عاريفوللا ەسىم – سىرتقى تۇرپاتىمەن دە, ىشكى دۇنيەسىمەن دە سوم, پاراساتتى, ديپلومات, پاتريوت, حاريزماسى قۋاتتى تۇلعا. بۇدان دا باسقا تولىپ جاتقان وڭ قاسيەتتەرى بىرتىندەپ اشىلىپ, ءوزىنىڭ قايراتىمەن ەرەكشە باۋراپ الادى. ول قاتىسقان جيىن ارقايسىمىزعا ارقاشان قىزىقتى, اعىلعان وي-پىكىر ورتاسى بولىپ كورىنەدى. كىممەن سويلەسسە دە يگىلىككە ۇيرەتۋگە, جاقسى مانەرگە باۋلۋعا تىرىسىپ باعادى, كورگەن-بىلگەنىن, قازاقستاندىق, الەمدىك قۇبىلىستاردى ۇعىنۋىن شاكىرتتەرىنىڭ بويىنا سىڭىرمەك بولادى, كوڭىلدى دە جايدارلى مىنەزى, اڭگىمە دۇكەنىنىڭ تاقىرىبىن تەرەڭ ءتۇسىنۋى, شىعىس ادامىنا ءتان سىپايىلىعى مەن مادەنيەتى شىققان تەگىنىڭ اسىلدىعىن, ارقىرلى تابيعي دارىن يەسى ەكەنىن پاش ەتىپ تۇرعانداي كۇشتى اسەر ەتەدى.
وسى باعىتتا وي جۇگىرتسەك, فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, پروفەسسور عاريفوللا ەسىمنىڭ فيلوسوفيالىق ەنبەكتەرىنە بەت بۇرۋ قاجەتتىگى تۋىندايدى. ءوزىنىڭ بارلىق سانالى عۇمىرىن قازاقتىڭ سانا بولمىسىن زەرتتەۋگە ارناعان ول تۋعان ەلىنە ءوزىنىڭ: «ساناداعى تاڭبالار» جانە «سانا بولمىسى» اتتى ەڭبەكتەرىن تارتۋ ەتتى. بۇل ەڭبەكتەر عالىمنىڭ دۇنيەتانىمدىق ىزدەنىستەرىنىڭ, انتروپولوگيالىق تۋىندىلارىنىڭ ەڭ ماڭىزدى, ىرگەلى باعىتى بولىپ ەسەپتەلەدى. سوڭعىسى – جيىرما كىتاپتان تۇراتىن توپتاما.
ىستانبۇلدا تۇرىك جانە ورىس تىلدەرىندە «ادامزات» كىتابى, امەريكادا «امازون» ورتالىعىنان ءۇش كىتابى جارىق كوردى: «حاكىم اباي» – قازاق فيلوسوفياسى تۋرالى ەكى كىتاپ جانە «سوتسياليزم» رومانى. شەتەلدىك تاۋەلسىز ساراپشىلار مەن پىكىر بەرۋشىلەردىڭ باعاسى بويىنشا, قازاق عالىمىنىڭ بۇل ەڭبەكتەرى – الەمدىك فيلوسوفيا عىلىمىنداعى توسىن قۇبىلىس. وندا تۇڭعىش رەت قازاق فيلوسوفياسىنا كەشەندى تالداۋ جاسالادى, سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ الەمدىك فيلوسوفياداعى ءرولىنىڭ كۇشەيۋى جونىندە ويلار ۇسىنىلعان. اۆتور نەنى جازسا دا نىق سانا بولمىسىنىڭ تەرەڭ باستاۋلارىن اقتارادى جانە قازىرگى زامان تىنىسى تۋرالى جان-جاقتى تۇجىرىمدار جاسايدى. باسقاشا ايتقاندا, سانا بيىگىنەن جەكە فراگمەنتتەردى تۇتاستىرىپ, كەشەگى-بۇگىنگى زامان كارتيناسىن ۇسىنادى. سونىمەن قاتار ەلىمىزدە ءوتىپ جاتقان سان الۋان پىكىرتالاستار, كونفەرەنتسيا, كونگرەسس, فورۋمدارعا قاتىسۋى, تابيعات پەن رۋح, سانا مەن ساياسات سياقتى ماڭگىلىك تاقىرىپتارعا ارنالعان زەرتتەۋلەرى ونىڭ ناتيجەسى رەتىندە پايدا بولعان تۋىندىلارى ءوز الدىنا ءبىر بولەك. مىسالى, ەلىمىزدە وتكەن حالىقارالىق كونفەرەنتسيادا ياساۋي دۇنيەتانىمى تۋرالى زەرتتەۋى باس جۇلدەنى جەڭىپ الدى. ارينە بۇل اۆتوردىڭ وسى باعىتتاعى ەرەن ەڭبەگىنىڭ جەمىسى ەكەنى اقيقات, قازاق ۇلتىنىڭ يسلامدىق مادەنيەتكە كەلۋىنىڭ قاينار باستاۋلارىن تەرەڭ بىلەتىن ماماننىڭ عانا قولىنان شىعاتىن تۋىندى ەدى.
