– قانات بيسيمباي ۇلى, «بايتەرەك» حولدينگىنە باسشى بولىپ كەلگەنىڭىزگە 100 كۇن تولدى. حولدينگ قولداۋ كورسەتكەن جوبالارمەن جەكە تانىسىپ, وڭىرلەردەگى كاسىپورىنداردى ارالاپ جۇرگەنىڭىزدى بايقادىق. حولدينگ الداعى ۋاقىتتا ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا قالاي ۇلەس قوسپاق؟
– وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, «بايتەرەككە» اقپان ايىنىڭ باسىندا كەلدىم. مەنى اۋقىمدى ماقساتتاردى ارقالاعان كاسىبي مامانداردان قۇرالعان ءبىرتۇتاس كوماندا قارسى الدى. حولدينگتىڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ورنى ايرىقشا. ونىڭ جۇمىسى ءبىزدىڭ ءومىرىمىزدىڭ بارلىق باعىتىن قامتيدى.
جۇمىسقا كىرىسكەلى حولدينگتىڭ قولداۋىنا يە بولعان كاسىپورىنداردى ارالاپ ءجۇرمىن. ازىرشە قاراعاندى, ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا جانە الماتى قالاسىندا بولدىم. وڭىرلەردى ارالاۋدىڭ جىل سوڭىنا دەيىنگى كەستەسى تۇزىلگەن. مەنەن بولەك, ورىنباسارلارىم دا وڭىرلەرگە شىعادى. بۇل جوبالارمەن تانىسۋ ءۇشىن جانە ولاردى ىسكە اسىرۋدى ءتيىمدى باقىلاۋ ءۇشىن قاجەت. ءبىز ءتيىمدى ءوزارا ءىس-قيمىلدى, جاڭعىرتۋ مەن جوبالاردىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن كەڭەيتۋدى كوزدەپ وتىرمىز. جاڭا قىزىقتى جوبالاردى ىزدەيمىز جانە وڭىرلەردىڭ ۇسىنىستارىن قاراستىرۋعا ءاردايىم دايىنبىز.
وسى ارالىقتا ءبىرشاما جۇمىس تىندىرىلدى. بىرىنشىدەن, قازاقستان دامۋ بانكىن ترانسفورماتسيالاۋ جۇمىستارى باستالدى. ءىس-شارالار جوسپارىن بەلگىلەپ, بەكىتتىك. ونىڭ ءبىرازىن ورىنداپ تا ۇلگەردىك.
ەكىنشىدەن, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارى ءۇشىن تۇرعىن ءۇيدى جالداۋ تولەمدەرىن سۋبسيديالاۋ تەتىگىن ىسكە قوستىق. مەملەكەت باعدارلاماعا قاتىسۋشىلارعا اي سايىنعى تولەمنىڭ 50 پايىزىنا دەيىنگى كولەمىن تولەۋگە نيەتتى. ارنايى قۇرىلعان پورتالدا وتىنىمدەر قابىلدانىپ جاتىر. بىراق شارتتار رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردەن قاراجات تۇسكەن سوڭ جاسالادى. شىن مانىندە, بۇل مۇقتاج وتباسىلارعا ۇلكەن قولداۋ بولماق. ولار تۇرعىن ءۇيدى جالداۋعا جۇمسايتىن اقشانى ۇنەمدەۋ ارقىلى تۇرمىس جاعدايلارىن جاقسارتا الادى. اتالعان باعدارلاما اياسىندا 70 مىڭ وتباسىعا كومەك كورسەتىلەدى.
ۇشىنشىدەن, جۋىردا جەڭىلدەتىلگەن اۆتونەسيە باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى. باعدارلاما – تۇتىنۋشىلار ءۇشىن دە, وتاندىق وندىرۋشىلەر ءۇشىن دە تاماشا مۇمكىندىك. ويتكەنى قولداۋ شارالارى قوس تاراپقا دا ءتيىمدى. دەسە دە, سۇرانىستىڭ كوپتىگىنەن ءتۇرلى ماسەلەلەر تۋىندادى. قازىر بانكتەرمەن جانە اۆتووندىرۋشىلەرمەن بىرلەسىپ, اۆتوموبيلدەردىڭ كەزەگىن جانە باسقا دا ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارىن پىسىقتاپ جاتىرمىز.
تورتىنشىدەن, شارۋالاردى قولداۋ ماقساتىندا كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن جانە كۇزگى جيىن-تەرىم جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋدى 70 ملرد تەڭگەدەن 140 ملرد تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتتىق. بۇل – ءبىز ءۇشىن ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى.
– قازاقستان دامۋ بانكىن رەفورمالاۋ – ەل نازارىنداعى ماسەلە. بۇل باعىتتا قانداي جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر؟ اتالعان پروتسەسس قانشا ۋاقىتقا سوزىلادى جانە ول قانشالىقتى ءتيىمدى؟
– ءيا, ءبىز قازاقستان دامۋ بانكىنىڭ قىزمەتىن رەفورمالاۋعا كىرىستىك. وسى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا ءتيىستى ءىس-شارالار جوسپارى بەكىتىلدى. اتالعان جوسپاردا اشىقتىقتى كۇشەيتۋگە جانە بانك قىزمەتتەرىنە قولجەتىمدىلىكتى كەڭەيتۋگە ارنالعان ءىس-شارالار كوزدەلگەن. ءبىز قارىز الۋشىلارمەن جۇمىستى جەڭىلدەتەتىن وزگەرىستەر ەنگىزدىك. مىسالى, «بانك-كليەنت» جۇيەسىنىڭ قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىن تسيفرلى بانكتىك سەرۆيسىن ىسكە قوستىق. سەرۆيس كليەنتتەرگە وپەراتسيالى قىزمەت كورسەتۋ مەرزىمىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. كرەديتتىك وتىنىمدەردى قاراۋ مەرزىمىن ەكى ەسە (153 كۇننەن 73 كۇنگە دەيىن) قىسقارتۋ ءۇشىن بيزنەس-پروتسەستەردى مودەلدەۋ جۇرگىزىلۋدە.
تاعى ءبىر جاڭاشىلدىق – نەسيەلىك وتىنىمدەردى قابىلداۋ جانە قاراۋ بويىنشا تسيفرلى پلاتفورمانى ەنگىزۋ. پلاتفورما كليەنتتەر مەن ۋاكىلەتتى ورگاندار ءۇشىن كرەديتتىك وتىنىمدەردى قاراۋ راسىمدەرىنىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن اشىقتىعىن جاقسارتۋ ءۇشىن ازىرلەنگەن.
ءىس-شارالاردىڭ باسىم بولىگى وسى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ورىندالادى. كەيبىر ءىس-شارالار ورىندالدى دا. اتاپ ايتقاندا, BPM-جۇيەسى مەن «جەكە كابينەت» جۇيەسى «ينديكاتيۆتىك تالداۋ» كەزەڭى بويىنشا موديفيكاتسيالاندى. «بانك-كليەنت» جۇيەسىنىڭ قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىن تسيفرلى بانك سەرۆيسى ىسكە قوسىلدى.
قازاقستان دامۋ بانكىن رەفورمالاۋدىڭ ءتيىمدى تۇستارى كوپ. بانكتى ورتاشا جانە جوعارى دەڭگەيدە وڭدەلگەن شيكىزاتتىق ەمەس ءونىم وندىرۋشىلەردى قارجىلاندىرۋعا شوعىرلاندىرۋ, اشىقتىقتى ارتتىرۋ جانە بانك قىزمەتتەرىنە قولجەتىمدىلىكتى كەڭەيتۋ كوزدەلگەن.
– حولدينگ جۇمىسىنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىتى – شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ. جىل باسىنان بەرى «بايتەرەك» حولدينگى قانشا جوباعا, قانداي كولەمدە كومەك كورسەتتى؟ ونىڭ ەل ەكونوميكاسىنا اسەرى بار ما؟
– «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى ارقىلى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداپ كەلەمىز. نەگىزگى قۇرالدار – كاسىپكەرلەر نەسيەلەرىنىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسىن سۋبسيديالاۋ, سونداي-اق نەسيەلەرگە كەپىلدىك بەرۋ.
وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا «دامۋ» قورى جالپى سوماسى 61,9 ملرد تەڭگە بولاتىن 1,9 مىڭ جوبانى قولدادى. مۇنىڭ ءبارى – قوردىڭ ءوز قاراجاتى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرۋ ءالى باستالعان جوق. 2022 جىلى قور سۋبسيديالاۋ جانە كەپىلدىك بەرۋ بويىنشا شامامەن 42 مىڭ جوبانى, ونىڭ ىشىندە ميكروكرەديت بەرۋ اياسىندا 34 مىڭ جوبانى, سۋبسيديالاۋ جانە كەپىلدىك بەرۋ بويىنشا 8 مىڭ جوبانى قولداۋدى جوسپارلاپ وتىر.
سونىمەن قاتار «دامۋ» قورىنىڭ قىزمەتى باستالعاننان بەرى (25 جىلدا) مەملەكەتتىك قولداۋعا يە بولعان جوبالار ايتارلىقتاي الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تيىمدىلىككە قول جەتكىزدى. اتاپ ايتقاندا, وسى ارالىقتا 47,6 ترلن تەڭگەنىڭ ءونىمى شىعارىلدى. مەملەكەتتىك قولداۋ العان كاسىپورىندار 4 ترلن تەڭگە سالىق تولەدى. بۇدان باسقا 797 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلدى.
باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ بارلىق كەزەڭىندە «دامۋ» قورى 9,2 ترلن تەڭگەگە كاسىپكەرلەردىڭ 156 مىڭنان استام جوباسىنا قولداۋ كورسەتتى. 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا بارلىق قۇرال بويىنشا قولداۋ 2021 جىلى 74 پايىزعا, ياعني 57,4 مىڭ جوباعا دەيىن ءوستى. قارجىلىق قولداۋ سوماسى 2,2 ترلن تەڭگەگە دەيىن ۇلعايدى.
«دامۋ» قورى التى جىل بويى وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ Ulttyq وnim اۋقىمدى كورمەسىن ۇيىمداستىرىپ كەلەدى. كورمەدە ءبىزدىڭ كاسىپكەرلەردىڭ قانداي پايدالى جانە قاجەتتى ونىمدەر وندىرەتىنىن كورۋگە بولادى. وسى جىلدىڭ 20-22 مامىرى ارالىعىندا «تاۋەلسىزدىك» سارايىندا وتكەن بيىلعى كورمەگە پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ قاتىسقانىن اتاپ وتكەن ءجون.
– ەكسپورتتاۋشىلارعا كورسەتىلگەن كومەك تۋرالى نە ايتاسىز؟
– ەكسپورتتاۋشىلاردى قولداۋ تۋرالى بولەك ايتقاندى ءجون كورىپ وتىرمىن. بۇل جەردە ءبىزدىڭ ەنشىلەس ۇيىمىمىز – Kazakh Export ەكسپورتتىق ساقتاندىرۋ كومپانياسى باستى ءرول اتقارادى. 2022 جىلدىڭ باسىنان بەرى كومپانيا 16,6 ملرد تەڭگەگە 28 كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسىنە قولداۋ كورسەتتى. Kazakh Export-تىڭ قولداۋى كەزىندە كومپانيالار ەكسپورتتىق ساتۋ كولەمىن ۇلعايتتى نەمەسە ءتيىستى كولەمدى ساقتاۋعا مۇمكىندىك الدى. سونداي-اق كاسىپورىنداردا جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەردىڭ شتات سانى ۇلعايدى (126 جۇمىس ورنى قۇرىلدى).
مىسالى, «سارىارقااۆتوپروم» جشس-گە 1 ملرد تەڭگەگە «قىسقا مەرزىمدى دەبيتورلىق بەرەشەكتى ساقتاندىرۋ» ءونىمى اياسىندا قولداۋ كورسەتىلدى. اتالعان ءونىم اياسىندا Kazakh Export كاسىپورىننىڭ ەكسپورتتىق كەلىسىمشارتتار پۋلى بويىنشا تولەمەۋ تاۋەكەلىن وزىنە الدى.
