بۇگىنگى قازاقستاننىڭ رۋحاني-مورالدىق ساۋىعۋى, نىعايۋى مەن دامۋى وسى ەلدىك ءھام مەملەكەتشىلدىك سەرپىلۋمەن تىكەلەي بايلانىستى. ءبىزدىڭ ۇعىمىمىزدا ءرامىزتانۋ – كوزسىز سۇيىسپەنشىلىك ەمەس, وتانعا, ەلگە دەگەن اتا-بابا قانىمەن بويعا سىڭگەن سانالى ءارى شىنايى قۇشتارلىق. ءرامىزتانۋ ۇعىمى تۋعان مەملەكەتكە, جارالعان توپىراق پەن وسكەن ورتاعا دەگەن ىزگى سەزىمدى عانا بىلدىرمەيدى, ول – ەلدىك بىرلىكتى, حالىقتىق قاسيەت پەن ساپانى, ازاتتىق ءۇشىن كۇرەستى, تاريحي جول مەن جاسامپازدىقتى قاستەرلەۋدى اڭعارتاتىن كەڭ ۇعىم. ول – ەلدىڭ وتكەنىنە, بۇگىنىنە, كەلەشەگىنە دەگەن بەرىك سەنىم مەن تەرەڭ جاۋاپكەرشىلىكتى وياتاتىن رۋحاني ىرگەتاستىڭ ءبىر جۇيەسى.
قازىر قازاقستان جاڭارۋعا بەت العان كەزەڭدە ءرامىزتانۋ ەلىمىزدىڭ اسا ماڭىزدى ءارى وزەكتى قاعيداتىنا اينالىپ وتىر. ويتكەنى ول – وتانشىلدىقتىڭ بىرەگەي سالاسى. قازىرگى الەمدىك سىن-قاتەرلەر تۇسىندا تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ عالامداعى ورنى مەن قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى بارشامىز ءۇشىن وتانشىلدىق ولشەمى ەكەنىن دە ەستە ۇستاعان ءجون. وسى ايادا 5 ماۋسىمدا وتەتىن اتا زاڭعا ەنگىزىلەر وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلارعا بايلانىستى رەفەرەندۋمدى دا – ەلدىك بىرلىك پەن دامۋدىڭ شارتى دەپ قابىلداعانىمىز دۇرىس.
بولاشاقتا مەملەكەتىمىزدىڭ جاۋاپتى ورىندارىنا جاڭا كۇشپەن, ساپالى الەۋەتپەن كەلەدى دەپ ۇمىتتەنىپ وتىرعان جاستارىمىزدىڭ وتانشىلدىق مىندەتى دە, پارىزى دا – ەلدىڭ ارمان-مۇددەسىن جوعارى قويۋ, حالقىنىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋ, جان-جاقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ جولىندا تەر توگۋ, بۇرىنعى-كەيىنگى قاتەلىكتەردەن ساباق الۋ, دانا اباي ايتقان «بەس اسىل ىستەن» اينىماۋ. بۇل وڭاي ەمەس, بىراق قوعام ىزدەنسە, جاۋاپتى بولسا, رەتىمەن جۇزەگە اساتىن بەل-بەلەس.
قازاقستان جاستارى ءۇشىن ءرامىزتانۋدىڭ جاڭا مىندەتى – ءبىلىم مەن اقىلعا بايلانىستى. ءبىز تاۋەلسىزدىكتىڭ قيىن دا كۇردەلى 30 جىلدىعىن ءجۇرىپ وتتىك. الدا بۇدان دا جاۋاپتى اسۋلار تۇر. ەندەشە, مەملەكەت نىشاندارىن جاي عانا ناسيحاتتاماي, ءومىرىمىزدىڭ مانىنە, تىرلىگىمىزدىڭ ارقاۋىنا, بىرلىگىمىزدىڭ وزەگىنە اينالدىرساق قانا ۇتامىز. جاستار ءومىرىنىڭ ءمانى – جاسامپازدىق, تىرلىگىنىڭ ولشەمى – ءۇزىلىسسىز ىزدەنۋ, بىرلىگىنىڭ قاعيداتى – سەنىم. وسىنىڭ ءبارى ءبىلىم مەن اقىلعا, نامىس پەن جاۋاپكەرشىلىككە بايلانىستى.
