31 مامىر – ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى قارساڭىندا قاليبەك قۋانىشباەۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق مۋزىكالىق دراما تەاترى رەپەرتۋارىنداعى «جۇت» سپەكتاكلىنە بارىپ قايتقان ەدىك.
ۇلت باسىنا تونگەن تاۋقىمەتتى سۋرەتتەگەن سپەكتاكلدىڭ پرەمەراسى 2016 جىلى قويىلعان ەدى. قويىلىمنىڭ اۆتورى – ولجاس جانايداروۆ, رەجيسسەرى – باشقۇرتستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ايرات ابۋشاحمانوۆ.
قويىلىم نەگىزىنەن قازاقتىڭ تاريحىنان سىر شەرتىپ, ەل باسىنان وتكەن قيىن-قىستاۋ كەزەڭدى, سونىڭ ىشىندە 1932-1933 جىلدارى بولعان اشارشىلىق وقيعالارىن سۋرەتتەيدى. احمەت پەن ونىڭ جارى ساۋلەنىڭ باسىنان كەشكەندەرى, بالالارىنا جەيتىن اس تاپپاي, قارنى اشقان بالاعا اكەسى احمەتتىڭ ەكى ساۋساعىن كەسىپ بەرۋى, كەيىننەن اشتىقتىڭ كەسىرىنەن جالعىز ۇلدارى تەمىردەن ايىرىلۋى, جەرلەگەن ءسابيىنىڭ دەنەسىن اش حالىقتىڭ قورەك قىلۋى, كۇنكورىس قامى ءۇشىن كۇننىڭ قارا سۋىعىندا حالىقپەن بىرگە ەگىستىككە شىعىپ, قۇنداقتاعى سابيلەرىنە سالقىن تيگىزىپ, كىشكەنتاي نارەستەنى اشىققان ادامدار جەپ قويماسىن دەپ سۋ تۇبىنە جەرلەۋى, وزىنەن گورى ەرىنىڭ جاعدايىن ويلاپ, سونىڭ اماندىعىن تىلەگەن ساۋلەنىڭ ءوز جۇرەگىنە قانجار سۇعىپ الۋى – ءبارى-ءبارى ادامنىڭ توبە شاشىن تىك تۇرعىزاتىن وقيعالار.
قويىلىمداعى ساۋلەنىڭ ءرولىن – اينۇر جەتپىسباەۆا, احمەتتىڭ وبرازىن نۇرسۇلتان ەسەن سومدايدى.
– «جۇت» پەساسىن ءوزىم ءۇشىن جازعان ەدىم. اتا-بابا الدىنداعى قاسيەتتى پارىزىم دەپ سانادىم. اتام جارىقتىق, بالا كەزىندە اشتىقتى كوزىمەن كورگەن. بۇل پەسام 2013 جىلى بۇكىلرەسەيلىك دراماتۋرگتەر بايقاۋىندا باس جۇلدە الدى. سوندا قازىلار القاسى قويىلىمدى رەسەي اۋديتورياسىنا قازاق دالاسىنداعى جۇت تاقىرىبىن اشقاندىعىن اتاپ ءوتتى. رەسەيدە «جۇت» پەساسى ۋفا قالاسىندا قويىلدى. ال باشقۇرتتارعا بۇل تاقىرىپ جاقىن. ولار دا اشتىقتىڭ زاردابىن تارتقان», – دەيدى دراماتۋرگ ولجاس جانايداروۆ.
ادام قولىنان جاسالعان قاسىرەتتى باستان وتكەرگەن بابالارىمىزدىڭ ەرلىگى, شىدامدىلىعى, كورگەن قيىندىقتارىنا مويىماۋى كەلەشەك ۇرپاقتىڭ قامى ءۇشىن ەكەنىن ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى ماقالاسىندا ناۋبەتتى جىلداردان بەرى عاسىرعا جۋىق ۋاقىت وتسە دە تولىققاندى زەرتتەلمەگەنىن اتاپ وتكەن ەدى.
«تاريحىمىزدىڭ وسى اقتاڭداق بەتتەرى ءالى كۇنگە دەيىن جان-جاقتى زەرتتەلمەي كەلەدى. ءتىپتى عالىمداردىڭ اراسىندا اشارشىلىق قۇرباندارىنىڭ ناقتى سانى تۋرالى ورتاق پايىم جوق. الا-قۇلا دەرەكتەر جانە ونىڭ سەبەپ-سالدارى جايلى ءارتۇرلى كوزقاراس قوعامدى اداستىرادى. ءتيىستى تاريحي قۇجاتتاردى, جينالعان مالىمەتتەردى اسا مۇقيات زەردەلەۋ كەرەك», دەدى پرەزيدەنت. ۇلت تاريحىنداعى قاندى وقيعالارعا قاتىستى ارحيۆ ماتەريالدارى ءالى دە اشىلماي جاتقانى شىندىق. دەسەك تە وسى ماقساتتا جاسالىپ جاتقان عىلىمدا بولسىن, كوركەم ونەردە بولسىن, ءار تۋىندى حالىق جادىنا وتكەن تاريحتىڭ ءىزىن كورسەتەدى, بەيبىت كۇننىڭ قادىرىن تۇيسىندىرەدى.
ەركەناز قورداباي,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى
