وتىرىس پارلامەنت ءماجىلىسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بالايم كەسەباەۆانىڭ توراعالىعىمەن, ءماجىلىستىڭ ەكولوگيا ماسەلەلەرى جانە تابيعات پايدالانۋ, ەكونوميكالىق رەفورما جانە وڭىرلىك دامۋ مەن اگرارلىق ماسەلەلەر كوميتەتتەرىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ءوتتى.
پارلامەنتتىك تىڭداۋعا ءماجىلىس پەن سەنات دەپۋتاتتارى, ورتالىق مەملەكەتتىك جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسشىلارى, سۋ سالاسىنىڭ عالىمدارى مەن ماماندارى, شەتەلدىك جانە وتاندىق ساراپشىلار, پارلامەنتاريزم ينستيتۋتىنىڭ, سونداي-اق «اتامەكەن» ۇكپ مەن باق وكىلدەرى قاتىستى.
جيىننىڭ كىرىسپە ءسوزىن سويلەگەن ءماجىلىس توراعاسى ەرلان قوشانوۆ بۇل تاقىرىپتا ارنايى تىڭداۋ وتكىزۋدىڭ ءمانى ەرەكشە ەكەنىن ايتتى.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلىمىزدىڭ سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە قورعاۋ – مەملەكەتتىڭ باسىم مىندەتى ەكەنىن بىرنەشە رەت اتاپ ءوتتى. حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, 2040 جىلعا قاراي قازاقستاندا سۋ تۇتىنۋ 46 پايىزعا ارتادى. ال سۋ رەسۋرستارىنىڭ تاپشىلىعى جىلىنا 12 تەكشە كيلومەترگە جەتۋى مۇمكىن. بۇعان اسەر ەتۋشى فاكتورلار جەتەرلىك. حالىق سانىنىڭ ءوسۋى, ەكونوميكالىق دامۋداعى ەرەكشەلىكتەر مەن باسقا دا سەبەپتەر ىقپال ەتىپ وتىر», دەدى ە.قوشانوۆ.
سپيكەر ءوز سوزىندە ونەركاسىپ پەن تۇرمىستىق سەكتوردا سۋ تۇتىنۋ جىل سايىن ارتىپ كەلە جاتقانىنا ەكپىن بەردى. ماسەلەن, اۋىل شارۋاشىلىعى – سۋدى ەڭ كوپ تۇتىناتىن سالا. وسى ماسەلەگە نازار اۋدارعان ءماجىلىس توراعاسى مەملەكەت تاراپىنان ءتيىستى شارالار قابىلدانىپ جاتقانىن دا جەتكىزدى.
«بىراق سۋ رەسۋرستارىنىڭ كۇردەلى ماسەلەلەرى ءالى دە بار. سولاردىڭ كەيبىرەۋىنە توقتالىپ وتسەم. بىرىنشىدەن, مەملەكەت باسشىسى بىلتىرعى جولداۋىندا بەس جىلدا قالالار مەن اۋىلداردى 100 پايىز اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتىن جۇكتەدى. بىراق ءالى 1 543 اۋىل نەمەسە 544 مىڭ ادام تازا سۋمەن قامتاماسىز ەتىلمەگەن. دەمەك بۇل باعىتتاعى جۇمىستى ءالى دە كۇشەيتۋ قاجەت. كەيبىر وبلىستاردا بۇل باعىتتا ءتيىستى جۇمىستاردى اتقارۋ كەرەك.
اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى سۋارمالى جەرلەر نەگىزگى سۋ تۇتىنۋشى بولىپ سانالادى. قازاقستان 2030 جىلعا دەيىن سۋارمالى جەردىڭ كولەمىن 3 ملن گەكتارعا دەيىن جەتكىزۋى كەرەك. الايدا سۋارمالى ەگىنشىلىكتىڭ ودان ءارى دامۋىنا يرريگاتسيا جۇيەلەرىنىڭ توزۋى كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر. ەلىمىزدە گيدروتەحنيكالىق قۇرىلعىلاردىڭ 90 پايىزىنىڭ تەحنيكالىق جاعدايى تومەن. سول سەبەپتى تۇتىنۋشىعا تاسىمالداۋ كەزىندە سۋ شىعىنى ەداۋىر ارتتى. سوندىقتان گيدروتەحنيكالىق قۇرىلعىلاردى جاڭعىرتۋ كەرەك. بىلتىر 248 مىڭ گەكتار القاپ سۋ ۇنەمدەيتىن تەحنولوگيامەن جابدىقتالعان. بۇل جەتكىلىكسىز كورسەتكىش. بۇدان باسقا, دامىعان ەلدەردەگىدەي سۋ تۇتىنۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ قاجەت», دەدى ە.قوشانوۆ.
