ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ بيىلعى 1 مامىرداعى مالىمەتىنە سايكەس قازاقستاندا 19 199 844 ادام تۇرىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە اۋىل حالقىنىڭ سانى 7 756 933 بولسا, قالا تۇرعىندارى 11 442 911-گە جەتتى. ياعني شاھاردا عۇمىر كەشىپ, ۇرپاق ءوربىتىپ وتىرعان وتانداستارىمىزدىڭ ۇلەسى قايتسە دە باسىم. سوعان قاراماستان قازاقستانداعى قالالاردىڭ باسىم كوپشىلىگىندە ءالى دە بولسىن وتكەن ءداۋىردىڭ ساۋلەت ونەرى سالتانات قۇرىپ تۇر. ارينە, زامان وزگەرگەن سايىن زامانىنا قاراي ادامى دا وزگەرەدى. تۇرعىنداردىڭ قاجەتى, سۇرانىسى, تالاپ-تىلەگى, قۇندىلىقتارى دا اۋىسىپ وتىرادى.
ماسەلەن, ازاماتتارى جىلداپ اۆتوكولىك كەزەگىندە تۇرعان كەڭەس وداعى كەزىندە ەكىنىڭ بىرىندە تەمىر تۇلپار بولعان جوق. سونى ەسكەرىپ, سول ءداۋىردىڭ ساۋلەتشىلەرى دە اۋلاداعى, كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي استىنداعى كولىك تۇراعى ماسەلەسىن قاپەرگە الماعان سەكىلدى. اۋلا بىلاي تۇرسىن, شاھارلارداعى كوشەلەر مەن داڭعىلدار, جولايرىقتار دا كولىكتەردىڭ بۇگىنگىدەي كوپ بولۋىنا ارنالمادى. سونىڭ سالدارىنان بۇگىنگى قالا تۇرعىندارى ءتۇرلى قولايسىزدىقتارعا تاپ بولىپ جاتىر. ال ونىڭ الدىن الۋدىڭ جولى بار ما؟ قايتسەك تۇرعىندارعا ىڭعايلى, كاسىپكەرگە, مەملەكەتكە قولايلى شاھار تۇرعىزا الامىز؟
بۇل سۇراق تەك قاراپايىم تۇرعىنداردى عانا مازالامايدى. ماسەلەن, كۇنى كەشە قازاقستان تۇرعىن ءۇي كومپانياسىنىڭ الاڭىندا Q88 قازاقستاندىق ۋربانيستەر قاۋىمداستىعى قوعام وكىلدەرىمەن بىرلەسىپ الداعى كۇزدە اينالىمعا ەنەتىن اۋماقتاردى كەشەندى دامىتۋ ستاندارتىن تالقىلادى.
بۇگىندە قازاقستاننىڭ قۇرىلىسشىلارى قالا تۇرعىندارىنىڭ قازىرگى زامانعى سۇرانىستارىنا جاۋاپ بەرمەيتىن ءارى الەۋمەتتىك, ساياسي, ەكونوميكالىق, مادەني, اقپاراتتىق سالالارداعى وزگەرىستەردى ەسكەرمەيتىن ەسكىرگەن قالا قۇرىلىسى تاسىلدەرى مەن نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق رەتتەۋ جۇيەسىن پايدالانادى. وسىعان بايلانىستى ەلىمىزدە اۋماقتاردى كەشەندى دامىتۋدىڭ بىرىڭعاي ستاندارتتارىن ەنگىزۋ ماسەلەسى وتە وزەكتى دەۋگە بولادى. بۇل قورشاعان ورتانىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ جانە قازاقستانداعى قالالاردىڭ قازىرگى زامانعى دامۋ مودەلدەرىنە كوشۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام سانالادى. ەلىمىزدە ءدال وسى باعىتتا بىرقاتار جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر.
قازاقستان تۇرعىن ءۇي كومپانياسى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ بىرىڭعاي وپەراتورى رەتىندە Q88 قازاقستاندىق ۋربانيستەر قاۋىمداستىعىمەن بىرلەسىپ كەشەندى دامۋ ستاندارتتارىن بەيىمدەۋدى قولعا الىپ كەلەدى. Q88 قازاقستاندىق ۋربانيستەر قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى ەرلان اۋكەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان تۇرعىن ءۇي كومپانياسى مەن Q88 قازاقستاندىق ۋربانيستەر قاۋىمداستىعى الدىندا قالا قۇرىلىسى, قالالاردى دامىتۋ جانە ينكليۋزيۆتى قالالىق ورتانى قۇرۋ, قۇرىلىس نورمالارى مەن ەرەجەلەردى جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وتاندىق زاڭنامانى جەتىلدىرۋ جونىندە ۇلكەن جۇمىس كۇتىپ تۇر.