الەم مەن قوعامدا, قازاق ەلىنىڭ اينالاسىندا بولىپ جاتقان پروتسەستەردى جانە ۋاقىت تىنىسىن وتكىر سەزىنەتىن ءارى قالامى قارىمدى فيلوسوفتىڭ قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن تەرەڭ ويلى ماقالالارى مەن اقپارات قۇرالدارىنا بەرگەن سۇحباتتارىن اتاپ وتەتىن بولساق, ولار عالىم شىعارماشىلىعىنىڭ كوپ قىرلىلىعىن باياندايدى. بۇل – «تاۋەلسىزدىك فيلوسوفياسى», «بوستاندىقتىڭ باعاسى», «ەركىن ويلاۋ نەمەسە قازاق فيلوسوفياسى», «تاۋەلسىزدىك جانە مۇسىلماندىق», «ۇلتتىق ويلاۋدىڭ قازىرگى كەلبەتى», «زايىرلىلىق جانە ءدىنتانۋ نەگىزدەرى», «دانىشپان شاكارىم» ەڭبەكتەرىندە قازىرگى زامان جانە ساياسات جايىن باعامدايدى ءارى باتىل, قايتالانباس ويلار ايتادى.
ەڭبەك تاقىرىبىنا كەلەتىن بولساق, «قازاقستاندا فەوداليزم بولعان با؟», «سوتسياليزمنەن قازاق جۇرتى نە ۇتتى؟», «اگونيا سوتسياليزما» جانە ت.ب. ماقالالارىندا قايشىلىعى مول حح عاسىردىڭ اقتاڭداقتارىن اقتارا سارالايدى. اتالعان ماسەلەلەرگە بايلانىستى كوزقاراستارىن باتىل دا ەركىن, حالىق ساناسىنا جەتكىزىپ ايتادى. سونىمەن قاتار وسى قۇبىلىستارعا الىپ كەلگەن كوعامدىق-ساياسي, الەۋمەتتىك-مادەني سەبەپتەردى دە اشىپ كورسەتەدى.
«قازاقستاندا فەوداليزم بولعان با؟» زەرتتەۋىندە عالىمنىڭ قازاق اۋىلىندا تاپقا ءبولىنۋ بولعان جوق دەگەن جاڭالىعى, سول سياقتى زيالى قاۋىم نازارىن وزىنە ەرەكشە اۋدارعان جاڭا يدەيالار گالەرەياسى كوزگە كورىنەدى. باس كەزىندە زيالى قاۋىم عاريفوللانىڭ قولدانىسقا ەنگىزگەن تەرميندەرىنە سەسكەنە قاراعانىمەن, كەيىن وزدەرى دە قولدانىپ جاتادى, ومىرشەڭدىگىن مويىندايدى.
