كوللاجدى جاساعان زاۋرەش سماعۇل, «ەQ»
ءىس-شارانىڭ مودەراتورى پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ (قسزي) ديرەكتورى ەركىن تۇقىموۆ جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋمنىڭ ماڭىزىنا توقتالا كەلە, ينستيتۋت جۇرگىزگەن ساۋالدامانىڭ ناتيجەسىمەن ءبولىستى. وعان نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت قالالارىنان جانە 14 وبلىستان 1200 رەسپوندەنت قاتىسقان.
«الەۋمەتتىك ساۋالدامانىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس رەفەرەندۋمعا بۇكىل حالىقتىڭ 66,4 پايىزى قاتىسۋعا نيەتتى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, زاڭناماعا سايكەس سايلاۋشىلاردىڭ 50 پايىزدان استامى قاتىسقان كەزدە رەفەرەندۋم وتكىزىلگەن بولىپ ەسەپتەلەدى. جالپى, قازاقستاندىقتاردىڭ 70 پايىزى الداعى جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋم تۋرالى ەستىگەن.
قسزي زەرتتەۋلەرىنىڭ ناتيجەلەرى كورسەتكەندەي, پرەزيدەنتتىڭ رەفەرەندۋم وتكىزۋ تۋرالى باستاماسىن قازاقستاندىقتاردىڭ 76,4 پايىزى قولدايدى. ياعني قازاقستاندىقتاردىڭ باسىم بولىگى بولىپ جاتقان وزگەرىستەردىڭ ماڭىزدىلىعىن تۇسىنەدى. ال 15,4 پايىزى رەفەرەندۋم يدەياسىن قولدامايدى. تاڭداۋ تۋرالى شەشىم قابىلداماعاندار 8,2 پايىزدى قۇرايدى.
سوڭعى كورسەتكىش ناتيجەگە اسەر ەتپەسە دە, ءاربىر 10-شى قازاقستاندىق ءالى شەشىم قابىلداماعان دەگەندى بىلدىرەدى. سوندىقتان ساراپشى رەتىندەگى مىندەتىمىز – رەفورمالاردىڭ ءمانى مەن ماڭىزىن, جاڭا قازاقستاندى, جاڭا قۇقىقتىق مەملەكەتتى قۇرۋدا رەفەرەندۋم وتكىزۋدىڭ قاجەتتىگىن ودان ءارى ناقتى, ايقىن ءتۇسىندىرۋ», دەدى ە.تۇقىموۆ.
بۇدان كەيىن ءسوز العان ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل ەلۆيرا ءازىموۆا قوعامنىڭ پىكىرى ەسكەرىلۋگە ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وسى ورايدا سپيكەر بىرلىگىمىزدى ساقتاپ, ەل ءۇشىن پىكىر ءبىلدىرۋدىڭ ماڭىزىن جەتكىزدى.
«جالپى, قوعامدا قولداۋ بار. ونى ءىس جۇزىندە بەكىتۋ ءۇشىن رەفەرەندۋمعا قاتىسايىق. سايلاۋ وتكىزىپ, ءبىر كانديداتقا داۋىس بەرۋ بولەك ماسەلە. جالعىزدىڭ ءۇنى شىقپاس. ال مۇمكىندىكتەرىمىزدى كەڭەيتەتىن وزگەرىستەرگە داۋىس بەرۋ – بولەك نارسە. سوندىقتان ءبارىڭىزدى رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا قاتىسۋعا شاقىرامىن. كونستيتۋتسيالىق تۇزەتۋلەردىڭ اسەرى وراسان», دەدى ە.ءازىموۆا.
كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ جونىندەگى جۇمىس توبىنىڭ مۇشەسى, قازمزۋ پروفەسسورى ينديرا اۋباكىروۆا قازاقستان ساياسي لاندشافت وزگەرەتىن تاريحي كەزەڭدە تۇرعانىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, جاڭارتىلعان كونستيتۋتسيا ءۇش ناقتى ماقساتقا باعىتتالعان. ولار: قۇقىق ۇستەمدىگى, دەموكراتيالىق پروتسەستەردى جانە بيلىكتىڭ ءبولىنۋىن, تەجەمەلىك ءارى تەپە-تەڭدىك تەتىگىن كۇشەيتۋ.
قۇقىقتانۋشى كونستيتۋتسيا قوعامدىق قاتىناستارعا ناقتى اسەر ەتەتىن قۇجات ءرولىن اتقارۋى كەرەك ەكەنىن جەتكىزدى. كەز كەلگەن قوعامدا ادىلەت تاپشىلىعى ءاردايىم قيىن قابىلدانادى, ەكونوميكالىق تەڭسىزدىكتەن دە ارتىق. سوندىقتان ەكىنشى رەسپۋبليكادا قوعام ءومىرى مەن مەملەكەتتىڭ فۋنكتسيالارى ادىلەت, تەڭ مۇمكىندىكتەر نەگىزىندە ايقىندالۋى قاجەت.
«ەگەر ادام قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋدە كەپىلدىكتەر العىڭىز كەلسە, رەفەرەندۋمعا بارىڭىز, كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ ءۇشىن داۋىس بەرىڭىز. ەگەر قازاقستاننىڭ بارلىعىمىز ءۇشىن تەڭ مۇمكىندىكتەر ەلىنە اينالعانىن قالاساڭىز, رەفەرەندۋمعا بارىڭىز. ەگەر ءوزىڭىزدىڭ جانە مەملەكەت ومىرىندەگى, بيلىك پەن قوعام اراسىنداعى قارىم-قاتىناستا وڭ وزگەرىستەردىڭ بولعانىن قالاساڭىز, رەفەرەندۋمعا بارىپ, كونستيتۋتسياعا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ ءۇشىن داۋىس بەرىڭىز. ەگەر ساياسي باسەكەلەستىكتىڭ بولعانىن قالاساڭىز, رەفەرەندۋمعا بارىڭىز. ەگەر قازاقستاننىڭ ادىلەت اۋماعىنا اينالعانىن قالاساڭىز, رەفەرەندۋمعا بارىپ, جاڭارتىلعان كونستيتۋتسيا ءۇشىن داۋىس بەرىڭىز», دەدى ي.اۋباكىروۆا.