بۇل ستاندارت 6 كىتاپ پەن 4 كاتالوگتەن تۇرادى جانە قالا ورتاسى مەن تۇرعىن ۇيگە قاتىستى كوشە ورامدارىنىڭ پارامەترلەرىنەن باستاپ, جەكە پاتەرلەردى جوسپارلاۋعا دەيىنگى كەڭ اۋقىمدى ماسەلەلەردى قامتيدى. وسى مودەلدە «قادامدىق قولجەتىمدىلىك» قاعيداتى – وتە وزەكتى. ساپاعا قويىلاتىن جوعارى ستاندارتتار, ويلاستىرىلعان ساۋلەتتىك جانە جوبالىق شەشىمدەر تۇپتەپ كەلگەندە ازاماتتاردىڭ جايلى ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىن قالىپتاستىرادى. كاتالوگتەر اباتتاندىرۋعا, كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردى جوبالاۋعا, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا جانە كۆارتالداردىڭ كەيبىر جوسپارلاۋ شەشىمدەرىنە باعىتتالعان ناقتى شەشىمدەردى قاراستىرادى. ءاربىر كىتاپ قالالىق جايلى ورتانى جوبالاۋدىڭ بەلگىلى ءبىر اسپەكتىسىن نازارعا الادى. سونداي-اق اۋماقتى يگەرۋگە, بوس اۋماقتاردى دامىتۋعا, كوشە بويىنا قويىلاتىن تالاپتاردى ازىرلەۋگە جانە وزگە دە جوسپارلاۋلارعا ارنالعان كىتاپتار بار.
بۇدان بۇرىن جوبالانعان تۇرعىن ءۇي فورماتتارى ءتيىمسىز بولعاندىقتان, قازىرگى ۋاقىتتا جاڭا ستاندارتتار بويىنشا جوبالاۋ ماسەلەسى بەلسەندى تالقىلانىپ جاتىر. قۇجاتتىڭ ماقساتى – قازىرگى زامانعى الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق جاعدايلاردىڭ, تۇرعىنداردىڭ, بيزنەس پەن قالا بيلىگىنىڭ مۇددەسىنە جاۋاپ بەرەتىن قالا قالىپتاستىرۋدىڭ جاڭا تاسىلدەمەسىن ازىرلەپ, ەنگىزۋ.
ستاندارت بۇۇ-نىڭ حابيتات قاعيداتتارىنا جانە ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى كوزدەيتىن جايلى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى مەن قالالىق ورتانى دامىتۋ تاسىلىنە نەگىزدەلگەن. بۇل قالالاردى دامىتۋ سالاسىنداعى الەمدىك كۇن ءتارتىبىن قالىپتاستىراتىن ەكى حالىقارالىق تىرەك سانالادى. ولاردىڭ قاعيداتتارىن سالىستىرمالى دەۋگە بولادى. ياعني قۇرىلىستىڭ كوپفۋنكتسيونالدىعىنا, ىقشامدىلىعىنا, تىعىز كوشە-جول جەلىسىنە جانە ەكولوگيالىق تيىمدىلىگىنە, كوشە بويىنىڭ, سونىڭ ىشىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ بەلسەندى پايدالانىلۋىنا ءمان بەرىلەدى. وسى قاعيداتتىڭ بارلىعى اۋماقتاردى كەشەندى دامىتۋ ستاندارتىنىڭ نەگىزىن قالاپ وتىر.
«وسى جوبا قالا قۇرىلىسشىلارىنا اباتتاندىرۋ, اۋماقتاردى قالپىنا كەلتىرۋ جانە اۋماقتى قۇرىلىسپەن تولتىرۋ پروتسەستەرىنىڭ ساپاسى مەن تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا كومەكتەسەتىنىنە جانە قالانى رەتتەۋ مەن ساۋلەتتىك جوبالاۋ سالاسىنداعى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازانى جەتىلدىرۋگە نەگىز بولاتىنىنا سەنىمدىمىز», دەدى «قازاقستان تۇرعىن ءۇي كومپانياسى» اق توراعاسىنىڭ ورىنباسارى رۋستام يساەۆ.