جالپى العاندا, كورنەكتى عالىم رەتىندە مويىنداتقان تەوريالىق ەڭبەكتەرى عانا ەمەس, عىلىمي تانىمدىق پۋبليتسيستيكاسى دەسەك تە اقيقاتتان الىستامايمىز. ەگەمەندىك العاننان كەيىن رۋحاني قازىنامىزدىڭ اسقاق شىڭى بولىپ ەسەپتەلەتىن اباي فيلوسوفياسىن تەوريالىق جاعىنان زەرتتەپ, ابايتانۋ سالاسىندا تەرەڭ ءىز قالدىرۋ پروفەسسوردىڭ ەنشىسىنە ءتيدى. اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىڭدە «اباي دۇنيەتانىمىنداعى اللا جانە ادام» تاقىرىبىنا دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعاعاندا سول كەڭەستىڭ جۇمىسىنا قاتىسىپ كۋاگەرى بولدىم. ودان كەيىن دە اۆتور اباي مۇراسى تۋرالى جۇزگە جۋىق ماقالا جازىپ, قازاق مادەنيەتىندەگى دانىشپان ابايدىڭ دانا رۋحىن ايقارا اشتى. كوزىقاراقتى زيالى قاۋىمنىڭ ەسىندە بولار, حاكىم ابايدىڭ تۋعانىنا 150 جىل تولۋىنا ارنالعان بۇكىلحالىقتىق تويعا ەرەكشە ۇلەس قوسقان عالىمدار ىشىندە عاريفوللا ەسىمى دە اتالدى. سەبەبى سول كەزدە جارىق كورگەن «حاكىم اباي» كىتابى ابايدىڭ دانالىق دۇنيەتانىمىنا ەرەكشە كوڭىل بولگەن حالقىمىزدى ءبىر ريزا قىلىپ تاستادى. بۇل ەڭبەك عالىمدار تاراپىنان دا وتە جوعارى باعالاندى. ۇلى اقىننىڭ الەمدىك تويى قارساڭىندا قازاق راديوسىندا ەفيرگە شىعىپ, جۇما سايىن ابايدىڭ قاراسوزىن ءبىر-بىرلەپ تالداۋدى جۇزەگە اسىردى.
قازىرگى قازاق مادەنيەتى مەن فيلوسوفياسىن زەرتتەۋشىلەر «حاكىم اباي» كىتابىنا ارقا سۇيەپ تەوريالىق ەڭبەك رەتىڭدە پايدالانادى, وسى ەڭبەكتەن كەيىن «حاكىم اباي» تەرمينى عىلىمي اينالىمعا ەندى. ول قايىم مۇحامەتحانوۆ, مەكەمتاس مىرزاحمەتوۆ سىندى عالىمداردىڭ وكشەسىن باستى. كەيىنگى تولقىن ابايتانۋشىلار ىشىندە الدىڭعى شەپكە شىعىپ, ابايتانۋ مەكتەبى ءوسىپ-وركەندەۋىنە بۇگىن دە جان-جاقتى اتسالىسىپ, ايانباي قىزمەت ەتىپ كەلەدى. بۇل ابايتانۋ باعىتىنداعى ەڭبەكتەرى قازاق فيلوسوفياسىن زەرتتەپ, دامىتۋداعى ماڭىزدى كەزەڭ بولدى.
ع.ەسىمنىڭ جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى – قازاق ەلى ماڭگىلىك ۇلتتىق يدەياسىنىڭ العاشقى جارشىلارىنىڭ ءبىرى بولىپ, وسى يدەيانى جان-جاقتى ۇلتتىق ءداستۇر مەن ۇلتتىق سانا ۇلگىلەرىنەن الا وتىرىپ قىرى مەن سىرىن اشۋى.
قازاق حالقىنىڭ مادەنيەتىندەگى, نانىم-سەنىمىندەگى, سالت-داستۇرىندەگى يسلامنىڭ ورنى مەن ماڭىزىن تۇسىنبەي, قازىرگى ەكسترەميزم مەن تەرروريزمنىڭ نەگىزى بولىپ وتىرعان, كەيبىر دىندەگى اۋىتقۋشىلىقتار, رۋحاني بولمىس-ءبىتىمىمىزدى دۇرىس بولجاپ, زامان تالاپتارىنا ساي جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرىندە اكادەميكتىڭ جاساپ جاتقان قىرۋار ءىس-شارالارى, ناعىز ۇلتىن سۇيگەن ازاماتتىڭ قىزمەتى دەپ بىلۋگە بولادى.
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلوسوفيا جانە ساياساتتانۋ فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى بولىپ تۇرعان كەزدە «قازاق فيلوسوفياسىنىڭ تاريحى» پانىنەن جازعان وقۋلىعى باتىلدىعىمەن, جاڭاشىلدىعىمەن وسى باعىتتاعى ايرىقشا ماڭىزدى ەڭبەكتەردىڭ ءبىرى بولدى. قازاق حالقىنىڭ رۋحاني قايتا وركەندەۋى شىنايى تاريحي پايىمداۋ ارقىلى, ءتولتۋما مادەنيەت پەن ۇلتتىق فيلوسوفيانى قايتا تۇلەتۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. وسىنى دۇرىس تۇسىنگەن عالىم بۇل باعىتتاعى زەرتتەۋلەرگە ەرەكشە كوڭىل ءبولدى.
