«قازاقستان ميكروقارجى ۇيىمدارى قاۋىمداستىعىنىڭ» باسشىسى ەربول ومارحانوۆ جاقىندا وتكەن ونلاين-كونفەرەنتسيادا ەرەجەگە ەنەتىن وزگەرىستەر مقۇ مەن بانكتەر جۇمىسىنا تەڭ ەمەس جاعداي تۋعىزادى دەدى. ماسەلەن, قازىر كولىك ساتىپ الۋ ءۇشىن سول ترانسپورت قۇرالىن كەپىلگە الۋ ارقىلى ميكرونەسيە ۇسىناتىن مقۇ-لار ونداي زايمدار بويىنشا بورىشتىق جۇكتەمە كوەففيتسيەنتى (بجك) ەسەپتەۋىنەن بوساتىلادى.
«جوسپارلانىپ وتىرعان تۇزەتۋ بويىنشا ترانسپورتتى كەپىلگە الۋ ارقىلى تۇتىنۋشىلىق ماقساتتارعا ميكرونەسيە بەرەتىن مقۇ-لارعا 2022 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ بجك ەسەپتەۋ مىندەتتەلىپ وتىر. زايم بويىنشا بورىشتىق جۇكتەمە كوەففيتسيەنتى قازىرگى ۋاقىتتا 50 پايىزدان اسپاۋى كەرەك. ياعني نەسيە بويىنشا اي سايىنعى تولەم سوماسى قارىز الۋشى تابىسىنىڭ 50 پايىزىنان اسىپ كەتپەۋى كەرەك. نەسيە ماقساتىنا قاراماستان ەكى جاعدايدا دا ترانسپورت قۇرالى كەپىل بولىپ سانالادى. ستاتيستيكاعا قاراساق, اۆتونەسيەلەۋ بويىنشا 90 كۇننەن اسقان مەرزىمى وتكەن بەرەشەكتەر ۇلەسى 1 پايىزدان دا اسپايدى. ترانسپورت تۇرىندەگى وتىمدىلىگى جوعارى م ۇلىك كەپىلدە تۇرعاندىقتان ونداي زايمداردىڭ تاۋەكەلى تومەن بولادى. سوندىقتان ءبىز اۆتوكولىكتى كەپىلگە الۋ كەزىندە زايم بەرۋ بويىنشا ۇسىنىلىپ وتىرعان تۇزەتۋدى نەگىزسىز دەپ سانايمىز», دەيدى ە.ومارحانوۆ.
كولىك كەپىلگە قويىلعاندىقتان, زاەمشى قالاي بولسا دا نەسيەسىن جابۋعا, ءسويتىپ, تەمىر تۇلپارىنان ايىرىلىپ قالماۋعا تىرىسادى. ال «اي سايىنعى تولەم سوماسى كليەنت تابىسىنىڭ 50 پايىزىنان اسىپ كەتپەۋى كەرەك» دەگەن ءتارتىپ, كوپتەگەن قارىز الۋشىنىڭ تابەتىن تەجەپ تاستاۋى كادىك. مقۇ قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى وسىنى ايتىپ شىر-پىر بولىپ وتىر.
اۆتوكولىك كەپىلىمەن نەسيەلەۋ بويىنشا كومپانيالار قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى دۋلات تاستەكەەۆ قازاقستاندىقتار ءوز بيزنەس-ماقساتى ءۇشىن كولىگىن كەپىلگە تاستاپ, ءجيى نەسيە الاتىنىن ايتادى.
«قارىز الۋشىلار بىزگە كولىگىن كەپىلگە قويۋ ارقىلى نەسيە الۋ ماسەلەسىمەن حابارلاسقان كەزدە دە-يۋرە – جەكە تۇلعا, دە-فاكتو – كاسىپكەر بولىپ سانالادى. ولار ءۇشىن جەكە تۇلعا رەتىندە نەسيە رەسۋرسىن العان الدەقايدا تيىمدىرەك. قارىز الۋشىلار اۆتوكولىكتى دە نەگىزىنەن جەكە تۇلعانىڭ اتىنا تىركەيدى, ويتكەنى سالىعى دا تومەن. ال جاڭا تۇزەتۋلەر كۇشىنە ەنەر بولسا, وندا بيزنەس ءۇشىن مۇنداي مۇمكىندىكتەر توقتايدى. وندايدا ميكروقارجىلاندىرۋدىڭ كولەڭكەلى نارىعى بەلەڭ الادى», دەپ قاۋىپ قىلادى د.تاستەكەەۆ.
قازىر ميكروقارجى ۇيىمدارى تاراپىنان بەرىلەتىن نەسيەلەردىڭ 80 پايىزى تۇتىنۋشىلىق ەمەس, كاسىپكەرلىك ماقساتقا باعىتتالىپ جاتىر ەكەن.
– اۆتوكولىك كەپىلدىگىمەن بەرىلەتىن نەسيەلەرگە قاتىستى جوسپارلانىپ وتىرعان تۇزەتۋلەردەن كەيىن, بۇرىن مقۇ-لاردان نەسيە الىپ كەلگەن حالىق ەندى زايمعا ءوتىنىش بەرسە, باس تارتۋعا تاپ بولادى. ولاردىڭ بانكتەردەگى ءوتىنىمى ماقۇلدانباعاننان كەيىن مقۇ-لارعا كەلەتىنى جاسىرىن ەمەس. دەمەك, مقۇ – ولار ۇمىتتەنە الاتىن سوڭعى قارجىلىق قۇرىلىم. ەگەر كەي قارىز الۋشىلار نەسيە رەسۋرستارىن الۋ مۇمكىندىگىن جوعالتسا جانە ونىڭ ورنىنا ەشتەڭە بەرىلمەسە, وندا كولەڭكەلى نەسيەلەۋ سالاسىنىڭ كەڭەيۋ قاۋپى وسە تۇسەدى. قارجى قاداعالاۋشىسى بىرنەشە رەت وزدەرىن مقۇ دەپ تانىستىرعان ۇيىمداردىڭ ميكرونەسيە بەرۋمەن اينالىسىپ وتىرعانىن مالىمدەگەن ەدى. ولاردى قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى قاداعالامايدى, تيىسىنشە ولار ەشقانداي نورماتيۆتىك تالاپتاردى ورىندامايدى. بۇل قاۋىپتى سيگنال حالىق تاراپىنان قولجەتىمدى قارجىلاندىرۋعا قاجەتتىلىك بار ەكەنىن انىق اڭعارتادى. زاڭدى مقۇ-لاردى ءتۇرلى ەرەجەمەن قىسپاققا الۋ زاڭسىز سۋبەكتىلەردىڭ كوبەيۋىنە جول اشىپ بەرەدى, – دەيدى ە.ومارحانوۆ.
قاۋىمداستىق باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, مقۇ-لار قارىز الۋشىنىڭ وزگە بانكتەر مەن مقۇ-لاردا وتەلمەگەن قارىزى بولماعان جاعدايدا عانا بجك-نى ەسەپتەمەي مينيمالدى جالاقى مولشەرىنە (قازىر 60 مىڭ تەڭگە) دەيىن ميكرونەسيە بەرە الاتىنىن ايتادى.
قازىرگى كەزدە مقۇ-لاردىڭ اكتيۆى 1,5 ترلن تەڭگەگە جۋىقتايدى. سونىڭ 714,7 ملرد تەڭگەسى ميكرونەسيە بەرۋمەن اينالىساتىن ۇيىمدارعا, 579,5 ملرد – نەسيە سەرىكتەستىكتەرىنە, 206,6 ملرد تەڭگەسى لومباردتارعا تيەسىلى.
