جاڭا زاڭ كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ ءرولىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى

قاي قوعامدا بولماسىن, جۇمىس بەرۋشى مەن جۇ­مىس­شىلار نەمەسە قىزمە­تكەرلەر اراسىندا جالاقى تولەۋ, قۇقىعىن شەكتەۋ جانە باسقا دا ماسەلەلەر بوي­ىنشا داۋلى پروبلەمالار تۋىنداپ وتىرادى. كەيدە ەڭبەك داۋلارى سوت ار­قىلى شەشىلەدى. ال اسقى­نىپ كەتكەن جاعدايلار جۇمىس­شىلاردىڭ ەرەۋىلگە شى­عۋىنا الىپ كەلەدى. ماسە­لەنى ۋشىقتىرماي, ءىستى سوتقا الىپ بارماي, نە جۇمىسشىلاردىڭ نارازى­لىق اكت جاساۋىنا دەيىن جەتكىزبەي شەشۋدە ۇلكەن ءرول اتقاراتىن قوعامدىق ماڭىزى زور ينستيتۋت بار. ول – كاسىپوداق ۇيىمدارى. جۇمىس بەرۋشى مەن قىز­مەتشىلەر اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى رەتتەپ وتىرۋدا كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ ءرولى ايرىقشا. ال كاسىپوداقتىڭ قىزمەتىن زاڭمەن رەتتەپ, وعان الگىندەي داۋلارعا ارالاسۋعا, جۇمىسشىنىڭ مۇددەسىن قورعاۋعا وكىلدىك بەرۋ – مەملەكەتتىڭ مىندەتى. وسى ورايدا, جاڭا زاڭ قابىلدانعالى وتىر. ياعني, بۇگىنگى تاڭدا «كاسiپتiك وداقتار تۋرالى» زاڭنىڭ جاڭا رەداكتسياداعى جوباسى ماجىلىستە قىزۋ تالقىلاۋدان ءوتىپ جاتىر. بۇل زاڭ جوباسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2012 جىلعى 10 شىلدەدەگى «قا­زاق­ستاننىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىر­تىلۋى: جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام» باعدارلامالىق ماقالاسىندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا جول­داۋىندا بەرگەن تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن بولاتىن. مەملەكەت باسشىسى باعدار­لامالىق ماقالاسىندا 1993 جىلى قابىلدانعان قولدانىستاعى «كاسىپتىك وداقتار تۋرالى» زاڭدا الەۋمەتتىك ارىپتەستىك تۋرالى, ۇجىمدىق شارتتاردى جاساسۋ مەن ورىنداۋ تەتىكتەرى تۋرالى تۇسىنىكتىڭ جوق ەكەنىن اتاپ ءوتتى, سونىڭ سالدارىنان قازاقستانداعى كاسىپوداق ينستيتۋتتارى ەڭبەك داۋلارىنىڭ الدىن الۋ جانە شەشۋدىڭ ءتيىمدى قۇرالدارىنىڭ ءرولىن ءار كەزدەرى بىردەي اتقارا الماي كەلە جاتقاندىعىن جانە قازىر كاسىپوداقتار قوزعالىسىن جاڭعىرتۋ جونىندە باتىل قادامدارعا بارۋ قاجەتتىلىگىن اتاپ كورسەتتى. ەلباسى: «جاعدايدى ىشتەي جاقسى تۇسىنە وتىرىپ, مەن مىنانى ايتقىم كەلەدى: جۇمىسشىلار وزدەرىن لايىقتى سەزىنۋلەرى ءۇشىن كاسىپوداقتار قوزعالىسى ءوز بيىگىندە بولۋى ءتيىس», دەگەن بولاتىن. ۇكىمەتتىڭ زاڭ جوباسىنا بەرگەن تۇسىندىرمەسىندە جاڭا زاڭنامالىق اكتىنى ازىرلەۋدىڭ سەبەپتەرى اشىق جازىلعان. كاسىپوداق قىزمەتىنە جۇرگىزىلگەن تالداۋدىڭ ناتيجەسىندە ولاردىڭ قىزمەتىندە بىرقاتار كەمشىلىكتەردىڭ بارى انىقتالعان. اتاپ ايتقاندا, بۇل – كاسىپوداق قىزمەتىندە بىرىڭعاي ساياساتتىڭ, رەسپۋبليكالىق بىرلەستىكتىڭ سالالىق, وڭىرلىك جانە جەرگىلىكتى كاسىپتىك وداقتارمەن جۇيەلى جۇمىسىنىڭ, كاسىپوداقتاردىڭ جانە ونىڭ مۇشەلەرىنىڭ قابىلداعان شەشىمدەرى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىگى, كاسىپوداقتاردىڭ جارعىسىنا بىرىڭعاي تالاپتاردىڭ جانە زاڭ جۇزىندە بەلگىلەنگەن قۇقىقتار مەن مىندەتتەردىڭ جوقتىعى. بۇل پروبلەمالار, سايىپ كەلگەندە, جۇمىس بەرۋشى مەن قىزمەتكەرلەردىڭ اراسىندا الەۋمەتتىك ۇنقاتىسۋدىڭ كەيبىر دەڭگەيدە ناشار دامىعانىن كورسەتەدى. وسىعان وراي, قازاقستان جۇرتشىلىعىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى, قازىرگى كەزدەگى قۇقىقتىق احۋال كاسiپتiك وداقتار تۋرالى زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەدى. نەگىزگى زاڭ جوباسى 7 تاراۋدان, 35 باپتان تۇرادى. بۇل زاڭ اكتىسى قىزمەتكەرلەردىڭ مۇددەلەرىن ءبىلدىرۋ جانە قورعاۋ بويىنشا كاسىپوداق ۇيىمدارى قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, الەۋمەتتىك-ەڭبەك داۋلارىنىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان. زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى مىندەتى كاسىپوداقتاردىڭ قىزمەتىن الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتىڭ ءاربىر, ياعني رەسپۋبليكالىق, سالالىق, وڭىرلىك جانە كاسىپورىن دەڭگەيىندە قاۋىمداستىق نەگىزىندە قالىپتاستىرۋ بولىپ تابىلادى. وسى زاڭ جوباسى ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن ىسكە اسىرۋىن, ياعني كاسىپتىك وداقتاردى قۇرۋعا, ولاردىڭ قىزمەتىنە, ولاردى قايتا ۇيىمداستىرۋعا جانە تاراتۋعا بايلانىستى تۋىندايتىن قوعامدىق قاتىناستاردى رەتتەيدى. نەگىزىنەن, كاسىپوداقتاردىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ, ولاردىڭ قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ەلىمىزدە الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتىڭ دامۋىنا ءتيىمدى ىقپال ەتەدى. زاڭ جوباسىنىڭ رەداكتسياسى جەرگىلىكتى كاسىپوداقتىڭ قىزمەتىن تەك ءبىر ۇيىم شەڭبەرىندە, سونداي-اق, باسقا دا ۇيىمداردا كاسىپوداقتىڭ باستاۋىش ۇيىمدارىن قۇرۋ قۇقىعىن شەكتەمەيدى. جەرگىلىكتى كاسىپوداقتارعا وڭىرلىك دەڭگەيدەگى الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتە ءوز مۇددەلەرىن ءبىلدىرۋ ءۇشىن اۋماقتىق كاسىپوداقتار بىرلەستىكتەرىنە ەرiكتi نەگiزدەردە توپتاسۋعا, سونداي-اق, سالالىق دەڭگەيدەگى الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتە ءوز مۇددەلەرىن ءبىلدىرۋ ءۇشىن سالالىق كاسىپوداقتىڭ مۇشەلىك ۇيىمى رەتىندە كىرۋگە قۇقىق بەرىلەدى. زاڭ جوباسىمەن كاسiپوداقتارعا جارعىلاردى, قۇرىلىمىن دەربەس ازىرلەۋ جانە بەكىتۋ, كاسىپوداق ورگاندارىن قۇرۋ, ءوز قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋ, جينالىستار, كونفەرەنتسيالار, سەزدەر جانە ەلىمىزدىڭ زاڭنامالىق اكتىلەرىندە تىيىم سالىنباعان باسقا دا ءىس-شارالاردى وتكىزۋ قۇقىقتارى بەرىلەدى. سونىمەن قاتار, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبiر زاڭنامالىق اكتiلەرiنە كاسىپتىك وداقتاردىڭ قىزمەتى جانە ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋ ماسەلەلەرi بويىنشا وزگەرiستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگiزۋ تۋرالى» ىلەسپە زاڭ جوباسى دا تالقىلاۋدان وتۋدە. بۇل ەلىمىزدىڭ زاڭناماسىن «كاسiپتiك وداقتار تۋرالى» نەگىزگى زاڭ جوباسىنا سايكەس كەلتىرۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن. زاڭ جوباسىندا ۇجىمدىق ەڭبەك داۋلارىن قاراۋ كەزىندە بiتiمگەرلiك كوميسسياسىندا كەلiسiمگە قول جەتكiزiلمەگەن جاعدايدا, مەدياتسيا ءراسىمىن مىندەتتى تۇردە ەنگىزۋدى قاراستىرۋ ۇسىنىلادى. الەۋمەتتىك-ەڭبەك جانجالدارىن رەتتەۋدىڭ, قوعامدىق قاۋىپتى قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ سالدارىن ازايتۋ, الەۋمەتتىك شيەلەنىستىڭ جانە ەڭبەك جانجالدارىنىڭ الدىن الۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا زاڭ جوباسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق ءىس جۇرگىزۋ كودەك­سىنە جانە «قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنداعى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن ءوزى باسقارۋ تۋرالى» زاڭعا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەدى. بۇعان قوسا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن iسكە اسىرۋ ماقساتىندا ەڭبەك كودەكسىنە جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەملەكەتتىك باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ تۋرالى» زاڭعا ۇسىنىلعان وزگەرىستەردى قابىلداۋ قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەك قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلۋى پروفيلاكتيكاسى, ولاردىڭ الدىن الۋ جانە جول بەرمەۋ شارالارىن قولدانۋدا مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتورلارى قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگى مەن ناتيجەلىگىن ارتتىرادى. ءوزىم مۇشەسى بولىپ تابىلاتىن ءماجىلىستىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ شەشىمىمەن اتالعان ەكى زاڭ جوباسى بويىنشا قۇرىلعان جۇمىس توبىنا جەتەكشىلىك ەتۋ مىندەتىنىڭ وزىمە جۇكتەلگەنىن مارتەبە سانايمىن. قازىر ءماجىلىس دەپۋتاتتارى زاڭ جوباسىن تالقىلاۋدا وتە بەلسەندىلىك تانىتۋدا. 200-گە جۋىق تۇزەتۋلەر مەن ۇسىنىستار كەلىپ ءتۇستى. «كاسىپتىك وداقتار تۋرالى» زاڭ جوباسى مەملەكەتىمىزگە قاجەتتى, قوعامدىق قاتىناستاردى رەتتەۋگە باعىتتالعان, ازاماتتارىمىزدىڭ قۇقىعىن قورعايتىن زاڭ بولىپ شىعادى دەگەن سەنىمدەمىن. يرينا ارونوۆا, ءماجىلىس دەپۋتاتى, زاڭ جوباسى بويىنشا جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى.