كۇرەس ماقساتىندا ازىرلەنگەن. زاڭ جوباسىنا باستاماشىلىق جاساعان ءماجىلىس دەپۋتاتتارى – ۆالەري كوتوۆيچ, ەرلان نىعماتۋلين, ۆلاديمير نەحوروشەۆ جانە بولات قونارباي. باستاماشى دەپۋتات­تار­دىڭ مالىمدەۋىنشە, مۇناي تاسى­مال­داۋ كومپانيالارىنىڭ ماگيسترال­دىق مۇناي قۇبىرجولدارىنىڭ كۇزەتىن كۇشەيتۋ شارالارى قولدا­نىل­عانىنا قاراماستان, جاعداي ناشارلاي تۇسۋدە. قولدا بار ءمالى­مەتتەرگە قاراعاندا, مۇنايدىڭ زاڭسىز اينالىمى سالاسىندا تۇراقتى ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتار قالىپتاسقان. ولاردىڭ وتكىزۋ ارنالارى, سۇعىنا قوسىلۋدى جانە ونى بۇركەمەلەۋدى جۇزەگە اسىراتىن, مۇنايدى اعىزۋ (قۇيۋ) جانە ونى اۆتوموبيل كولىگىمەن تاسىمالداۋ جونىندەگى ماماندارى بار. وسىعان بايلانىستى زاڭ جو­باسىندا مۇنايدى زاڭسىز تاسى­مالداۋ, ساتىپ الۋ, وتكىزۋ, ساقتاۋ, قايتا وڭدەۋ ءۇشىن اكىمشىلىك جانە قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك بەلگى­لەۋ, سونداي-اق مۇناي-گاز قۇبىر جولدارىنان مۇنايدى ۇرلاعانى, قىل­مىستىق جولمەن الىنعان مۇ­ناي­دى ساتىپ العانى جانە وتكىزگەنى ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتى قاتاڭداتۋ ۇسىنىلىپ وتىر. زاڭ جوباسىن قابىلداۋ مۇناي ونىمدەرىن قاۋىپسىز تاسىمالداۋعا جاعداي جاساۋعا جانە قازاقستاننىڭ مۇناي بەرۋشى رەتىندەگى تۇراقتى بەدەلىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, سونداي-اق ول ەلىمىزدىڭ ەكولوگيالىق سالاۋاتىنا ىقپال ەتەدى. پالاتا دەپۋتاتتارى بۇل زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلداۋ جونىندە ورتاق شەشىمگە كەلدى. ساۋالدارىن جولدادى. جاقسىباي سامرات.