سونداي-اق ە.قوشانوۆ كورشى ەلدەرمەن ءتيىمدى سۋ ديپلوماتياسىن جولعا قويۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. قازاقستان اۋماعىنىڭ سۋمەن قامتاماسىز ەتىلۋى وزەن اعىسى بويىنشا جوعارى ورنالاسقان كورشى مەملەكەتتەردىڭ سۋ ساياساتىنا بايلانىستى.
«سوندىقتان ترانسشەكارالىق نىسانداردى بىرلەسىپ پايدالانۋعا, مەملەكەتارالىق سۋ قاتىناستارىن جەتىلدىرۋگە ەكولوگيالىق قانا ەمەس, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدى شارتتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە قاراعان ءجون. كورشى ەلدەرمەن ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق ورناتۋ قازاقستاننىڭ سۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدەگى نەگىزگى فاكتور بولۋعا ءتيىس.
قازىرگى كەزدە سۋ اعىندارى مەن سۋ ايدىندارىنىڭ رەجىمىن زەردەلەۋ ءۇشىن نەبارى 310 گيدرولوگيالىق بەكەت جۇمىس ىستەيدى. جالپى, مۇنداي بەكەتتەر 800-دەن اسۋى قاجەت. تولىققاندى مەملەكەتتىك سۋ كاداسترى جوق دەۋگە بولادى. وسىنىڭ ءبارى سۋ رەسۋرستارىنىڭ ساندىق جانە ساپالىق جاي-كۇيىنە مونيتورينگ جۇرگىزۋدى, ەكونوميكا سالالارىنىڭ سۋمەن قامتاماسىز ەتىلۋى بويىنشا ناقتى تەڭگەرىمنىڭ بولۋىن قيىنداتادى», دەدى ءماجىلىس توراعاسى
سونىمەن قاتار ول سۋ پايدالانۋ سالاسىنداعى ۆەدومستۆوارالىق ۇيلەستىرۋ ماسەلەسىنە توقتالدى. ويتكەنى سۋ شارۋاشىلىعى ينفراقۇرىلىمى ءارتۇرلى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قاراۋىندا. بۇل سۋ رەسۋرستارىنا قاتىستى ءتيىمدى ساياسات جۇرگىزۋدى قيىنداتادى. ماسەلەن, سۋمەن جابدىقتاۋ كوزدەرى (جەراستى, جەرۇستى) مەن توپتىق سۋتارتقىشتارعا ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى جاۋاپ بەرەدى. ەلدى مەكەندەردى سۋمەن جابدىقتاۋدى دامىتۋعا يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى جاۋاپتى. جوسپارلاۋ, سالۋ جانە ودان ءارى پايدالانۋ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قۇزىرىندا.
«اۋداندار مەن اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ اكىمدىكتەرى اراسىنداعى باسقارۋدىڭ جۇيەسىزدىگى بىرىڭعاي تەحنيكالىق, كادرلىق, تاريفتىك ساياساتتىڭ بولماۋىنا الىپ كەلەدى. ەلىمىزدىڭ سۋ سالاسىن دامىتۋ ءۇشىن بىرنەشە ۇسىنىسىم بار. بىرىنشىدەن, جاقىن ارادا پارلامەنت ماجىلىسىنە جاڭا سۋ كودەكسىن ەنگىزۋ كەرەك. مەندەگى اقپارات بويىنشا بۇل سۋ كودەكسى مينيسترلىكتە ازىرلەنىپ جاتىر. بۇل قۇجاتتى ءبىزدىڭ قاراۋىمىزعا تەز ارادا ەنگىزۋ ماڭىزدى. ەڭ باستىسى, كودەكس سۋ رەسۋرستارىن ساقتاۋعا جانە ولاردى ءتيىمدى پايدالانۋعا باعىتتالۋعا ءتيىس.
ەلدى مەكەندەردە سۋمەن جابدىقتاۋ, سۋ بۇرۋ جۇيەلەرىن پايدالانۋ, جوبالاۋ, سالۋ جانە رەكونسترۋكتسيالاۋ جونىندەگى بىرىڭعاي وپەراتور قۇرۋ كەرەك. «قۋاتتى وڭىرلەر – ەل دامۋىنىڭ درايۆەرى» ۇلتتىق جوباسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا بيۋدجەت شىعىستارىن جوسپارلاۋ كەزىندە قاراجاتتى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ كورسەتكىشتەرى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەن تومەن وڭىرلەرگە بولگەن ءجون», دەدى ە.قوشانوۆ.
وتىرىستا سۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ مەن رەسۋرستارىن پايدالانۋ, قابىلدانىپ جاتقان شارالار مەن قازاقستاننىڭ سۋ سالاسىن دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى, سونداي-اق قولدانىستاعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ بويىنشا وزەكتى ماسەلەلەر تالقىلاندى.
پارلامەنتتىك تىڭداۋدا پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ سۋ رەسۋرستارىن دامىتۋدىڭ كەلەشەگى تۋرالى بايانداما جاساپ, جاڭا سۋ كودەكسىندە قانداي نەگىزگى باعىتتار رەداكتسياعا ۇشىرايتىنىن ايتتى.
«قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ الدىندا تۇرعان ەڭ وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – سۋ سالاسىنىڭ جاي-كۇيى مەن دامۋ پەرسپەكتيۆالارى. بۇگىندە سۋ رەسۋرستارى ەكونوميكالىق دامۋدىڭ, الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتتىڭ جانە الەمدەگى تۇراقتىلىقتى قولداۋدىڭ نەگىزگى فاكتورىنا اينالدى. سۋ تاپشىلىعىنىڭ ءوسۋى, كليماتتىق وزگەرىستەر, شارۋاشىلىق قىزمەتتىڭ قارقىنداۋى ەلدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پروبلەمالار مەن شيەلەنىستەرگە سەبەپ بولۋى مۇمكىن ەكەنى وزدەرىڭىزگە بەلگىلى.
سۋ شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى پروبلەمالاردى شەشۋ بىرقاتار گيدرولوگيالىق تاۋەكەلدىڭ بولۋىمەن كۇردەلەنىپ وتىر. ولاردى ىسكە اسىرۋ بۇكىل ەل اۋقىمىنداعى قاۋىپسىزدىككە قاتەر ءتوندىرۋى ابدەن مۇمكىن. بىرىنشىدەن, كليماتتىڭ وزگەرۋى. بولجامدىق باعالاۋلار بويىنشا 2035 جىلعا قاراي جەر بەتىندەگى اۋا تەمپەراتۋراسىنىڭ ۇزاق كوتەرىلۋى كۇتىلۋدە. ەكىنشىدەن, ترانسشەكارالىق اعىن سۋ كولەمىنىڭ بولاشاقتا قىسقارۋى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا جانە ەكوجۇيەلەرىنىڭ جاي-كۇيىنە قولايسىز اسەر ەتەرى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ۇشىنشىدەن, سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمسىز پايدالانۋ. جىل سايىن اۋىل شارۋاشىلىعىندا سۋ ونىمدىلىگىنىڭ تومەندەۋى وزدەرىڭىزگە بەلگىلى», دەدى ە.توعجانوۆ.
وسى ورايدا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى مۇنداي تاۋەكەلدەردى بارىنشا ازايتۋدىڭ باستى فاكتورلارىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, «جاسىل» تەحنولوگيالار جانە رەسۋرستاردى ءتيىمدى باسقارۋدى ەنگىزۋ قاجەت. سونىڭ ىشىندە قولدا بار ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ جانە جاڭا ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, قورشاعان ورتاعا اسەر ەتۋ دارەجەسىن قىسقارتۋ ارقىلى ءتيىمدى شارالاردى قولدانۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلە.
«مەملەكەت باسشىسى 2021 جىلعى 1 قىركۇيەكتەگى جولداۋىندا سۋ ۇنەمدەۋدى قولعا الۋدى, سونداي-اق قالالار مەن اۋىلداردى تازا اۋىز سۋمەن تولىقتاي قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. بۇل مىندەتتەر باسىمدىق رەتىندە بەلگىلەندى. قازاقستاننىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى ۇلتتىق دامۋ جوسپارىنا سايكەس سۋ شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى جاقسارتۋ, يرريگاتسيالىق, سۋ تارتۋ قۇرىلىستارى مەن درەناجدىق جۇيەلەردى قالپىنا كەلتىرۋ, جاڭا سۋ شارۋاشىلىعى وبەكتىلەرىن سالۋ, توپتىق سۋ قۇبىرلارىن رەكونسترۋكتسيالاۋ جانە سۋدى ۇنەمدەۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋ قاجەت. «جاسىل قازاقستان» ۇلتتىق جوباسىندا جاڭا سۋ قويمالارىن سالۋ, كانالدار مەن گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستاردى رەكونسترۋكتسيالاۋ كوزدەلگەن. سونداي-اق سۋارۋ كانالدارىنىڭ جۇمىسىن تسيفرلى باسقارۋدى ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلەدى», دەدى ە.توعجانوۆ.
بايانداماشى اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋدىڭ ۇلتتىق جوباسىندا مەملەكەتتىك قولداۋ ەسەبىنەن سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارى قولدانىلاتىن سۋارمالى جەرلەردىڭ اۋماعىن 450 مىڭ گەكتارعا دەيىن ۇلعايتۋ كوزدەلگەنىنە نازار اۋداردى. سۋدى ۇنەمدەيتىن سۋارۋ تەحنولوگيالارىن قولدانۋ سۋدى ۇنەمدەۋگە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار جوعارى ءونىم الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنى بەلگىلى. ە.توعجانوۆتىڭ كەلتىرگەن دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, «اۋىز سۋ», «اق بۇلاق», «وڭىرلەردى دامىتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى باعدارلاماسى» جانە «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك جانە سالالىق باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە حالىقتىڭ 96 پايىزى سۋمەن جابدىقتاۋ قىزمەتىمەن قامتىلعان.
«اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىن سالۋ مەن رەكونسترۋكتسيالاۋدى جالعاستىرۋ «قۋاتتى وڭىرلەر – ەل دامۋىنىڭ درايۆەرى» ۇلتتىق جوباسىندا كوزدەلگەن. ناتيجەسىندە, تۇرعىندار 2025 جىلعا قاراي سۋمەن جابدىقتاۋ قىزمەتتەرىمەن 100 پايىز قامتاماسىز ەتىلەدى.
سونداي-اق قازاقستاننىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى ۇلتتىق دامۋ جوسپارىندا جەكە تۇلعالاردىڭ, اگرارشىلار جانە كاسىپورىنداردىڭ سۋدى ءتيىمدى پايدالانۋىنا تۇرتكى بولاتىن جۇيەلى نورمالاردى ەنگىزۋ ماقساتىندا سۋ زاڭناماسىن وزەكتەندىرۋ, كاسىپورىندار مەن تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق سالاسىندا سۋدى پايدالانۋ مەن تازارتۋدىڭ تۇيىق تسيكلىن ىنتالاندىرۋ قاجەتتىگى اتاپ ءوتىلدى», دەدى ە.توعجانوۆ.
سونىمەن قاتار وتىرىس بارىسىندا ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى سەرىكقالي برەكەشەۆ, يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى قايىربەك وسكەنباەۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى باعلان بەكباۋوۆ جانە ءماجىلىس دەپۋتاتى, تىڭداۋدى دايىنداۋ جونىندەگى ارناۋلى ۋاقىتشا كوميسسيانىڭ جەتەكشىسى ەدىل جاڭبىرشين ءسوز سويلەدى.
«پارلامەنتتىك تىڭداۋلارعا دايىندىق كەزىندە, ءبىز, وڭىرلەردىڭ جانە ەكونوميكا سەكتورلارىنىڭ بولاشاقتا دامۋ تەندەنتسياسى ەسكەرىلگەن, كەشەندى عىلىمي-زەرتتەۋلەردىڭ نەگىزىندە جاساقتالعان, سۋ رەسۋرستارىنا قاتىستى ستراتەگيالىق جوسپاردى كورە المادىق. بولاشاقتا سۋ قورىمىزدىڭ پوتەنتسيالى قالاي وزگەرەدى جانە سۋعا دەگەن سۇرانىستىڭ دەڭگەيى قانداي بولماق؟ جۇيەلى تۇردە تالدانعان بولجامدار بار ما؟ الداعى ون جىلدىقتا ەلىمىزدى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ قالاي ىسكە اسپاق؟ سۇراق كوپ», دەدى ە.جاڭبىرشين.
دەپۋتات سۋ تۇجىرىمداماسىنىڭ گوريزونتىن 2025 جىلعا دەيىن ەمەس, 2030 جىلعا دەيىن ۇزارتۋدى ۇسىندى. بۇل قۇجاتتى دايىنداۋعا جانە تالقىلاۋعا ارنايى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن مامانداردى كەڭىنەن تارتۋعا شاقىردى.
«سۋ سالاسىنىڭ باعىتتارىن باسقارۋ مەن رەتتەۋ ءۇش مينيسترلىككە ءبولىنىپ بەرىلگەن, ءتىپتى ترانسشەكارالىق سۋ رەسۋرستارىمەن سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى دە اينالىسىپ كەتەدى. باقتاشى كوپ, ناتيجە ماردىمسىز. كورشى مەملەكەتتەردى الىپ قاراساق, ولاردا سۋ شارۋاشىلىعىمەن ءتيىستى مينيسترلىك نەمەسە اگەنتتىك اينالىسىپ وتىر. بۇل ماسەلەنىڭ اكتۋالدى ەكەنىن ءماجىلىس توراعاسى ەرلان جاقان ۇلى اتاپ ءوتتى. سوندىقتان سۋ سالاسىنا جاۋاپتى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى اتىنان حالىقارالىق دەڭگەيدە كەلىسسوزدەر جۇرگىزەتىن ءتيىستى مينيسترلىك قۇرۋدىڭ ۋاقىتى كەلگەن سياقتى», دەدى ە.جاڭبىرشين.
