ەۋروپالىق وداق پەن بۇۇ-نىڭ كوپجىلدىق سەرىكتەستىگىمەن «جارىق ساۋلەسى» جاھاندىق باستاماسى الەمنىڭ 20-دان استام ەلىندە جانە وڭىرلىك باعدارلامالار نەگىزىندە جۇزەگە اسىپ كەلەدى. جىل سايىن قوماقتى قارجى بولىنەتىن جوبا زاڭناماداعى, ساياساتتاعى ولقىلىقتاردى جويۋدى, الەۋمەتتىك ينستيتۋتتار جۇمىسىن جەتىلدىرۋدى, گەندەرلىك ءادىل نورمالاردى ارتتىرۋمەن قاتار ايەلدەر بىرلەستىكتەرىنىڭ الەۋەتىن نىعايتۋعا ىقپال ەتەدى.
بۇگىندە قازاقستاندا زورلىق-زومبىلىققا قارسى زاڭناما كۇشەيتىلگەنىمەن, تۇرمىستىق جاعدايدا قۇقىعى بۇزىلعان ايەلدەر مەن قىزداردىڭ تاعدىرى قوعامدىق ينستيتۋتتار تاراپىنان وزگەشە قادامداردى ءتيىمدى ەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن كورسەتىپ وتىر. دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, وتكەن جىلى ەلىمىز بويىنشا وتباسىلىق قاتىناستارداعى قۇقىق بۇزۋشىلىققا بايلانىستى 50 مىڭنان استام اكىمشىلىك ءىس تىركەلسە, «قازاقستاننىڭ داعدارىس ورتالىقتارى وداعىنىڭ» مالىمەتتەرىنە سايكەس سوڭعى 3,5 جىلدا بۇل ورتالىقتاردان 1 مىڭنان استام قىز-كەلىنشەك ءوز قۇقىعىن قورعاۋعا كومەك سۇراپ, پانا ىزدەگەن.
ەۋروپالىق وداق ورتالىق ازياداعى بۇل باستامانى جۇزەگە اسىرۋعا 4 ملن ەۋرو قاراستىرىپ وتىر. بۇۇ اگەنتتىكتەرى اتالعان جوبا سەرىكتەسى رەتىندە نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردى جانە قۇقىقتىق سالانى جەتىلدىرۋ بويىنشا جۇمىس ىستەپ كەلەدى. وسى ورايدا ەو-نىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى كەستۋتيس يانكاۋسكاس ورتالىق ازيا ەلدەرى جانە اۋعان-
ستانمەن بىرلەسە گەندەرلىك زورلىق-زومبىلىققا قارسى كۇرەس جالعاسا بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇگىندە ەو مەن قازاقستان اراسىنداعى كەڭەيتىلگەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدەرى قوعامدىق ءومىردىڭ بارلىق سالاسىندا قارىم-قاتىناستى ودان ءارى نىعايتۋعا نەگىز بولىپ وتىر. «گەندەرلىك زورلىق-زومبىلىققا قارسى بىرلەسە كۇش جۇمىلدىرۋ الەۋمەتتىك قىزمەتتەر, قۇقىق قورعاۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ ورگاندارىنىڭ اراسىنداعى ۇيلەسكەن جۇمىسقا بايلانىستى, دەپ اتاپ ءوتتى يۋنفپا (بۇۇ حالىققا قىزمەت ەتۋ قورى) قازاقستانداعى وكىلى, قىرعىزستان, تۇرىكمەنستان بويىنشا ايماقتىق ديرەكتور رونني ليندستروم. سپيكەردىڭ ايتۋىنشا, يۋنفپا جىلدار بويى گەندەرلىك زورلىق-زومبىلىققا قارسى ۆەدومستۆوارالىق ىقپالداستىقتى كۇشەيتۋ ماقساتىندا ايماق ەلدەرىنە قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. مىسالى, يۋنفپا-نىڭ تۇركىستان وبلىسىنداعى پيلوتتىق جوباسى زورلىق-زومبىلىقتان زارداپ شەككەندەرگە پسيحوالەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋدى ماقسات ەتەدى ءارى مۇنداي شارالار ۇلتتىق جانە ايماقتىق دەڭگەيدە ىسكە اسۋدا. سونىمەن بىرگە بۇۇ قازاقستانداعى تۇراقتى ۇيەستىرۋشىسى ميكاەلا فريبەرگ-ستوري, بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى وكىلىنىڭ ورىنباسارى ۆيتالي ۆرەميش بۇل باعىتتاعى جوبالاردىڭ تيىمدىلىگىن اتاپ ءوتتى.