ع.ەسىم كورسەتكەن بۇل رۋحاني ءداستۇر قازاقتىڭ كەڭ دالاسىندا ناعىز ىشكى, ياعني يممانەتتى ۇلتتىق يدەياعا اينالدى. قوبىزبەن قاتار قازاقتىڭ دومبىراسى تاريحي بەلەستەردە ناعىز رۋحاني قارۋعا اينالدى, حالىقتى ىشتەي بىرىكتىردى جانە ۇلكەن گەوگرافيالىق كەڭىستىكتەگى ەتنوستىق الەۋمەتتى ءبىر-بىرىنە تىلدىك, دىلدىك جانە يدەيالىق جاعىنان جاقىنداتا ءتۇستى. ءسويتىپ, ۇلتتىق يدەيانىڭ تۇجىرىم تۇرىندە جاريالاناتىن ەكستراۆەرتتى سيپاتىنان گورى, عاسىرلاردى جالعاستىراتىن, ءداستۇردى قيۋلاستىراتىن يممانەتتى تۇردە بولاتىنىن بايقاتتى. مىنە, سونداي ءرولدى قازاقتىڭ سان قىرلى سيپاتتاعى ونەرى اتقاردى. ونىڭ ىشىنە دانالىققا ۇمتىلعان ءسوز قادىرىن بيىكتە ۇستاعان فيلوسوفيالىق ويلاۋ ءداستۇرى دە ەنەدى. وسى داستۇرلەر عاريفوللا ەسىمنىڭ قولدانىسىندا جاڭا زامان تالاپتارىنا ساي قازاقستان حالقىنىڭ ساناسىن جاڭعىرتۋ, باسەكەگە قابىلەتتى ەتۋ, ۇلتتىق پراگماتيزمدى قالىپتاستىرۋ, ۇلتتىق بىرەگەيلىگىن ساقتاۋ, ۇلتتىق تاربيەدە ءبىلىمنىڭ سالتانات قۇرۋى ءۇشىن جەتىلدىرۋ قاجەتتىلىگى باعىتىڭدا قوزعالىستارعا تۇسۋدە.
ونى زيالى قاۋىم مويىنداپ, مەملەكەتىمىزدە ەرەكشە ورنى بار تۇلعالاردىڭ ەڭبەكتەرىن باياندايتىن قازاقستاننىڭ ءبىلىم مەن عىلىمىنا ەڭبەك سىڭىرگەن تۇلعالارعا ارنالعان «ونەگەلى ءومىر» توپتاماسىندا قازاق ەلى – ماڭگىلىك ۇلتتىق يدەياسىنىڭ جارشىسى رەتىندە مويىنداپ, نەگىزگى شىعارمالارىنان ۇزىندىلەر بەرۋىن عاريفوللا ەسىمگە كورسەتىلگەن ەرەكشە سىي-سىياپات دەپ ەسەپتەيمىن.
ول الەمدى فيلوسوفيالىق, ۇلتتىق پالساپالىق پايىمداۋدىڭ جاڭا ءتيپى رۋحاني مادەنيەتتىڭ دامۋىنىڭ وزىندىك كورىنىسى جانە ونىڭ قوعام دامۋىنداعى پارمەندى ءرولىن زەردەلەدى. سونىمەن قاتار ۇلتتىق فيلوسوفيالىق ويدا قالىپتاسقان يدەيالىق تۇجىرىمداردىڭ تاريحي تامىرلارىن كاسىبي تۇرعىدان اشا ءبىلدى جانە ونىڭ ماڭىزى مەن پراكتيكالىق ماندىلىگىن قازىرگى جاھاندانۋ زامانىندا ارتا تۇسكەنىن كورسەتتى. قازاق قوعامىنىڭ فيلوسوفيالىق ويىنىڭ تاريحي ەۆوليۋتسياسىن, ونىڭ ەتيكالىق باعدارلارىن قازىرگى ۇلتتىق يدەيامەن جالعاستىرىپ, ۇلتتىق يدەيانىڭ رۋحاني باستاۋى رەتىندە كورسەتتى. سونىمەن قاتار كوپعاسىرلىق قازاق حالقىنىڭ فيلوسوفيالىق جانە ساياسي-الەۋمەتتىك ويىن ساراپتاۋ ارقىلى قازىرگى قازاق ەلىنىڭ رۋحاني, مادەني, ساياسي جانە گۋمانيتارلىق, ەكونوميكالىق دامۋى ءۇشىن ءتيىمدى ۇلتتىق يدەيانى قالىپتاستىرۋدىڭ نەگىزدەرىن انىقتاۋشىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ەسەپتەلەدى.