سونداي-اق «بەست قوستاناي» جشس-گە «قارىزدى ساقتاندىرۋ» ءونىمى اياسىندا 1 ملرد تەڭگەگە قولداۋ كورسەتىلدى. Kazakh Export-تىڭ قولداۋى كومپانياعا اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋ ءۇشىن قارجى تارتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
جاقىندا قازاقستان ەكسپورتتاۋشىلارىنىڭ ءبىرىنشى فورۋمى ءوتتى. وعان ءوزىم دە قاتىستىم. ءبىز وتاندىق ەكسپورتتى دامىتۋ جونىندەگى وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلادىق, سونداي-اق ۇزدىك وندىرۋشىلەردى ماراپاتتادىق. اتالعان الاڭ بولاشاقتا وتاندىق تاۋارلاردى ىلگەرىلەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە قازاقستاندىق كومپانيالاردىڭ تاۋار اينالىمىن ارتتىرادى.
– اگروونەركاسىپتى قولداۋ دا حولدينگتىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن جاقسى بىلەمىز. بۇل باعىت بويىنشا دا مەملەكەت قولداۋىنىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىرعاندار از ەمەس شىعار؟
– ءيا, بۇل دا نەگىزگى باعىتتىڭ ءبىرى. بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» مەن «قازاگروقارجى» 112 ملرد تەڭگەگە شامامەن 3,5 مىڭ قارىز بەردى. ونىڭ باسىم بولىگىن, ياعني 110,7 ملرد تەڭگەسىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى (اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وندىرۋشىلەر مەن قايتا وڭدەۋشىلەر) يەلەندى.
سونىمەن قاتار ءبىرىنشى توقساندا «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» 10 جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوبانى قارجىلاندىردى. ولاردىڭ جالپى قۇنى 10,6 ملرد تەڭگەگە تەڭ. جوبالار اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن, ياعني جىلىنا 2,5 مىڭ توننا اشىعان ءسۇت ءونىمىن, 1,5 مىڭ توننا قۇس ەتىن, 3,6 مىڭ توننا كوكونىس جانە 12 مىڭ توننا جەم-ءشوپ وندىرۋگە جانە قايتا وڭدەۋگە باعىتتالعان.
قازىرگى ۋاقىتتا «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسىندا» جالپى قۇنى 45,9 ملرد تەڭگە بولاتىن 28 ينۆەستيتسيالىق جوبا قاراستىرىلۋدا. جاڭا قۋاتتاردى ىسكە قوسۋ يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋعا جانە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى.
«قازاگروقارجى» دا جاقسى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزىپ وتىر. وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا 25 ملرد تەڭگەگە 1 186 اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى مەن جابدىعىن ساتىپ الۋعا قارجىلىق ليزينگ شارتتارى جاسالدى.
جالپى, ءبىز اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ كولەمىن ارتتىرۋعا نيەتتىمىز.
– جاقىندا رەفورمالار جونىندەگى جوعارى كەڭەستىڭ وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى «جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتتى» ازىرلەۋ تۋرالى ايتتى. پرەزيدەنت قۇجاتتا «سامۇرىق-قازىنا» قورى مەن «بايتەرەك» حولدينگىنىڭ ءرولىن انىقتاۋ قاجەت دەدى. ويتكەنى ولار ەكونوميكانىڭ دا, مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ دا ماڭىزدى سۋبەكتىلەرى بولىپ سانالادى جانە ولاردىڭ جۇمىسىن ناقتى رەتتەۋ كوپ جاعدايدا تۇتاس ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ تيىمدىلىگىن ايقىندايتىن بولادى. اتالعان قۇجاتتا «بايتەرەكتىڭ» ءرولى قانداي بولماق؟ جالپى, ەلىمىزدە ورىن الىپ جاتقان وزگەرىستەر اياسىندا حالىقتىڭ دامۋ ينستيتۋتىنا دەگەن سەنىمىن قالاي ارتتىرۋعا بولادى؟
– قازىرگى ۋاقىتتا جاڭا ەكونوميكالىق ساياسات جونىندەگى قۇجاتتى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن مۇددەلى تاراپتار كەڭىنەن تالقىلاۋدا. نەگىزگى ازىرلەۋشى – ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى. حولدينگ ەلىمىزدىڭ جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ نەگىزگى باسىم باعىتتارى, پايىمدارى مەن تاسىلدەرى بويىنشا ۇسىنىستار قالىپتاستىرۋعا بەلسەندى قاتىسادى.