ەلىن ويلاعان ازامات ءۇشىن وتاننىڭ ازاتتىعىنان, ەلدىڭ باياندىلىعىنان اسقان باقىت جوق. تاسقا جازىلعان تاريح تا, تاريحشى عالىمدارىمىزدىڭ قاداۋ-قاداۋ زەرتتەۋلەرى دە بۇگىنگى قازاق جەرىندە اتا-بابالارىمىزدىڭ كەمى 5 مىڭ جىلدان بەرى تۇرىپ جاتقانىن, ىرگەلى ەلدىك بىرلەستىكتەر مەن مەملەكەتتەر قۇرعانىن, ۇلى دالا توپىراعىندا ءتورت ت ۇلىكتىڭ ارقاسىندا لايىقتى شارۋاشىلىق, حالىقتىڭ پاراساتىن ۇلىقتاعان تەرەڭ مادەنيەت بولعانىن دالەلدەيدى. بوداندىقتىڭ نەشە ءتۇرلى بۇعاۋىن دا بۇزىپ, «فەنومەن-فەنيكس» سىندى قايتا ەلدىك پەن مەملەكەتتىلىكتى قالپىنا كەلتىرگەنبىز. وسىنىڭ ءبارى مەملەكەتتىك رامىزدەرىمىزدە كورىنىس تاپقان.
ەلىمىزدەگى جاستارعا باعىتتالعان ءرامىزتانۋدىڭ ەكىنشى مىندەتى – وسى سالانىڭ تەورياسى مەن تاجىريبەسىن قاتار ۇستاۋعا قاتىستى. جالپى, عىلىمعا جەتە جانە سىندارلى (كونسترۋكتيۆتى) كوڭىل بولگەن ەل عانا توپتان وزىپ شىعادى. عىلىمدى دەرەكسىز, ابستراكتى دەپ قابىلداماۋ كەرەك. ول ءسىز بەن ءبىزدىڭ ءومىرىمىزدىڭ ارقاۋىندا, جۇيەسىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. سوندىقتان ەلتاڭبا, تۋ, انۇرانعا بايلانىستى توسىن, تىڭ, ويلى زەرتتەۋلەر جانە سونى تۇسىندىرەتىن بىلگىر ماماندار, اسىرەسە تالاپتى جاستار قاجەت. ال ماسەلەنىڭ پراكتيكالىق مانىنە كەلسەك, ءبىز مەملەكەتتىك رامىزدەردى كۇندەلىكتى ءومىرىمىزدىڭ, تىرشىلىگىمىزدىڭ (اينالامىزداعى كەز كەلگەن لايىقتى كورسەتۋگە جارايتىن فورماتتار ت.ب.) اتريبۋتىنا اينالدىراتىنداي كرەاتيۆتى ۇسىنىستاردى تالقىلاپ, جۇزەگە اسىرا ءبىلۋىمىز ماڭىزدى.
وسى كۇنى تالانتتى, ىزدەنگىش جاستار از ەمەس. سولاردىڭ يدەياسىنا, شىعارماشىلىق باستاماسىنا, تابيعي بىلىگىنە قۇلاق اسىپ, مۇمكىندىگىنشە قولداعانىمىز ءجون. بۇل باعىتتا بۇكىل قازاقستان جاستارىنىڭ ماقساتى ايقىن بولۋى كەرەك. ول – ۇلى ماقساتپەن, حالىق ارمانىمەن مەملەكەتتىلىك ارقاۋىن قايتا جالعاعان ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرىن ۇيلەسىم مەن سەنىمنىڭ تەتىگىنە, دامۋ نىشانىنا اينالدىرۋ. ەل جاستارىنىڭ تالابى, ويى, ار-ۇجدانى, ءبىلىمى وسى ويمەن تۇتاسسا, وتانشىلدىققا قاتىستى كوپ ماسەلە وزىنەن ءوزى-اق شەشىلەتىنى ءسوزسىز.
ديحان قامزابەك ۇلى,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ-دىڭ پرورەكتورى,
پروفەسسور, ۇعا اكادەميگى