جالپى, بولمىسى – جاسامپاز. ول كوپ جىلدار بويى اباي اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتكە كەلگەنگە دەيىن سەمەي پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىندا ۇستازدىق ەتىپ, ينستيتۋتتىڭ كوركەمسۋرەت گرافيكا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى بولدى. جاس ۇرپاقتى كوركەمدىك الەمىنە تاربيەلەۋدە, وسى جۇمىستى ۇيىمداستىرۋدا بەلگىلى تابىستارعا قول جەتكىزدى. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتكە كەلگەن العاشقى جىلدارى فيلوسوفيا جانە ءادىسناما كافەدراسىندا قىزمەت ەتىپ, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ كوركەم-سۋرەت گرافيكا فاكۋلتەتىنە دەكاندىق قىزمەتىنە سايلاندى. وسى قىزمەتىندە ع.ەسىم ارقاشاندا شاكىرتتەرىنە ۇلگى بولىپ, الەمدىك مادەنيەت پەن ۇلتتىق مادەنيەتتى ۇشتاستىرا ءبىلىپ, ۇلتتىق ونەرىمىزدى الەم تۋىندىلارىمەن سالىستىرا وتىرىپ, ونەردىڭ العا دامۋ باعىتتارىن ايقىن كورسەتتى.
اباي اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ كوركەمسۋرەت گرافيكا فاكۋلتەتىندە سۋرەتشىلەرگە دەكاندىق قىزمەت اتقارعاندا ەستەتيكا مەن مادەنيەتتانۋ باعىتىنداعى عىلىم كانديداتتارىن دايىندايتىن عىلىمي ديسسەرتاتسيالىق كەڭەس اشۋ ىسىمەن اينالىستى. وسى باعىتتا ونەر مەن فيلوسوفيا توعىسىنداعى مەكتەپتىڭ ىرگەتاسىن قالادى. ۇستازدىڭ ونەر ورتاسىنداعى الەۋمەتتىك-مادەني ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋ تەتىكتەرىن ىزدەۋى فيلوسوفياداعى جاڭا باعىتقا الىپ كەلدى.
وسى ساباقتاستىقتاعى جەمىستى ەڭبەكتىڭ ناتيجەسى رەتىندە عالىم ءوزىنىڭ شاكىرتتەرىن عىلىمنىڭ جاڭا سالاسى – ونەر مەن فيلوسوفيانىڭ توعىسىنداعى جاڭا فيلوسوفيالىق-ونەرتانۋشىلىق مەكتەپ ىرگەتاسىن قالاي باستادى. وسى ىستەر ارقىلى قازاقستانعا كەڭىنەن تارالعان قازىرگى ۋاقىتتاعى ونەرتانۋ سالاسىنىڭ ادىستەرى مەن تاسىلدەرىن ونەر فيلوسوفياسىمەن بايىتتى. العاش وقۋ ادىستەمەلىك مەتوديكاعا قاتىناستى ونەردى تانۋ ەندى الەمدىك دەڭگەيدەگى فيلوسوفيالىق, مادەنيەتتانۋلىق ادىسنامالارمەن قۇنارلاندى. كوركەمونەر تاريحىنان ءدارىس بەرەتىن ساۋاتتى سىنشىل ماماندار فيلوسوفيا عىلىمىن مەڭگەرۋگە دەگەن قۇشتارلىقتارىن وياتا باستادى. سويتە وتىرىپ قازاق عىلىمىندا وزىندىك قولتاڭباسى بار «بەينەلەۋ ونەرىنىڭ فيلوسوفيالىق-مادەنيەتتانۋلىق» زەرتتەۋ الاپتارىن انىقتاپ, ۇستاز-شاكىرت قاتىناستارى عىلىمي داستۇرگە اينالىپ, عىلىمي جەمىسىن بەردى. اباي اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتە عانا ەمەس, كەيىن ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلوسوفيا جانە ساياساتتانۋ فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى قىزمەتىن اتقارعاندا دا كوپتەگەن شاكىرتىن عىلىم كانديداتى, دوكتورى دارەجەسىنە كوتەرە تاربيەلەدى. 24 عىلىم دوكتورىن, 41 عىلىم كانديداتىن جانە 7 PhD دوكتورىن دايىندادى. 18 PhD دوكتور عىلىمي ديسسەرتاتسيالارىن قورعاۋعا دايىندىق ۇستىندە. شاكىرتتەرى رەسپۋبليكامىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە قىزمەت ىستەپ جاتقانىن ەسكەرسەك, ارينە بۇل عالىمنىڭ ەلىمىزدىڭ عىلىمىن دامىتۋعا قوسقان قوماقتى ۇلەسى ەكەنى ايقىن.