دەپۋتات بايانداماسىندا جەراستى سۋ قورلارىنا نازار اۋداردى. مەملەكەتتىك بالانستا 4 324 سۋ كەن ورىندارى بار. حالىق تۇتىنىپ وتىرعان اۋىز سۋدىڭ 48%-ى وسى رەسۋرستارعا تيەسىلى. الايدا قورى انىقتالعان جەراستى سۋلارى ەلىمىزدە بىركەلكى ورنالاسپاعان جانە ولاردىڭ لوكاتسياسى سۋ تاپشى وڭىرلەردەن قاشىق جەردە. اۋىز سۋ قورى مول كەن ورىندارىنىڭ اينالاسىندا, ءارتۇرلى قازبا بايلىقتىڭ يگەرىلۋىنە بايلانىستى, جەراستى سۋلارى زياندى زاتتارمەن لاستانادى.
«جەراستى سۋ قورلارىن ءتيىمسىز پايدالانۋدىڭ كورىنىسى – ءوز بەتىمەن اعىپ جاتقان سۋ ۇڭعىلارى. قازىرگى تاڭدا جويىلۋ مەن كونسەرۆاتسيالاۋعا جاتاتىن قازاقستاندا 2 256 گيدروگەولوگيالىق ۇڭعى بار, ونىڭ ىشىندە تۇركىستان وبلىسىندا – 411, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا – 361, ماڭعىستاۋ وبلىسىندا – 299, اقتوبە وبلىسىندا 278. سۋ رەسۋرستارىن ۇنەمدەۋ ءۇشىن بۇل ۇڭعىلاردى ينۆەنتاريزاتسيا جاساپ, جويۋ, كونسەرۆاتسيا جانە كراندىق رەجىمگە قويۋدى ىسكە اسىرۋ كەرەك. الايدا 2017 جىلدان بەرى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ۇڭعىلاردى جويۋ ءۇشىن بەرگەن بيۋدجەتتىك وتىنىشتەرى, قارجى مينيسترلىگى تاراپىنان تولىق قولداۋ كورمەي كەلە جاتىر», دەگەن دەپۋتات سۋ ديپلوماتياسىنا قاتىستى ماسەلە كوتەردى. كورشى مەملەكەتتەرمەن ترانسشەكارالىق وزەندەرگە بايلانىستى ونداعان كەلىسىم-شارتتار جاساقتالعانىن, بىراق كوڭىلدەن شىعاتىنداي ناتيجە جوق ەكەنىنە نازار اۋداردى.
ودان ءارى اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىك شاپكەنوۆ پەن قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلىبەك نالىباەۆ بايانداما جاسادى. پارلامەنتتىك تىڭداۋ بارىسىندا بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورتالىق ازيا بويىنشا ارناۋلى وكىلى ناتاليا گەرمان بەينەجولداما فورماتىندا قاتىستى.
سونداي-اق وتىرىستا سەنات دەپۋتاتتارى اقىلبەك كۇرىشباەۆ پەن دۇيسەنعازى مۋسين, «گەوگرافيا جانە سۋ قاۋىپسىزدىگى ينستيتۋتى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ باسقارما توراعاسى, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى احمەتقال مەدەۋ, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى ايجان سقاقوۆا مەن ەكاتەرينا سمىشلياەۆا, حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتسياسىنىڭ باسشىسى بولات بەكنياز, Rubicon Water Australia كونسۋلتانتى ەنتوني وۋكسك, «ادالدىق الاڭى» رەسپۋبليكالىق جاردەمدەسۋ ورتالىعى» باسقارما توراعاسى بولات قاسىموۆ ءسوز سويلەپ, سۋ ماسەلەسى سالاسىنداعى وزەكتى پروبلەمالاردى تالقىلادى.
جالپى ايتقاندا, وتىرىستا قازاقستاننىڭ سۋ سالاسىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن پارلامەنت, ۇكىمەت, ازاماتتىق قوعام, عالىمدار مەن ساراپشىلار قوعامداستىعى, كاسىپكەرلەر ناقتى ۇسىنىستار بەردى.
