رەفەرەندۋم • 31 مامىر, 2022

سەنىمدىلىككە باستار جول

793 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

پرەزيدەنت ءارحيۆى – قازاقستاننىڭ حح-ءححى عاسىرلارداعى ساياسي تاريحىنىڭ قۇجات­تارىن ساقتايتىن مەملەكەتتىك مەكەمە. ارحيۆتە ەلىمىزدىڭ كەڭەستىك كەزەڭىنەن تاۋەلسىز قا­زاق­ستان تاريحى ارالىعىندا ورىن العان ساياسي-الەۋمەتتىك وقيعالارعا قا­تىس­تى بىرەگەي قۇجاتتار كەشەنى ساقتالۋدا. وسى قۇجاتتاردىڭ قاتارىندا 1995 جىلعى 30 تامىزدا جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان كونستيتۋتسيانىڭ تۇپ­نۇسقاسى دا بار.

سەنىمدىلىككە باستار جول

پرەزيدەنت جارلىقتارىنا قاتىستى ارحيۆتىك قۇجاتتار ءارحيۆتىڭ №5-ن قورىندا ساقتاۋلى تۇر. ماسەلەن, ارحيۆ قورىنداعى قۇجاتتار ىزىمەن رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم وتكىزۋ تۋرالى جارلىقتاردىڭ تاريحىنا توقتالساق, العاشقى رەفەرەندۋمدى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ ءتارتىبىن بەلگىلەۋ ماقساتىنداعى پرەزيدەنتتىڭ 1995 جىلعى 25 ناۋرىزدا №2151 جارلىعى شىققان. ءدال وسى كۇنى مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بىردەن-ءبىر باستاۋى رەتىندە حالىقتىڭ ەركىن تاڭداۋىن ءبىلدىرۋىنىڭ ەڭ جوعارى كورىنىسى – بۇكىلحالىقتىق داۋىس بەرۋ ەكەنىنە سۇيە­نىپ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ۇندەۋىمەن «قر پرەزيدەنتى مەن جەرگىلىكتى اكىمدەرگە ۋاقىتشا قوسىمشا وكىلەتتىلىك بەرۋ تۋرالى» قر زاڭىنىڭ 3-بابىن باس­شىلىققا العان قر پرەزيدەنتىنىڭ №2152 جارلىعى شىقتى. وسىنىڭ نەگىزىندە 1995 جىلعى 29 ساۋىردە العاشقى رەس­پۋب­ليكالىق رەفەرەندۋم ءوتتى.

سول جىلى قوعامداعى تۇيتكىلدى ما­سە­لەلەر مەن ازاماتتىق قۇقىقتىڭ مۇم­كىندىكتەرىن انىقتاۋ ءۇشىن كونس­تيتۋ­تسيانىڭ جاڭا جوباسى ازىرلەندى. ەلدىڭ مەملەكەتتىك ءومىرىنىڭ اسا ماڭىزدى ماسەلەلەرىن تىكەلەي شەشۋ جونىندەگى حالىقتىڭ قۇقىعىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا 1995 جىلعى 30 تا­مىزدا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم ءوتتى. بۇل رەفەرەندۋمدا ازاماتتاردىڭ ىقتيار, ەركىمەن تالقىعا سالىنعان كونس­تيتۋتسيالىق زاڭدار مەن بىرقاتار مەم­لە­كەتتىك ماڭىزدى ماسەلە قارالدى. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدى تاعايىنداۋ, ازىرلەۋ جانە وتكىزۋ ءتارتىبىن بەلگىلەۋ 1995 جىلى 2 قاراشاداعى №2592 كونستيتۋتسيالىق زاڭىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى.

«جاڭا قازاقستان بولاشاعىنىڭ ىر­گە­تاسىن ءبۇتىن حالىق بولىپ بىرگە قۇ­را­يىق دەگەن» پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇسىنىسىن قولداعان بۇل بۇ­كىلحالىقتىق رەفەرەندۋمنىڭ ءجونى دە, جولى دا ەرەكشە. بىرىنشىدەن, سۋپەر­پرە­زي­دەنتتىك مودەلدەن پرەزيدەنتتىك باس­قا­رۋداعى رەسپۋبليكاعا تۇپكىلىكتى كوشۋ بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى ورناتىپ, پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتتىڭ وزگە ساياسي ينستيتۋتتارمەن تەڭ دارەجەلى بيلى­گىن قامتاماسىز ەتەدى. رەفەرەندۋمدا ۇسى­نىلعان ءادىل ۇسىنىستىڭ ءبىرى دەپ – پرە­زيدەنت ءوزىنىڭ بيلىك باسىندا وتىرعان كەزە­ڭىن­دە ساياسي پارتياعا توراعالىق ەتۋدەن باس تارتۋىن ايتۋعا بولادى. پرەزيدەنتتىڭ بۇل باستاماسى ءوز كەزەگىندە بارلىق ساياسي پارتيالاردىڭ تەڭ جاعدايدا دامۋىنا مۇم­كىندىك بەرەدى ءارى ساياسي باسەكەلەستىكتى ارت­تى­رۋعا باعىتتالعان وڭ شەشىم.

بۇل كونستيتۋتسيالىق رەفورمادا بۇ­گىننەن باستاپ ەل تاعدىرىنىڭ تىز­گىنىنە حالىقتىڭ قاتىسۋىن كەڭەيتۋ كوز­دەلگەن. وسىنداي دەموكراتيالاندىرۋدى دامىتۋ ماقساتىنداعى ساياسي پروتسەستەر ادى­لەت­تى قوعام قۇرۋدىڭ نەگىزگى باستاماسى بولماق. سوندىقتان كونستيتۋتسيانىڭ قۇ­قىق­تىق نەگىزىن قالاۋشى رەسپۋبليكالىق جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمعا حالىق بولىپ, ۇلت بولىپ تولىق قاتىسۋ زامان تالابى دەپ بىلەمىن.

 

ءاليا مۇستافينا,

پرەزيدەنت ءارحيۆىنىڭ ديرەكتورى

سوڭعى جاڭالىقتار