سەميناردا شىعىس ەۋروپا رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىق ينستيتۋتىنىڭ ورتالىق ازيا ەلدەرىندە جۇرگىزگەن اۋقىمدى زەرتتەۋلەرى قورىتىندىسى جاريالانىپ, زورلىق-زومبىلىق قۇرباندارىنا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى, دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارى تاراپىنان جانە الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋ باعىتىنداعى ستاندارتتى وپەراتسيالىق ارەكەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ تەتىكتەرى تالقىلاندى. سونىمەن بىرگە ورتالىق ازيا ەلدەرىندەگى گەندەرلىك زورلىق-زومبىلىق تۋرالى دەرەكتەرگە شولۋ جاساي وتىرىپ, ساراپشىلار ايەلدەر مەن قىزدارعا قاتىستى زاڭعا قايشى ارەكەتتەردى جويۋ ماقساتىندا حالىقارالىق بىرلەسكەن ءىس-قيمىلداردىڭ جالعاسا بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇۇ-نىڭ ايەلدەرگە قاتىستى ديسكريميناتسيانىڭ بارلىق ءتۇرىن جويۋ تۋرالى كونۆەنتسياسى ىرگەلى حالىقارالىق جانە ايماقتىق تاجىريبەلەردى حالىقارالىق نورمالارعا جاقىنداتۋ ماسەلەسىن كوتەردى.
«جارىق ساۋلەسى» جوباسى اياسىندا كوپتەگەن ىلكىمدى جوبا جۇزەگە اسىپ كەلەدى. ايماق ەلدەرى ءۇشىن ۇيىمداستىرىلعان «زورلىق-زومبىلىققا قارسى ات تەحنولوگيالار» يدەيالار بايقاۋىنا ستۋدەنتتەر قاتىسىپ, گەندەرلىك تەڭدىككە قارسى جانە زارداپ شەككەندەر بازاسىن جاساقتاۋدا جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ مۇمكىندىگىن يگەردى. قازاقستان, قىرعىزستان, وزبەكستان, كوسوۆو, رەسەي جانە ارمەنيا ەلدەرىنىڭ گەندەرلىك كەمسىتۋشىلىكپەن كۇرەس جانە زورلىق-زومبىلىقتان زارداپ شەككەندەرمەن جۇمىس ىستەۋ سالاسىنداعى جەتەكشى ساراپشىلارى ءوز تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى. حاكاتوندارعا قاتىسقان كورشىلەس ەلدەردىڭ جاس يننوۆاتورلارى وزگەلەرگە كومەكتەسۋ ءۇشىن باعدارلامالىق شەشىمدەر ازىرلەدى («Light Algorithm», «Burulai», «ClickHelp Bot», Safe YOU پلاتفورماسى). ات يدەيالار بايقاۋىندا ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ جاستارى ورتاق ماقساتتا كەزدەسۋگە, جاڭا داعدىلاردى يگەرۋگە جانە زورلىق-زومبىلىققا قارسى تۇرۋدىڭ تسيفرلى شەشىمىن ۇسىنۋعا مۇمكىندىك الدى. ونىڭ بارىسىندا گەندەرلىك زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ, زورلىق-زومبىلىق تۋرالى دەرەكتەردى جيناۋ جانە ۆيزۋاليزاتسيالاۋ, زورلىق-زومبىلىقتان امان قالعاندارعا كومەك كورسەتۋ سياقتى ماڭىزدى شەشىمدەر قاراستىرىلعان.
الماتى