«قازاقستاننىڭ جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ» ءتۇيىندى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – ساۋدا مەن ىشكى ءوندىرىستىڭ نەعۇرلىم الۋان ءتۇرلى قۇرىلىمىنا كوشۋ, مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ شيكىزاتتىق ەمەس كىرىستەرىن ۇلعايتۋ ارقىلى ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ. وسى باعىت اياسىندا «بايتەرەك» حولدينگىنىڭ نەگىزگى ءرولى – مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتقا, سونداي-اق يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋعا باعىتتالعان جوبالارعا شوعىرلاندىرۋ.
حولدينگ ەنشىلەس ۇيىمداردىڭ كرەديتتىك پورتفەلدەرىنىڭ قۇرىلىمىندا ورتاشا جانە جوعارى دەڭگەيدە وڭدەلگەن جوبالار ۇلەسىن ۇلعايتۋعا ۇلكەن ەكپىن جاسايدى. كەز كەلگەن ەلدىڭ ءوندىرىس قۇرىلىمىندا ورتاشا جانە جوعارعى دەڭگەيدەگى وڭدەلگەن تاۋارلاردىڭ كوپ بولۋى شيكىزات باعاسىنىڭ اۋىتقۋىنا قاراماستان, ونىڭ تۇراقتى جانە ورنىقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
بۇدان بولەك حولدينگ ەلدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن جانە كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان جوبالاردى قارجىلاندىرۋ ارقىلى اگروونەركاسىپ سەكتورىن قولداۋدى جالعاستىرادى. سونداي-اق ەكونوميكانىڭ تۇراقتى دامۋىنا جاردەمدەسۋ جانە بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ESG ستاندارتتارىمەن جۇمىس ىستەيتىن جوبالاردى قولداۋعا ەرەكشە نازار اۋداراتىن بولادى.
حالىقتىڭ سەنىمىن ارتتىرۋدىڭ نەگىزگى كريتەريى – كەز كەلگەن كومپانيانىڭ اشىقتىعى مەن ايقىندىعى. حولدينگكە كەلەتىن بولساق, ءبىز جىل سايىن كليەنتتەردىڭ ەنشىلەس ۇيىمدار كورسەتەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىنا قاناعاتتانۋ دەڭگەيىنە باعالاۋ جۇرگىزەمىز. ونىڭ ناتيجەلەرى نەگىزىندە جۇمىسىمىزدى جەتىلدىرىپ وتىرامىز.
– الداعى جوبا-جوسپارلار تۋرالى دا ايتىپ بەرسەڭىز. قانداي باعىتتارعا, نەندەي جوبالارعا باسىمدىق بەرىلمەك؟
– الداعى ۋاقىتتا حولدينگتىڭ جۇمىسى ەكسپورتقا باعدارلانعان ورتاشا جانە جوعارى دەڭگەيدە وڭدەۋمەن اينالىساتىن وندىرىستەردى دامىتۋعا باعدارلانادى. بۇل ەكسپورتتىق كىرىستەردىڭ شيكىزات باعاسىنىڭ قۇبىلمالىلىعىنا تاۋەلدىلىگىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇدان بولەك تۇتىنۋ تاۋارلارىنىڭ يمپورتىن الماستىرۋ قاجەت. وتاندىق تاۋارلار ىشكى نارىقتى تولىق جاۋىپ قانا قويماي, ەكسپورتتىق الەۋەتىمىزدى دە ەسەلەۋگە ءتيىس.
ءىرى بيزنەستى قولداۋدا بىرلەسىپ قارجىلاندىرۋ قۇرالدارىن دامىتۋ, قارسى مىندەتتەمەلەردى كۇشەيتۋ, ميكرو جانە شاعىن كاسىپكەرلىكتى قارجىلاندىرۋ, پورتفەلدىك كەپىلدىك بەرۋ مەن سۋبسيديالاۋدى دامىتۋ, سونداي-اق Kazakh Export اتىنان ەكسپورتتىق كرەديت اگەنتتىگىنىڭ مارتەبەسىن زاڭنامالىق تۇرعىدان بەكىتۋ جانە رەتتەۋ جونىندەگى جۇمىستار جالعاسادى.
