قوعام • 16 ماۋسىم، 2022

اۋماقتاردى دامىتۋ ءۇشىن بىرىڭعاي ستاندارت قاجەت

74 رەت كورسەتىلدى

جاھاندانۋ ءداۋىرى دۇنيەجۇزىلىك دامۋدىڭ داڭعىل جولىن اۋىلمەن ەمەس، قالامەن بايلانىستىراتىنى بەسەنەدەن بەلگىلى. سونىڭ جارقىن دالەلى رەتىندە، ەلىمىز ەگەمەندىك العان جىلداردان بەرى قالاعا اعىلعان تۇرعىنداردىڭ قاراسى كوبەيگەنىن ايتا الامىز. ارينە، ونىڭ دا وزىندىك سەبەبى بار. ەلدى مەكەندەردەگى جاپپاي جۇمىسسىزدىق اۋىل تۇرعىندارىن امالسىز قالاعا يتەرمەلەدى. ەسەسىنە، ەلىمىزدە ۋربان­دالۋ پروتسەسى جىلدار جىل­جىعان سايىن ارتا ءتۇستى.

ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ بيىلعى 1 مامىرداعى مالىمەتىنە سايكەس قازاقستاندا 19 199 844 ادام تۇرىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە اۋىل حالقىنىڭ سانى 7 756 933 بولسا، قالا تۇرعىندارى 11 442 911-گە جەتتى. ياعني شاھاردا عۇمىر كەشىپ، ۇرپاق ءوربىتىپ وتىرعان وتانداستارىمىزدىڭ ۇلەسى قايتسە دە باسىم. سوعان قاراماستان قازاقستانداعى قالالاردىڭ باسىم كوپشىلىگىندە ءالى دە بولسىن وتكەن ءداۋىردىڭ ساۋلەت ونەرى سالتانات قۇرىپ تۇر. ارينە، زامان وزگەرگەن سايىن زامانىنا قاراي ادامى دا وزگەرەدى. تۇرعىنداردىڭ قاجەتى، سۇرانىسى، تالاپ-تىلەگى، قۇندىلىقتارى دا اۋىسىپ وتىرادى.

ماسەلەن، ازاماتتارى جىلداپ اۆتوكولىك كەزەگىندە تۇرعان كەڭەس وداعى كەزىندە ەكىنىڭ بىرىندە تەمىر تۇلپار بولعان جوق. سونى ەسكە­رىپ، سول ءداۋىردىڭ ساۋلەتشىلەرى دە اۋلا­داعى، كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي استىنداعى كولىك تۇراعى ماسەلەسىن قاپەرگە الماعان سەكىلدى. اۋلا بىلاي تۇرسىن، شاھارلارداعى كوشەلەر مەن داڭعىلدار، جولايرىقتار دا كولىكتەردىڭ بۇگىنگىدەي كوپ بولۋى­نا ارنالمادى. سونىڭ سالدارىنان بۇگىنگى قالا تۇرعىندارى ءتۇرلى قولايسىزدىقتارعا تاپ بولىپ جاتىر. ال ونىڭ الدىن الۋدىڭ جولى بار ما؟ قايتسەك تۇرعىندارعا ىڭعاي­لى، كاسىپكەرگە، مەملەكەتكە قولايلى شاھار تۇرعىزا الامىز؟

بۇل سۇراق تەك قاراپايىم تۇر­عىن­داردى عانا مازالامايدى. ما­سەلەن، كۇنى كەشە قازاقستان تۇرعىن ءۇي كومپانياسىنىڭ الاڭىندا Q88 قازاقستاندىق ۋربانيستەر قاۋىم­داستىعى قوعام وكىلدەرىمەن بىرلە­سىپ الداعى كۇزدە اينالىمعا ەنەتىن اۋماقتاردى كەشەندى دامىتۋ ستاندارتىن تالقىلادى.

بۇگىندە قازاقستاننىڭ قۇرىلىس­شىلارى قالا تۇرعىندارىنىڭ قازىر­گى زامانعى سۇرانىستارىنا جاۋاپ بەر­­مەيتىن ءارى الەۋمەتتىك، ساياسي، ەكو­­نو­­ميكالىق، مادەني، اقپاراتتىق سالا­لارداعى وزگەرىستەردى ەسكەرمەيتىن ەس­كىرگەن قالا قۇرىلىسى تاسىلدەرى مەن نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق رەتتەۋ جۇ­يە­سىن پايدالانادى. وسىعان بايلانىس­تى ەلىمىزدە اۋماقتاردى كەشەندى دا­مى­تۋدىڭ بىرىڭعاي ستاندارتتارىن ەن­گىزۋ ماسەلەسى وتە وزەكتى دەۋگە بولادى. بۇل قورشاعان ورتانىڭ جاعدايىن جاق­سارتۋ جانە قازاقستانداعى قالا­لاردىڭ قازىرگى زامانعى دامۋ مودەل­دەرىنە كوشۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام سانا­لادى. ەلىمىزدە ءدال وسى باعىتتا بىر­قاتار جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر.

قازاقستان تۇرعىن ءۇي كومپانياسى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ بىرىڭعاي وپەراتورى رەتىندە Q88 قازاقستاندىق ۋربانيستەر قاۋىمداستىعىمەن بىر­لەسىپ كەشەندى دامۋ ستاندارتتارىن بەيىمدەۋدى قولعا الىپ كەلە­دى. Q88 قازاقستاندىق ۋربانيستەر قاۋىم­داستىعىنىڭ توراعاسى ەرلان اۋكەنوۆتىڭ ايتۋىنشا، قازاق­ستان تۇرعىن ءۇي كومپانياسى مەن Q88 قازاقستاندىق ۋربانيستەر قاۋىم­داستىعى الدىندا قالا قۇرىلىسى، قالالاردى دامىتۋ جانە ينكليۋزيۆتى قالالىق ورتانى قۇرۋ، قۇرىلىس نورمالارى مەن ەرەجەلەردى جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وتاندىق زاڭ­نامانى جەتىلدىرۋ جونىندە ۇلكەن جۇمىس كۇتىپ تۇر.