قورىتا ايتساق, اكادەميك ع.ەسىم – فيلوسوفيا عىلىمىنداعى ءىرى عالىم. بۇكىل سانالى ومىرىندە وسى سالانىڭ دامۋ جولدارىن تاباندى دا جان-جاقتى زەرتتەپ ءجۇر. عىلىم الەمىندە ونىڭ ورنى جوعارى, ەسىمى قازاقستاندا عانا ەمەس, الەم ەلدەرىنە ءمالىم. سوڭىنان ورمانداي شاكىرت, ءىزباسار ەرتتى. دايىنداعان عىلىم كانديداتتارى, دوكتورلارى مەن ماگيسترانتتارى تۇتاس ءبىر عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتى تولىعىمەن جاساقتاۋعا جەتەدى.
عاريفوللا ەسىم ابزال اعالارىنىڭ, عىلىم ساردارلارىنىڭ ءىزىن باستى. عىلىم الەمىندە تاباندى كۇرەسكەرلىگىنىڭ ارقاسىندا ءوزى دە ىرگەلى عىلىم ساردارى دارەجەسىنە كوتەرىلدى. عالىم تۋرالى ءسوز بولعان سوڭ ونىڭ عىلىمي ەڭبەكتەرىنە كوبىرەك توقتالدىق. دەگەنمەن قايراتكەرلىك قىرلارىنا توقتالماساق بولمايدى. ول – ءوز زامانىنىڭ كورنەكتى قوعام قايراتكەرى, قانشا لاۋازىمى جوعارى عىلىمي, قوعامدىق كەڭەستەردىڭ بەلسەندى مۇشەسى. ارنايى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ مۇشەسى, سەناتور رەتىندە ۇلت تاريحى, ۇرپاقتار ساباقتاستىعى, ساياسي رەپرەسسيانىڭ قۇرباندارىن ەسكە الۋ, ۇلت مادەنيەتىن جاڭعىرتۋ, تاعى دا وسىنداي ەل ءۇشىن ماڭىزى زور ساياسي-الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنىن شەشىپ, زامان تالابىنا سايكەس ءىس-شارالارعا تىكەلەي ارالاستى.
ع.ەسىم ەكى شاقىرىلىمنىڭ سەنات دەپۋتاتى بولعان قايراتكەرلىگى, سەنات وتىرىستارىندا ۇلتتىق رۋح, مادەنيەت, ءدىن ماسەلەلەرىنە بايلانىستى كوتەرگەن قايراتكەرلىك ىستەرى ءبىر توبە, ارينە ونى باسقا اڭگىمەنىڭ ەنشىسىنە قالدىرايىق. ادامدارعا ءاردايىم اشىق, ءبىلىمى, ءبىرتۋما يدەيالارىمەن, قاعيدالارىمەن بولىسۋگە, ولاردى قولداۋعا جانە كۇردەلى عىلىمي ىزدەنىس جولىنا باعىتتاۋعا دايىن. كورنەكتى عالىم, ۇلاعاتتى ۇستاز, تانىمال قوعام-ساياسي قايراتكەرى, پاراساتتى, بىرەگەي تۇلعا-اكادەميك, جازۋشى عاريفوللا ەسىمنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنىڭ كەزەڭدەرى وسىنداي.
راۋشانبەك ءابساتتاروۆ,
ۇعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى,
فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
