رەفەرەندۋم • 31 مامىر, 2022

تاريحي ماڭىزى جوعارى

1040 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

تاۋەلسىز قازاقستان تاريحىندا وتكەلى جاتقان ءۇشىنشى رەفەرەندۋمنىڭ ساياسي جانە تاريحي ماڭىزدىلىعى جوعارى. دەموكراتيالىق سايلاۋداعى داۋىستار بولاشاق ناتيجەلەرگە قاتىستى ساياسي ارتىقشىلىقتارعا اۋىسىپ جانە سول ناتيجەلەر لەگيتيمدىككە ىقپال ەتەدى.

تاريحي ماڭىزى جوعارى

رەفەرەندۋمدى زاڭ شى­عا­رۋ­شى ورگاندا جينالعان حالىق وكىلدەرى ءبىرىنشى قابىلداپ, كونستيتۋتسيا نەمەسە جارعى تۇ­رىندەگى زاڭدار­دى راتيفيكاتسيالاۋ نەمەسە قا­بىل­داماۋ ءۇشىن داۋىس بەرۋ­گە قۇقىعى بار ازاماتتارعا ۇسى­نۋ دەپ انىق­تاۋعا بولادى. رەفە­رەن­دۋم – بۇل ساياسي باستامانى قول­داۋعا شاقىراتىن ينستيتۋت. سو­نىمەن بىرگە, رەفەرەندۋمدى حالىقتىق ۆەتو دەپ اتاۋعا دا بولاتىن سەكىلدى. بۇل زاڭ جوبالارى تۇپكىلىكتى قابىلدانعانعا دەيىن قاجەت نەگىزگى باعىتتاردىڭ ءبىرى.

س.ءتيرنيدىڭ 2012 جىلى جارىق كورگەن ەڭبەگىندە كونس­تيتۋتسيالىق پروتسەستى انىق­تاۋداعى رەفەرەن­دۋم­نىڭ ءۇش نەگىزگى ماقساتى نا­زارىمىز­دى اۋدارادى: جاڭا مەم­لەكەت­تەردىڭ قۇرىلۋى; كونس­تيتۋ­تسيالاردى قابىلداۋ نەمەسە وزگەرتۋ; كوپۇلتتى مەملەكەت­تە­ر­دە سۋبمەملەكەتتىك اۆتو­نو­ميانىڭ كۇردەلى جاڭا ۇلگى­لە­­رىن قۇرۋ. ەلىمىزدە وتكەلى جات­قان رەفەرەندۋمنىڭ نەگىزگى قىزمەتتەرى مىنالار دەپ ويلايمىز: جاڭا قازاقستان قۇندى­لىق­تارىن دامىتۋ; ەل ازاماتتارىن ساياسي تاربيەلەۋ جانە وزگەرتۋ; حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى ءۇشىن زاڭنامانى قامتاماسىز ەتۋ; حا­لىقتىڭ ءال-اۋقاتىنا قارسى زاڭ­داردىڭ الدىن الۋ جانە ت.ب. دەمەك, ءبىزدىڭ ەلگە از عانا ادامداردىڭ يگىلىگى ءۇشىن جۇمىس ىستەيتىن زاڭدار ەمەس, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا باعىت­تالعان, كوپتىڭ يگىلىگىن قامتا­ماسىز ەتەتىن زاڭدار قاجەت.

ەلىمىزدەگى كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار ساياسي جۇيەنى تۇبە­گەيلى وزگەرتۋ ءۇشىن ەمەس, سايا­سي ينستيتۋتتاردى جاڭ­عىر­تۋ ءۇشىن جۇرگىزىلىپ جاتىر. وسى كونس­تيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ اسپەك­تىلەرى تىكەلەي دەموك­راتيا­نىڭ ءبىر ءتۇرى رەتىندەگى دەموكراتيانى جەتىلدىرۋمەن بايلانىستى. جۇرگىزىلىپ جاتقان رە­فور­مالاردىڭ وزىندىك ەرەك­شە­لى­گىن كونستيتۋتسيالىق-قۇقىقتىق ولشەمدە باعامداساق, الەۋمەتتىك مەم­لەكەتتىڭ قاعيدالارىمەن ۇشتا­سىپ جاتقانى بايقالادى. سونى­مەن قاتار, بۇل رەفورما مەم­ل­ە­كەتىمىزدىڭ ەگەمەندىگى مەن تاۋەلسىزدىگىن قورعاۋ جانە نى­عاي­تۋ ماقساتىندا دا قاجەت.

حالىقتىڭ بيلىك وكىلەت­تىك­تە­رىن تابىستاۋى, پرەزيدەنتتىڭ كونستيتۋتسيالىق جانە قۇقىقتىق باس­تامالارىنا قولداۋ ءبىلدىر­ۋى مەملەكەت دامۋىنىڭ ستراتەگيا­لىق ماقساتتارىن جۇزەگە اسى­رۋ­دىڭ شارتى رەتىندە تانى­لادى. رەفەرەندۋم جاڭا قازاق­ستان­داعى جاڭا كونستيتۋتسيالىق ءتار­تىپتىڭ ىرگەتاسى بولماق. سون­­دىقتان ەلى­مىز­دەگى كونستي­تۋتسيا­لىق رەفورما ساياسي ءومىردى جان­دان­دى­را­تىن­دىعىنا سەنىمىمىز مول.

 

مۇرات ناسيموۆ,

«بولاشاق» عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى

سوڭعى جاڭالىقتار