اگروونەركاسىپتىك كەشەندى قولداۋداعى ءدال قازىرگى ساتتەگى نەگىزگى مىندەت – كوكتەمگى ەگىس جانە كۇزگى ەگىن جيناۋ جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋ. ودان كەيىنگى باسىمدىق – وتىنىمدەردى قاراۋ مەرزىمىن قىسقارتۋ, شاعىن بيزنەستى قولداۋدى كەڭەيتۋ جانە اۋىلدى جەرلەردە ميكروكرەديت بەرۋدى دامىتۋ. سونداي-اق ۇزاق مەرزىمدى كەزەڭدە حولدينگ اگروونەركاسىپ سالاسىندا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى تولىق تسيفرلاندىرۋدى, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا بىرىڭعاي ينتەگراتسيالانعان وپەراتوردى قالىپتاستىرۋدى كوزدەپ وتىر.
تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋ بويىنشا حولدينگ سۇرانىس تاراپىنان, ياعني وتباسى بانكى ارقىلى دا, سونداي-اق ۇسىنىس تاراپىنان دا, ياعني قازاقستان تۇرعىن ءۇي كومپانياسى ارقىلى دا ءوز قىزمەتىن جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. تۇرعىن ءۇي ساياساتىن رەفورمالاۋ جونىندەگى زاڭ جوباسى اياسىندا وتباسى بانكىن ۇلتتىق دامۋ ينستيتۋتىنا اينالدىرۋ كوزدەلىپ وتىر. ونىڭ نەگىزگى مىندەتى – رەسپۋبليكا بويىنشا ازاماتتاردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋدەگى تۇرعىن ءۇي قاتىناستارىن دامىتۋ بولماق. وسىعان وراي وتباسى بانكىن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر جۇيەسىنەن شىعارۋ جوسپارلانعان. وتباسى بانكىنىڭ بازاسىندا تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى ورتالىق قۇرىلادى. ول تۇرعىن ۇيگە مۇقتاج ادامداردى ەسەپكە الۋ, ەسەپكە قويۋ, ەسەپتى جۇرگىزۋ, سونداي-اق قولجەتىمدىلىك ساتىسىنا سايكەس كەزەك بويىنشا تۇرعىن ءۇيدى ءبولۋدى ورتالىقتاندىرىلعان نەگىزدە جۇزەگە اسىرادى. ورتالىقتىڭ بازاسى جەكە تۇلعالاردىڭ مەملەكەتتىك دەرەكقورلارىمەن ينتەگراتسيالانادى. بۇل تۇرعىن ۇيگە مۇقتاج ازاماتتار ءتىزىمىن قالىپتاستىرۋعا جانە ەسەپكە قويۋعا, كەزەكتە تۇرعاندار بازاسىن جۇرگىزۋ, مونيتورينگىلەۋ جانە وزەكتەندىرۋ ۇدەرىسىن اۆتوماتتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ءوز كەزەگىندە قازاقستان تۇرعىن ءۇي كومپانياسى قالالاردىڭ باس جوسپارلارىنىڭ تۇجىرىمداماسىن قالىپتاستىرۋ جانە كەشەندى قۇرىلىس ستاندارتتارىن ازىرلەۋ ارقىلى شاعىن اۋدانداردىڭ كەشەندى قۇرىلىسىن قولداۋدى جۇزەگە اسىرادى. بۇل شارالار تۇرعىندارعا جايلى ءومىر ءسۇرۋ جاعدايلارىن جاساۋ ءۇشىن كوممۋنالدىق, كولىكتىك جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم وبەكتىلەرىمەن قامتاماسىز ەتۋگە جول اشادى.
سونىمەن قاتار بيىل ءبىز ەنشىلەس ۇيىمداردىڭ سانىن قىسقارتۋ جۇمىسىن اياقتايمىز. وزدەرىڭىزگە ءمالىم, 2019 جىلى حولدينگتە «قازاگرونى» قوسا ەسەپتەگەندە 14 ەنشىلەس ۇيىم بولعان ەدى. بيىل ولاردىڭ سانى جەتەۋ بولماق.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
فارحات قايرات ۇلى,
«Egemen Qazaqstan»