بۇل ستاندارت 6 كىتاپ پەن 4 كاتالوگتەن تۇرادى جانە قالا ورتاسى مەن تۇرعىن ۇيگە قاتىستى كوشە ورامدارىنىڭ پارامەترلەرىنەن باس­تاپ، جەكە پاتەرلەردى جوسپارلاۋعا دەيىنگى كەڭ اۋقىمدى ماسەلەلەردى قامتيدى. وسى مودەلدە «قادامدىق قولجەتىمدىلىك» قاعيداتى – وتە وزەكتى. ساپاعا قويىلاتىن جوعارى ستاندارتتار، ويلاستىرىلعان ساۋلەتتىك جانە جوبالىق شەشىمدەر تۇپتەپ كەلگەندە ازاماتتاردىڭ جايلى ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىن قالىپتاستىرادى. كاتالوگتەر اباتتاندىرۋعا، كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردى جوبالاۋعا، تۇرعىن ءۇي قۇرى­لىسىنا جانە كۆارتالداردىڭ كەيبىر جوسپارلاۋ شەشىمدەرىنە باعىتتالعان ناقتى شەشىمدەردى قاراستىرادى. ءاربىر كىتاپ قالالىق جايلى ورتانى جوبالاۋدىڭ بەلگىلى ءبىر اسپەكتىسىن نازارعا الادى. سونداي-اق اۋماقتى يگەرۋگە، بوس اۋماقتاردى دامىتۋعا، كوشە بويىنا قويىلاتىن تالاپتاردى ازىرلەۋگە جانە وزگە دە جوسپارلاۋلارعا ارنالعان كىتاپتار بار.

بۇدان بۇرىن جوبالانعان تۇرعىن ءۇي فورماتتارى ءتيىمسىز بولعاندىق­تان، قازىرگى ۋاقىتتا جاڭا ستاندارت­تار بويىنشا جوبالاۋ ماسەلەسى بەلسەن­دى تالقىلانىپ جاتىر. قۇجاتتىڭ ماقساتى – قازىرگى زامانعى الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق جاعدايلاردىڭ، تۇرعىنداردىڭ، بيزنەس پەن قالا بيلىگىنىڭ مۇددەسىنە جاۋاپ بەرەتىن قالا قالىپتاستىرۋدىڭ جاڭا تاسىلدەمەسىن ازىرلەپ، ەنگىزۋ.

ستاندارت بۇۇ-نىڭ حابيتات قاعيداتتارىنا جانە ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى كوزدەيتىن جايلى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى مەن قالالىق ورتانى دامىتۋ تاسىلىنە نەگىزدەلگەن. بۇل قالالاردى دامىتۋ سالاسىنداعى الەمدىك كۇن ءتارتىبىن قالىپتاستىراتىن ەكى حالىقارالىق تىرەك سانالادى. ولاردىڭ قاعيداتتارىن سالىستىرمالى دەۋگە بولادى. ياعني قۇرىلىستىڭ كوپفۋنكتسيونالدى­عى­نا، ىقشامدىلىعىنا، تىعىز كو­شە-جول جەلىسىنە جانە ەكولوگيا­لىق تيىمدىلىگىنە، كوشە بويىنىڭ، سونىڭ ىشىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەك­تىلەرىنىڭ بەلسەندى پايدالانى­لۋىنا ءمان بەرىلەدى. وسى قاعي­دات­تىڭ بارلىعى اۋماقتاردى كەشەندى دامىتۋ ستاندارتىنىڭ نەگىزىن قالاپ وتىر.

«وسى جوبا قالا قۇرىلىسشىلارىنا اباتتاندىرۋ، اۋماقتاردى قالپىنا كەلتىرۋ جانە اۋماقتى قۇرىلىسپەن تولتىرۋ پروتسەستەرىنىڭ ساپاسى مەن تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا كومەكتەسەتىنىنە جانە قالانى رەتتەۋ مەن ساۋلەتتىك جوبالاۋ سالاسىنداعى نورماتيۆتىك-قۇ­قىقتىق بازانى جەتىلدىرۋگە نەگىز بولاتىنىنا سەنىمدىمىز»، دەدى «قازاق­ستان تۇرعىن ءۇي كومپانياسى» اق توراعاسىنىڭ ورىنباسارى رۋستام يساەۆ.

سوڭعى جاڭالىقتار

ايتىپ كەلگەن اپات

ايماقتار • كەشە

«مىڭ بالا» جەڭىمپازدارى

رۋحانيات • كەشە

اقيقاتتىڭ اي ديدارى – ءباسپاسوز

ەگەمەن قازاقستان • كەشە

ىنتىماقتاستىق ىقپالى

ەكونوميكا • كەشە

جاڭا فورماتتاعى ساۋدا

ەكونوميكا • كەشە

جوتەلگە جەڭىل قاراماڭىز

مەديتسينا • كەشە

بىتىمگەرشىلىك ساردارلارى

قازاقستان • كەشە

جىپ-جىلى جۇرەك بۋىنداي

ادەبيەت • كەشە

داۋىستىڭ دا ءتۇسى بار

ادەبيەت • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار