جىل سوڭىنا دەيىن الماتى – وسكەمەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار تاس جولدىڭ بۇكىل ۋچاسكەسىندە جاڭا اسفالت جابىنى توسەلىپ, قوزعالىس قالپىنا كەلتىرىلەدى.
الماتى – وسكەمەن – لەپسى – اقتوعاي جولىن جاڭعىرتۋ اياسىندا 110 كيلومەتردىڭ 35-ىندە جوندەۋ جۇرگىزىلىپ قويعان. جول بويىنا دەمالۋعا ارنالعان 4 الاڭ ورناتىلادى. ونىڭ ىشىندە ورىندىقتار, ماشينا جوندەۋگە ارنالعان ەستاكادالار مەن سانيتارلىق توراپتار قاراستىرىلعان. جول ەكى جولاقتى بولادى.
بۇگىنگى تاڭدا ۇزىندىعى 27 كيلومەتر بولاتىن بالقاش كولىنە دەيىنگى جولدىڭ نەگىزى توسەلگەن, جاساندى 15 قۇرىلىستىڭ 14-ءى ورناتىلعان. ازىرشە قوزعالىس تەك اينالما جول ارقىلى ورىندالىپ جاتىر. جول ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار قاراجاتتىڭ بولىنۋىنە قاراي 2023 جىلى پايدالانۋعا بەرىلەدى.
ءۇشارال قالالىق اۋەجايىنىڭ ۇشۋ-قونۋ جولاعىن رەكونسترۋكتسيالاۋ جۇمىستارى اياقتالىپ جاتىر. ەندى اۋەجاي «بوينگ» تەكتەس ۇشاقتاردى قابىلداي الادى. 10 شىلدەدە اۋە رەيستەرى ورىندالادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. كۇنىنە 8 رەيس ورىنداپ, 500-دەن استام ادامدى قابىلداۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«الاكول جاعالاۋىنداعى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىمەن, جول جوندەۋ جۇمىستارىمەن تانىستىم. ءۇشارال اۋەجايىنداعى ۇشۋ-قونۋ جولاعىن جاڭارتۋ, جول جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالعاننان كەيىن تۇرعىندار الاكول مەن بالقاش كولدەرىنە قولايلى جاعدايدا قاتىنايدى. جالپى, وڭىرگە كەلەتىن تۋريستەر سانى ارتادى دا, بۇل الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ مەن حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ارتۋىنا وڭ اسەرىن تيگىزەدى», دەدى جەتىسۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بەيبىت يساباەۆ.
وتكەن جىلى «پەستروە» كولىنىڭ جاعاسىندا 1 ميلليون 400 مىڭنان استام ادام دەمالىپ, تۋريستەرگە 8,5 ميلليارد تەڭگەگە قىزمەت كورسەتىلگەنى ايتىلدى. بيىل 3 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق ينۆەستيتسيا تارتىلادى دەپ كۇتىلۋدە.
الاكولگە بوگەت ورناتىلادى
سونداي-اق اكىمدىكتە الاكولگە قورعانىس بوگەتىن ورناتۋ تۋرالى ايتتى. قۇرىلىستىڭ جالپى قۇنى 6 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايدى, قارجى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ءبولىنىپ جاتىر. اقشي اۋىلىندا جاعالاۋدى بەكىتۋ جۇمىستارى 10,2 كيلومەتدى قامتۋى قاجەت بولسا, ونىڭ 550 مەترىنە عانا سايكەس جۇمىس جۇرگىزىلگەن. ال كوكتۇما اۋىلىندا 3,4 كيلومەتردىڭ 420 مەترىنە عانا جاعالاۋ بەكىتپەلەرى سالىندى.
«قازىرگى جۇمىس قارقىنىن ەسكەرسەك, مەردىگەر كەلىسىم-شارتتا كوزدەلگەن مىندەتتەمەلەردى ورىنداي المايدى. وسىعان بايلانىستى «سپەتسستروي» كومپانياسى» جشس باس مەردىگەرگە قاتىستى شاعىم ۇسىنىلىپ, سوت پروتسەسى ءجۇرىپ جاتىر», دەپ اتاپ ءوتتى جەتىسۋ اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىندە.
جاقىندا 210-نان استام تۋريستىك نىسان ورتالىق كارىز جۇيەسىنە قوسىلا الادى. جوبا بويىنشا 69,1 كيلومەتر كارىز جەلىسى سالىندى, 8 سورعى ستانساسىنىڭ 3-ەۋى ورناتىلدى. بارلىق قۇرىلىس جۇمىستارى قاراشا ايىندا اياقتالادى دەپ جوسپارلانعان. اكىمدىكتە اتاپ وتكەندەي, قازىر سىعىمداۋ, ىسكە قوسۋ-رەتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
جوبانىڭ ەكىنشى كەزەڭى بەلگىلەنگەن تاپسىرۋ مەرزىمنەن ايتارلىقتاي كەشىگىپ جاتقانى ايتىلدى. 6,5 مىڭ تەكشە مەتر/تاۋلىك كارىز-تازارتۋ نىسانىنىڭ قۇرىلىسى تۋريستىك نىسانداردى قوسا العاندا, بۇكىل جاعالاۋداعى كارىز جۇيەسىن تازارتۋ ماسەلەسىن شەشۋ كەرەك بولدى.
بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرىپ جاتقان «كولساي ستروي» جشس مەردىگەر كومپانياسىنىڭ وكىلى اتاپ وتكەندەي, مۇنداي كەشىگۋگە قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن ارنايى تەحنيكا باعاسىنىڭ ايتارلىقتاي وسۋىنە بايلانىستى قىمباتتاۋ سەبەپ بولىپ وتىر. سوندىقتان جوباعا تۇزەتۋ ەنگىزۋ قاجەت.
«وسىنداي ءىرى جانە ماڭىزدى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن تەندەرگە قاتىسۋدىڭ الدىندا كەز كەلگەن كومپانيا ءوز مۇمكىندىكتەرىن سانالى تۇردە باعالاۋى كەرەك. بۇل جۇمىس كولەمىن, جۇمىسشىلار سانىن, ولاردىڭ كاسىبيلىگىن, تەحنيكانىڭ بولۋىن قامتيدى. سونداي-اق بارلىق ىقتيمال سىن-تاۋەكەلدى, سونىڭ ىشىندە باعانىڭ ءوسۋىن تولىق زەردەلەۋ قاجەت. وسىنىڭ بارلىعىن قازىر ەمەس, تەندەرگە قاتىسقانعا دەيىن ءتۇسىنىپ, شەشىپ الۋ كەرەك ەدى. كەلىسىمشارت بويىنشا جوباعا جوسپارلانعان قاراجاتتىڭ العاشقى بولىگىن الدىڭىزدار. بۇل بيۋدجەت اقشاسى, بۇل ءبىزدىڭ ازاماتتاردىڭ قاراجاتى. سىزدەر قۇرىلىس باستالعانعا دەيىن 8 اي ۋاقىت وتكىزىپ الدىڭىزدار دا, ەندى مەجەلى مەرزىمنەن كەشىگىپ جاتىرسىزدار. سوندا ءتيىستى جۇمىس كولەمىنىڭ نەلىكتەن ورىندالماعانىن حالىققا قالاي ءتۇسىندىرۋىمىز كەرەك؟ سىزدەردىڭ جوبا بويىنشا تۇزەتۋ ەنگىزۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى وتىنىشىڭىزگە كەلسەك, الدىمەن ونىڭ قاجەتتىلىگى تۋرالى نەگىزدەردى زەردەلەۋ كەرەكپىز. ەگەر تۇزەتۋ قاجەتتىلىگى راستالسا, ءبىز قولداۋ كورسەتۋگە دايىنبىز. ايتپەسە, ءتيىستى قاتاڭ شارالار قولدانىلادى», دەدى يساباەۆ.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, اقشيدە سۋ ماسەلەسى شەشىلگەن. وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنىڭ سوڭىندا دەمالىس ورىندارى ەسكەرىلىپ, كول جاعالاۋىن سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسى پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇگىندە توقجايلاۋ, قوڭىر, بيباقان, كەڭەس اۋىلدارىنا سۋ قۇبىرى جەلىلەرىن تارتۋعا ارنالعان جوبا-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەنىپ جاتىر. تەرەكتى, لەپسى, كوكتۇما, بۇلاقتى اۋىلدارىنداعى قولدانىستاعى سۋ جەلىلەرىن قايتا جاڭعىرتۋ بويىنشا جوبا-سمەتالىق قۇجات ازىرلەۋ جۇمىستارى باستالدى.
وسى جىلى اقشي اۋىلىنداعى ەلەكتر جەلىلەرىن قايتا جاڭعىرتۋ جانە سالۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 300 ميلليون تەڭگە ءبولىندى. ناتيجەسىندە 67,4 كيلومەتر ەلەكتر جەلىسى سالىنىپ, قايتا جاڭعىرتىلادى. كونكۋرستىق راسىمدەر ءجۇرىپ جاتىر.
بىراق ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل شارالار بۇگىنگى كۇنى 10 مۆت قۇرايتىن ەلەكتر قۋاتىنىڭ تاپشىلىعى ماسەلەسىن تولىق شەشە المايدى. سوندىقتان تاعى ءبىر جوبانىڭ جوبا-سمەتالىق قۇجاتتاماسىن ازىرلەۋگە قاراجات ءبولىندى.
