جيىندا بالايم كەسەباەۆا پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ مۇناي-گاز سالاسىن دامىتۋ ماسەلەلەرىن بۇدان بۇرىن دا بىرنەشە رەت كوتەرگەنىن اتاپ ءوتتى. «بۇگىنگى ءىس-شارانىڭ نەگىزگى ماقساتى – گاز سالاسىنىڭ اعىمداعى جاي-كۇيىن تالداۋ, وسى سالاداعى وڭىرلەردى گازبەن قامتاماسىز ەتۋدەگى نەگىزگى پروبلەمالار مەن تاۋەكەلدەردى ايقىنداۋ, ولاردى شەشۋ جونىندە شارالار مەن ۇسىنىمدار ازىرلەۋ», دەدى ۆيتسە-سپيكەر.
وتىرىستا ەنەرگەتيكا ءمينيسترى بولات اقشولاقوۆ ەلىمىزدىڭ گاز سالاسىن دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى بويىنشا قىسقاشا پايىمداۋ مەن جاڭا تاسىلدەرى تۋرالى بايانداما جاسادى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, گاز قورى بويىنشا قازاقستان الەمدە 22-ورىندا, ال تمد ەلدەرىنىڭ اراسىندا رەسەي مەن تۇرىكمەنستاننان كەيىن 3-ورىندا تۇر. تابيعي گازدى كەڭىنەن قولدانۋ مۇمكىندىگىن اتاپ وتكەن ەنەرگەتيكا ءمينيسترى الەمدىك ەكونوميكادا ونىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن دە العا تارتتى.
– ەلىمىزدە گاز تۇتىنۋ تۇراقتى تۇردە ءوسىپ كەلەدى. 2017 جىلدان باستاپ 2021 جىلدى قوسا العان كەزەڭدە تۇتىنۋ 13,8-دەن 18,6 ملرد تەكشە مەترگە دەيىن 4,8 ملرد تەكشە مەترگە ءوستى. گاز تۇتىنۋ ءوسىمى شامامەن 35% نەمەسە جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 7 پايىزدى قۇرادى. سونىمەن بىرگە, ەلدەگى گاز سالاسىن دامىتۋدىڭ نەگىزگى تەجەۋشى فاكتورى باعانى تەجەۋ ساياساتى بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى 2025 جىلعا قاراي وتاندىق گازدىڭ تاپشىلىعى جانە يمپورتتىق رەسۋرستارعا تاۋەلدىلىك تۋىنداۋى مۇمكىن, – دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
مينيستر اتاپ وتكەندەي, ەلدىڭ ىشكى نارىعىن گازبەن تۇراقتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2014 جىلى ۇلتتىق وپەراتور ينستيتۋتى ەنگىزىلدى, وعان مۇناي كەن ورىندارىندا وندىرىلەتىن گازدى ساتىپ الۋعا مەملەكەتتىڭ ارتىق قۇقىعى بەرىلگەن. ۇلتتىق وپەراتور – QazaqGaz ۇك تاۋارلىق گازدىڭ كوتەرمە ساۋداسىن جانە ساتىپ الۋ باعاسى مەن ماگيسترالدى تاسىمالداۋ تاريفتەرىن نەگىزگە الا وتىرىپ, بىرىڭعاي گازبەن جابدىقتاۋ جۇيەسى ارقىلى گازدى ءبولۋدى بىرىڭعاي ديسپەتچەرلەۋدى جۇزەگە اسىرادى.
ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇل سحەما مەملەكەتتىك ورگاندارعا گازدىڭ باعاسىن ۇستاپ تۇرۋعا جانە ىشكى نارىقتا تۇراقتى گازبەن جابدىقتاۋدى قولداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇل رەتتە كوتەرمە ساۋدا ۇلتتىق وپەراتور ءۇشىن زالالدى بولىپ تابىلادى. سەبەبى مۇنداي ساۋدا ەكسپورتتىق تۇسىمدەرگە تىكەلەي بايلانىستى جانە سودان سۋبسيديالانادى. ماسەلەن, 2015-2021 جىلداردا ۇلتتىق وپەراتور ىشكى نارىققا 587 ملرد تەڭگە سۋبسيديالادى. گازداندىرۋدى دامىتۋ جاعدايىندا ۇلتتىق وپەراتوردىڭ شىعىندارى تۇتىنۋدىڭ, ونىڭ ىشىندە گازعا نارىقتىق باعانى تولەۋگە قابىلەتتى جاڭا كوممەرتسيالىق تۇتىنۋشىلاردىڭ وسۋىمەن جىل سايىن ۇلعايۋدا.
سونىمەن قاتار بولات اقشولاقوۆ مينيسترلىكتىڭ ۇكىمەتكە 2024 جىلعا دەيىن جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردان ساتىپ الۋ باعالارىن توقتاتۋ جونىندە ۇسىنىس ەنگىزگەنىن مالىمدەدى. بۇل شارا ەلدىڭ الەۋمەتتىك وسال تۇرعىندارى ءۇشىن تاۋارلىق گازعا شەكتى كوتەرمە ساۋدا باعالارىن تەجەپ تۇرۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى.
ءوز كەزەگىندە QazaqGaz ۇك باسقارما توراعاسى سانجار جاركەشوۆ مۇناي ءوندىرۋشى كومپانيالار ءۇشىن اعىمداعى باعالار كەزىندە گاز وندىرۋگە قىزىعۋشىلىق جوق ەكەنىن جانە گاز ءوندىرۋدىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن ءادىل باعا ۇسىنۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ۇكىمەت ساعاتى بارىسىندا دەپۋتاتتار گاز تاسىمالداۋ ينفراقۇرىلىمىنىڭ توزۋى, وڭىرلەردى گازداندىرۋدىڭ تومەن دەڭگەيى, گاز سالاسىن باسقارۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋ قاجەتتىلىگى جانە تاعى باسقا ماسەلەلەردى كوتەردى.
تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا بارلىق مۇددەلى تاراپتاردىڭ ۇسىنىستارىن ەسكەرە وتىرىپ, ءتيىستى ۇسىنىمدار ازىرلەنەتىن بولادى.
